家 het huis
另有副詞 thuis，指「在家」。
Na mijn werk ga ik met de metro naar huis. 我下班後坐地鐵回家。
銀行 de bank
Jan gaat naar de bank om een rekening te openen. 約翰去銀行開戶。
郵局 het postkantoor
另有 het postpunt 指郵政代辦點。
Kees gaat naar het postkantoor om een brief te versturen. 凱斯（♂）去郵局寄信。
學校 de school
Maaike gaat elke ochtend om acht uur naar school. 瑪艾克（♀）每天早上八點去上學。
公園 het park
Pieter en Grietje wandelen in het park. 彼得與赫麗徹在公園散步。
機場 het vliegveld / de luchthaven
vliegveld 指飛機升降之地，為上位詞。luchthaven 指含航廈、商店等整個機場。
Morgenochtend om tien uur ga ik naar het vliegveld om het vliegtuig te nemen. 明天早上十點，我要到機場搭飛機。
市場 de markt
Laten we zo samen naar de markt gaan om boodschappen te doen! 等等一起去市場買菜吧！
圖書館 de bibliotheek
Ik wil naar de bibliotheek gaan om te lezen. 我想去圖書館看書。
商店 de winkel
Die winkel gaat om één uur 's middags open. 那間店下午一點營業。
餐廳 het restaurant
Laten we vanavond in dat restaurant gaan eten! 我們晚上到那間餐廳吃飯吧！
麵包店 de bakkerij；de bakker（麵包師，亦轉指麵包店）
Het brood van deze bakker is erg lekker. 這家麵包店的麵包很好吃。
咖啡店 het café / de koffiebar
koffiebar/koffietent 指純喝咖啡的小店。café 指小酒館、咖啡館合一的店。
注意！coffeeshop 與咖啡無關，而是特指販售大麻的地方。
Ik heb met Willem afgesproken in een café. 我和威廉約在咖啡店見面。
火車站 het treinstation / het station
Vanavond ga ik naar het station om mijn ouders op te halen. 今晚我要到火車站接我父母。
公車站 de bushalte
Gijs staat bij de bushalte op de bus te wachten. 海斯在公車站等車。
地鐵站 het metrostation
Zodra ik het metrostation uitliep, begon het te regenen. 我一出地鐵站就下雨了。
港口 de haven
Er liggen vandaag heel veel schepen in de haven. 今天港口停了好多船。
醫院 het ziekenhuis
de zieke（複數 zieken）意為病人。
Volgende week moet ik naar het ziekenhuis voor een controle. 我下星期要到醫院做檢查。
廿一史通俗衍義 第二十六回 四十年彈指過海內風塵
第二十六回 四十年彈指過海內風塵
詩曰：
九里山前古戰場，牧童拾得舊刀鎗；
烏江流水潺潺響，彷彿虞姬哭霸王。
霸主烏江血未乾，長陵樹老朔風寒；
千年暗草埋金谷，幾輩征夫老玉關。
去烏消沉雲漠漠，野花零落水潺潺；
豪華一去無蹤跡，留得虛名紙上看。
卻說隋文帝既篡周，復滅後梁，至九年正月，又滅陳為一統。子楊廣，既弒父，復殺兄，於弒父之夕，又蒸淫父妾而篡立。
楊廣小字阿𡡉〔上麻下女〕，文帝第二子。初封晉王，既篡位，是為煬帝。立皇后蕭氏。命楊素營東京宮室，又敕宇文愷，與舍人封德彝等，營顯仁宮，南接皂澗，北跨洛濱。發大江以南，五嶺以北，奇材異石，輸之洛陽。又求海內嘉木異草，珍禽奇獸，以實園苑。
自長安至江都，引穀、洛、汴、河、江、淮諸水，各相通為水道，廣四十步，傍築御道，樹以柳，沿途置離宮四十餘所。又遣黃門侍郎王弘等，往江南造龍舟，及雜船數萬艘。東京官吏，督役嚴急，役丁死者什四五，所司以車載死丁，東至成皋，北至河陽，相望於道。築西苑，周二百里，其內為海，周十餘里，為方丈、蓬萊、瀛洲諸山，高出百餘尺。臺觀宮殿，羅絡山上。海北有龍鱗渠，縈紆注海內，緣渠作十六院，門皆臨渠，每院以四品夫人主之。堂殿樓觀，窮極華麗，宮樹秋冬彫落，則剪綵為花為葉，綴於枝條，色渝，則易以新者，常如陽春。沼內亦剪綵為荷芰菱芡，乘輿遊幸，則去水而布之。十六院競以殽羞精麗相高，求市恩寵。上好以月夜縱宮女數千騎，遊西苑，作〈清夜遊曲〉，於馬上奏之。
行幸江都，發顯仁宮，出洛口，御龍舟。舟四重，高四十五尺，長二百尺。上重有正殿、內殿、朝堂；中二重有房百二十間，皆飾以金玉沉檀，以處美女妃嬪；下重內侍處之。皇后乘翔螭舟，制度差小，三重。別有浮景九艘，輓船美女九千餘人，謂之殿腳女，皆衣以錦繡之綵，豔冶奪目。餘數千艘，後宮、諸王公主、百官、僧尼、道士、蕃客乘之，輓船士八萬餘人，舳艫相接二百里，照曜川陸，騎兵翼兩岸而行，旌旗蔽野。所過州縣，五百里內，皆令獻食，多者一州至百轝，極水陸珍奇。後宮厭飫，將發之際，多棄埋之。
新作輿衞儀服，課州縣送羽毛，民求捕之，殆無遺類。烏程有高樹，踰百尺，上有鶴巢，民欲取之，不可得，將伐其根，鶴恐殺子，自拔氅毛，投於地。時人或稱以為瑞。
置洛口倉於鞏東南原上，城周二十餘里，穿三千窖。置回洛倉於洛陽北七里，城周十里，穿三百窖，每窖皆容米八千石。發丁男一百餘萬，以修築秦始皇時萬里長城。
殺高熲、賀若弼、宇文弼、薛道衡等。先朝舊臣，及忠諫之士皆死。隋煬帝善屬文，不欲人出其右。薛道衡死，廣曰：「更能作『空梁落燕坭』否？」
煬帝北巡，車駕發榆林，甲士五十餘萬，旌旗輜重，千里不絕。突厥啟民可汗，奉廬帳以俟車駕，帝幸其帳，啟民奉觴上壽，帝大悅，賦詩曰：「呼韓稽顙至，屠耆接踵來；何如漢天子，空上單于臺。」賜各有差。
西域諸胡，多至張掖等郡交易，帝使吏部侍郎裴矩掌之。矩知帝好遠略，諸商胡至者，矩誘訪諸國山川風俗，撰《西域圖紀》三卷，合四十四國，入朝奏之，帝於是慨然慕秦皇、漢武之功，將通西域，四夷經略，咸以委矩。自是西域諸胡，往來相繼，所經郡縣，疲於送迎，糜費以萬萬計。西域諸國來朝獻地，置西海等郡。諸番來朝，陳百戲於端門以示之，終月而罷，所費鉅萬。諸番入豐都市交易，先命整飾店肆，盛設帷帳，珍貨充積。胡客過酒食店，悉邀入，醉飽而散，不取其值，紿之曰：「中國豐饒，酒食例不取值。」胡客皆驚嘆，其黠者覺之，見以繒帛纏樹，曰：「中國亦有貧者，衣不蓋體，何不以此物與之，纏樹何為？」市人慚，不能答。帝稱裴矩之能，謂羣臣曰：「裴矩大識朕意，凡所陳奏，皆朕之成算而未發者，自非奉國盡忠，孰能如是？」
徵高麗王元入朝，不至。裴矩說煬帝曰：「高麗本箕子所封之地，漢晉皆為郡縣，今乃不臣，當陛下之時，何可不取？」乃下詔伐高麗，敕幽州總管元弘嗣，往東萊海口，造船三百艘，官吏督役，晝夜立水中，自腰以下皆生蛆，死者什三四。總徵天下之兵，無問遠近，俱會於涿郡。又發江淮以南民夫及船，運黎陽、洛口諸倉米，至涿郡，舳艫相次千餘里。載兵甲，及攻取之具，往還在道，常數十萬人，死者相枕於道，天下騷動。於是始相聚為羣盜。
七年冬，鄒平民王簿倡亂，擁衆據長白山，剽掠齊濟之郊，自稱知世郎，言世事可知矣。又作〈無向遼東浪死〉歌，以相感動，避征役者多往歸之。凡二年，為張須陁所滅。
竇建德起兵漳南，能傾身接物，與士卒均勞役，由是人爭附之，為之致死，稱長樂王，尋改稱夏王。張金稱聚衆河曲，高士達聚衆清河，自是所在羣盜蜂起，不可勝數。
煬帝至遼東，高麗諸城，各堅守不下。將軍宇文述等九軍，皆敗於薩水而還。初大軍渡遼，凡三十萬五千人，及還，惟二千五百人，資儲器械，失之殆盡。
隋煬帝還東郡，一時後宮妃主，狼狽相失，與軍士雜宿山谷間。復徵天下兵集涿郡，募民間驍勇，復自將擊高麗。時太子昭早卒，煬帝命太子昭長子代王侑，留守西京，以刑部尚書衞文昇輔之；命太子昭次子越王侗，留守東都，以民部尚書樊子蓋輔之。
楊素之子楚公楊玄感，起兵黎陽，圍東郡，以蒲山公李密為謀主。密少有才略，志氣雄遠，輕財好士，為左親侍。帝忌之，密遂屏人事，專務讀書，嘗乘黃牛，讀《漢書》，楊素遇而異之，謂玄感等曰：「汝等不及也。」
玄感見朝政日紊，潛就密問計。密曰：「天子出征，遠在邊外，去幽州猶隔千里。公擁兵出其不意，長驅入薊，扼其咽喉，高麗聞之，必躡其後。不過旬日，資糧皆盡，招撫其衆，不降則潰，可不戰而擒，此上計也。關中四塞，天府之國，今帥衆鼓行而西，經城勿攻，直取長安，據險而守之，以徐圖天子，此中計也。簡兵倍道，襲取東都，以號令四方，若攻之百日不克，天下之兵，四面而至，非僕所知也。」玄感曰：「不然，今百官家口，並在東都，若先取之，足以動其心。且經城不拔，何以示威？公之下計，乃上策也。」遂引兵向洛陽，圍東都。煬帝聞之，乃引兵還。遣宇文述、來護兒等擊玄感，玄感復委韋福嗣以心膂，不專任密。密退，謂所親曰：「楚公好反而不欲勝，吾屬今為虜矣。」玄感引兵趨潼關，字文述等追之，玄感敗死。煬帝使裴蘊推治玄感黨與，謂蘊曰：「玄感一呼而從者十萬，益知天下人不欲多，多則相聚為盜爾。不盡加誅，何以懲後！」由是所殺三十餘萬，枉死者大半。玄感之圍東都也，開倉賑給百姓，凡受米者，皆坑之於都城之南。李密亡命，為人所獲，執送東都。
密與王仲伯等，竊謀逃亡，悉出所齎金寶，與使者曰：「吾等死日甚近，此金並留付公，幸以些須相瘞，請極歡而死，死無恨矣。」所至覓酒食，覓妓女，讌飲諠譁，竟夕達旦，習以為常。行至魏郡石梁驛，飲防守者皆醉，乃穿牆而逸去，聚徒教授於王秀才家，郡縣捕之，值出獲免。
韋城翟讓，為東郡法曹，坐事當斬，亡命於瓦崗，為羣盜。同郡徐世勣、單雄信皆從之。李密自雍丘亡命，亦歸讓。諸帥相謂曰：「今人皆言楊氏將滅，李氏將興。吾聞王者不死，斯人再三獲濟，豈非其人乎？」由是漸敬密。密遂與羣盜翟讓等，起兵攻滎陽。煬帝徙張須陁為滎陽通守，以討之。通守者，即今之通判也。密畫策，分兵千餘人，伏林間，殺須陁。羅士信、秦叔寶等，俱降於密，河南郡縣，為之喪氣。李密說翟讓曰：「洛口倉多積粟，將軍若親帥大軍，輕行掩襲，發粟以賑窮乏，遠近孰不歸附？百萬之衆，一朝可集。」遂將精兵七千人，襲回洛倉，破之。開倉恣民所取，老弱襁負，道路相屬。讓於是推密為主，號為魏公，用祖君彥為記室。密移檄郡縣，數煬帝十罪，且曰：「罄南山之竹，書罪無窮；決東海之波，流惡難盡。」祖君彥之辭也。
河間賊帥格謙起兵，自稱燕王。煬帝命王世充討斬之。謙將高開道收其餘衆，寇掠燕地，復稱燕王。杜伏威起兵，據歷陽，略江淮，自稱總管，以輔公祏為長史，分徇諸縣，小盜多附之，衆遂盛。東海李子通渡淮，與杜伏威合，自稱將軍，尋稱帝，國號吳。城父朱粲，聚衆為盜，謂之可達寒賊，自稱迦樓羅王，衆十餘萬，引兵轉掠荊、沔，及山南諸郡縣，所過淫掠，以人為糧，噍類無孑遺。鄱陽賊帥操師乞，攻陷豫章，自稱元興王。侍御史劉子翊討之，師乞中流矢死。其鄉人林士弘，代領其衆以戰。子翊敗死，弘自稱楚帝，自九江以南，及番禺，皆為所有。魯郡賊帥徐圓朗，攻陷東平，至琅琊以西盡有之。朔方鷹揚郎將梁師都起兵，自稱大丞相；馬邑鷹揚府校尉劉武周起兵，自稱太守，二人皆北附於突厥。突厥立武周為定楊可汗，武周遂自稱帝，取樓煩、定襄、鴈門諸郡，據汾陽宮。梁師都取雕陰、弘化、延安等郡，自稱梁帝。郭子和坐事，徙榆林，會大饑，子和結死士十八人，殺郡丞，開倉賑施，起兵，自稱永樂王，北附突厥，二年降唐，封郕國公，得善終。金城校尉薛舉，起兵隴西，開倉賑施，自稱西秦霸王，尋稱帝。武威鷹揚府司馬李軌，據河西，自稱河西大涼王。後梁宣帝詧曾孫羅川令蕭銑，起兵取豫章、江陵、嶺南等地，勝兵四十餘萬，自稱梁王，尋稱帝。一時起兵據地者，六十四處。
先是羣盜得隋官，及士族子弟，皆殺之，獨竇建德善遇之，由是隋官多以城降之，聲勢日盛。
內史郎虞世基，以帝惡聞盜賊，諸將有告敗求救者，皆不以聞，但云：「鼠竊狗偷，郡縣捕逐，行當殄滅，願陛下勿以介懷。」煬帝以為然，或杖其使者，以為妄言。由是盜賊徧海內，陷沒郡縣，帝皆弗之知也。
時太僕楊義臣，擊張金稱、高士達，斬之，破降河北賊數十萬，列狀上聞。帝歎曰：「我初不聞賊頓如此，義臣降賊何多也？」世基對曰：「小竊雖多，未足為慮。義臣克之，擁兵不少，久在閫外，此最非宜。」帝曰：「卿言是也。」遽追還義臣，放散其兵，賊由是復盛。
詔百僚復議伐高麗，復徵天下兵，百道俱進。時天下已亂，所徵兵多不至，高麗困弊，遣使乞降。帝乃班師，仍徵高麗王元入朝，元竟不至。
有二孔雀，自西苑飛集寶成朝堂，前親衞校尉高德儒見之，奏以為鸞，時孔雀已去，無可得驗，於是百官稱賀，詔以德儒誠心冥會，肇見嘉祥，拜朝散大夫。
詔江都更造龍舟數千艘。龍舟成，送東都。宇文述勸煬帝幸江都，煬帝大悅，從之。羣臣諫者，盡斬之。宇文述死，煬帝以其子化及為屯衞將軍，次子智及為將作少監。
煬帝至江都，巡江淮，郡官謁見者，專問禮餉豐薄，豐則起遷，薄則停解。由是郡縣競為刻剝，以充貢獻。民外逼盜賊，內苦重賦，加之饑饉，採樹皮草根木葉而食，諸物盡，乃自相食。官倉充牣，羣吏畏法，莫敢賑救。
江都丞王世充，以獻銅鏡屏風，遷通守，又簡閱民間美女獻之，於是益寵任之。
煬帝以唐公李淵為弘化郡留守。淵御衆寬簡，人多附之。煬帝以淵相貌奇異，又名應圖讖，忌之，徵詣行在，淵遇疾未謁。其甥王氏在後宮，煬帝問之曰：「汝舅來何遲？」王氏以疾對。煬帝曰：「可得死否？」淵聞之懼，因縱酒納賂以自晦。煬帝以淵為山西河東撫慰大使，承制黜陟，討捕羣賊。
初淵娶竇毅女，生建成、世民、玄霸、元吉。世民聰明勇決，識量過人，見隋室方亂，陰有安天下之志。傾身下士，散財給客，咸得其歡心。晉陽宮監裴寂，與劉文靜同宿，見城上烽火，寂嘆曰：「貧賤如此，復逢亂離，將何以自存！」文靜笑曰：「時事可知，吾二人相得，何憂貧賤？」文靜見李世民而異之，深自結納，謂寂曰：「此非常人，豁達類漢高，神武同魏祖。年雖少，命世才也。」
文靜坐與李密連婚，繫太原獄，世民就省之。文靜曰：「天下大亂，非漢高光武之才，不能定也。」世民曰：「安知其無，但人不識耳。我來相省，非兒女子之情，欲與君議大事也。計將安出？」文靜曰：「今主上南巡江淮，李密圍逼東都，羣盜殆以萬數。當此之際，有真主驅駕而用之，取天下如反掌耳。太原百姓，皆避盜入城，文靜為令數年，知其豪傑，一旦收集，可得十萬人。尊公所將之兵，復有數萬。一言出口，誰敢不從。以此乘虛入關，號令天下，不過半年，帝業成矣。」世民笑曰：「君言正合我意。」乃陰部署賓客，淵不之知也。世民乘間，屏人說淵曰：「今主上無道，百姓困窮。晉陽城外，皆為戰場。大人若守小節，下有寇盜，上有嚴刑，危亡無日。不若順民心，興義兵，轉禍為福，此天授之時也。」淵大驚曰：「汝安得為此言？」明日，世民復說淵曰：「今盜賊日繁，遍於天下，大人受詔討賊，賊可盡乎？願大人勿疑。」淵嘆曰：「吾一夕思汝言，亦大有理。今日破家亡軀亦由汝，化家為國亦由汝矣。」
先是晉陽宮監裴寂，以晉陽宮人私侍淵寢，淵從寂飲，酒酣，寂從容言曰：「二郎陰養士馬，欲舉大事，正為寂以宮人侍公，恐事覺并誅，為此急計耳。衆情已協，公意如何？」淵曰：「吾兒誠有此謀，事已如此，當復柰何，正須從之耳！」
會煬帝以李淵不能禦寇，遣使執詣江都。淵大懼，世民與寂等復說淵曰：「事已迫矣，宜早定大計。」淵然之。適劉武周據汾陽宮，世民言於淵曰：「大人為留守，而盜賊竊據離宮，不早建大計，禍今至矣。」
煬帝大業十三年五月，淵乃命世民與劉文靜等各募兵。旬日之間，衆至萬人。王威、高君雅見淵兵大集，疑有異志，欲討淵，淵使世民伏兵殺之。
時文靜勸淵與突厥相結，資其士馬，以益兵勢。淵從之，遣使如突厥。突厥欲淵為帝，則以兵相助，淵不可。裴寂請尊天子為太上皇，立代王為帝，改易旗幟，雜用絳白，以示突厥。淵曰：「此可謂掩耳盜鈴，然逼於時事，不得不爾。」乃許之。命劉文靜出使，以此告突厥，且借兵。私謂文靜曰：「胡騎入中國，生民之大蠹也。」吾所以借兵者，恐劉武周引之，共為變患，聊欲藉之，以為聲勢耳。數百人之外，無所用之。」
淵使世民將兵擊西河郡，郡丞高德儒閉城拒守，攻拔之，執德儒至軍門。世民數之曰：「汝指野鳥為鸞，以欺人主，取高官。吾興義兵，正為誅佞人耳。」遂斬之，其餘不戮一人，秋毫無犯，遠近聞之，大悅。世民等引兵還晉陽，往返凡九日。淵喜曰：「以此行兵，雖橫行天下可也。」遂定入關之計。
秋七月，淵以子元吉為太原太守，留守晉陽。淵帥甲士三萬發晉陽，立軍門誓衆，移檄郡縣，諭以尊立代王之意。隋代王侑，遣宋老生帥精兵二萬，屯霍邑，屈突通將驍果數萬，屯河東，以拒淵。會積雨，淵不得進，軍中乏糧，劉文靜未返。或傳突厥與劉武周乘虛襲晉陽，淵召將佐謀北還。裴寂等皆以為不如還救根本，更圖後舉。世民曰：「今禾菽被野，何憂乏糧？老生輕躁，一戰可擒。李密顧戀倉粟，未遑遠略。武周與突厥，外雖相附，內實相猜。武周雖遠利太原，豈可近忘馬邑？本興大義，奮不顧身，以救蒼生，當先入咸陽，號令天下。今遇小敵，遽已班師，恐從義之衆，一朝解體。還守太原，一城之地，為賊耳，何以自全？」淵不聽，促令引發。世民將復入諫，會日暮，淵已寢。世民不得入，號哭於外，聲聞帳中。淵召問之，世民曰：「今兵以義動，進戰則克，退還則散。衆散於前，敵乘於後，死亡無日，何得不悲！」淵乃悟。時左軍已發，世民乃與建成，分道夜追左軍復還，太原運糧亦至。
八月雨霽，淵進軍趨霍邑，宋老生將兵三萬逆戰，世民以數千騎擊斬之，遂克霍邑。又克臨汾、絳郡，下韓城、馮翊等地。
時河東未下，李淵欲引兵西趨長安，猶豫未決。裴寂曰：「屈突通擁大衆，憑堅城，吾捨之而去，若進攻長安不克，退為河東所踵，腹背受敵，此危道也。不若先克河東。」世民曰：「不然。兵貴神速，吾席累勝之威，撫歸附之衆，鼓行而西，長安之人，望風震駭，智不及謀，勇不及斷，取之若振槁葉耳。屈突通自守之虜，不足為慮。」淵兩從之，留劉文靜等圍河東，自引兵而西。
淵帥諸軍濟河，關中士民歸之者如市。世民所至，吏民及羣盜，歸之如流。世民收其豪俊，以備僚屬。淵女李氏適柴紹者，亦將精兵萬餘，會世民於渭北，與柴紹各置幕府，號娘子軍。左親衞段綸，亦娶淵女，聚徒於藍田，得萬餘人以應淵。
隰城尉房玄齡，謁世民於軍門。世民一見如舊識，署記室參軍，引為謀主。玄齡亦自以遇知己，罄竭心力，知無不為。
世民引兵頓於阿城，勝兵十二萬，軍令嚴肅，秋毫無犯。十一月，李淵克長安，殺留守官陰世師等十餘人，與民約法十二條，悉除隋苛禁。
馬邑丞李靖，素與淵有隙，淵收靖，將斬之，靖大呼曰：「公興義兵，除暴亂，乃以私怨殺壯士乎？」世民為之固請，乃捨之。世民因召置幕府。靖少負志氣，有文武材略，其舅韓擒虎每撫之曰：「可與言將帥之略者，獨此子耳。」
李淵立代王侑為皇帝，遙尊煬帝為太上皇。淵自為大丞相，封唐王。
隋帝侑在位一年，禪位於唐。唐主李淵即皇帝位，改元武德，都長安。封隋帝侑為酅國公，明年殂，諡為恭帝，年十五，無後。且擱過不題。
卻說煬帝在江都，每夜眠中，恆驚悸，云有賊，必令數婦人抱持搖撫，乃得眠，諸驍果從煬帝在江都者，多逃亡。煬帝患之，以問裴矩。矩對曰：「人情非有匹偶，難以久處。請聽軍士於此納室。」帝從之，悉召江都寡婦處女集宮下，恣將士所取，或先與有姦者，聽自首，即以配之。民間美婦，驍果誑云有姦，盡奪淫之。
煬帝荒淫益甚，宮中為百餘房，各盛供張，日令一房為主人，酒卮不離於口，然見天下危亂，亦不自安。退朝則幅巾短衣，徧歷臺閣，汲汲顧景，唯恐不足。常仰視天文，謂蕭后曰：「外間大有人圖儂，然且共樂飲耳。」因飲沉醉。又引鏡自照曰：「好頭頸，誰當斫之？」后驚問故，帝笑曰：「貴賤苦樂，更迭為之，亦復何傷？」
時江都糧盡，從駕驍果，多關中人，思歸。虎賁郎將司馬德戡、直閣裴虔通等，共謀亡去，因轉相招引，於廣坐，明論叛計。宮人聞之，言於煬帝，帝怒斬之，自是無敢言者。
郎將趙行樞，以告宇文智及，智及大喜曰：「上雖無道，威令尚行。公等之去，徒取死爾。不如因行大事，此帝王之業也。」德戡等然之，因推宇文化及為主，悉召諸驍果，諭以所為。乃夜於東城集兵，得數萬人，舉火與城外相應。煬帝望見火，聞外諠囂，問曰何事？裴虔通對曰：「草坊失火，外人共救之耳。」至五更，德戡使虔通，將數百騎入宮，屯衞將軍獨孤盛，拒戰死之。
先是煬帝選驍健宮奴數百人，守玄武門，以備非常。至是化及等，結煬帝所寵宮人魏氏，矯詔散其兵，德戡遂引兵自玄武門入。煬帝易服，逃於西閣，校尉令孤行達，拔刀直進，扶煬帝下閣，勒兵守之。至旦，以甲騎迎化及。化及戰栗不能言。既至，德戡等迎謁引入，號為丞相，虔通以騎逼煬帝出宮。化及曰：「何用將此物出？急還與手。」於是引煬帝還寢殿。帝嘆曰：「我何罪至此？」賊黨馬文舉，歷數煬帝罪惡。帝曰：「我實負百姓，至於爾輩，榮祿兼及，何乃如是？」煬帝愛子趙王杲，年十二，在煬帝側，號慟不已，虔通斬之，血濺御服，欲遂弒帝。帝曰：「天子死自有法，何得加以鋒刃？取鴆酒來！」文舉等不許，令狐行達頓煬帝令坐，帝自解練巾授行達等，縊殺之。煬帝竊位十三年。蕭后與宮人，撤漆牀板，為小棺，與趙王杲同殯於西院之流珠堂。
化及殺煬帝諸子幼孫，及隋氏宗室外戚，無少長皆斬之。惟煬帝姪秦王浩，素與智及往來，得免，立為帝，令居別宮，惟發詔畫敕而已。化及自為大丞相，總百揆，擁衆十餘萬，據有六宮，姦宿蕭后妃嬪，宣淫無忌，自奉一如煬帝。以諸驍果欲西還長安，乃引兵而西。至彭城，水路不通，復奪民間牛車，載宮人珍寶，而使軍士自負戈甲，道遠疲劇，軍士皆怨。司馬德戡與趙行樞等，謀殺化及，化及殺之。李密據鞏洛以拒化及，化及不得西，乃引兵向東都，入滑臺。東都留守官得煬帝凶聞，奉越王侗即位，以王世充為納言，封鄭國公。化及引兵趨黎陽，東都聞之，與李密合兵以拒之。化及敗，乃北趨魏縣。
化及兵勢日蹙，兄弟更無他計，但相聚酣宴，奏女樂，擁蕭后，縱酒宣淫。醉則尤智及，持其兩子而泣。智及怒曰：「事捷之日，初不賜尤；及其將敗，乃欲歸罪！何不殺我以降竇建德？」數相爭鬬，醒而復飲，以此為恆，衆多亡散。化及嘆曰：「人生固當一死，豈可不一日為帝乎？」乃鴆殺秦王浩，即帝位於魏縣，國號許。
唐高祖從弟淮安王神通，擊化及於魏縣。化及走聊城，夏王竇建德引兵趨聊城，大破之，生擒化及與智及，併其二子承基、承趾，及其黨與，盡斬之。獲蕭后與傳國璽。未幾，突厥遣使迎蕭后，建德送蕭后於突厥。
化及既平，隋王世充自為相國，封鄭王，加九錫。未幾，鄭王世充幽隋主侗於含涼殿，廢為潞國公，自稱皇帝，尋弒之，亦諡為恭帝。時唐高祖武德二年五月事也。隋亡凡四主，共三十九年。
至唐高祖如何統一天下，話長，且聽下回分解。
詩曰：
九里山前古戰場，牧童拾得舊刀鎗；
烏江流水潺潺響，彷彿虞姬哭霸王。
霸主烏江血未乾，長陵樹老朔風寒；
千年暗草埋金谷，幾輩征夫老玉關。
去烏消沉雲漠漠，野花零落水潺潺；
豪華一去無蹤跡，留得虛名紙上看。
卻說隋文帝既篡周，復滅後梁，至九年正月，又滅陳為一統。子楊廣，既弒父，復殺兄，於弒父之夕，又蒸淫父妾而篡立。
楊廣小字阿𡡉〔上麻下女〕，文帝第二子。初封晉王，既篡位，是為煬帝。立皇后蕭氏。命楊素營東京宮室，又敕宇文愷，與舍人封德彝等，營顯仁宮，南接皂澗，北跨洛濱。發大江以南，五嶺以北，奇材異石，輸之洛陽。又求海內嘉木異草，珍禽奇獸，以實園苑。
自長安至江都，引穀、洛、汴、河、江、淮諸水，各相通為水道，廣四十步，傍築御道，樹以柳，沿途置離宮四十餘所。又遣黃門侍郎王弘等，往江南造龍舟，及雜船數萬艘。東京官吏，督役嚴急，役丁死者什四五，所司以車載死丁，東至成皋，北至河陽，相望於道。築西苑，周二百里，其內為海，周十餘里，為方丈、蓬萊、瀛洲諸山，高出百餘尺。臺觀宮殿，羅絡山上。海北有龍鱗渠，縈紆注海內，緣渠作十六院，門皆臨渠，每院以四品夫人主之。堂殿樓觀，窮極華麗，宮樹秋冬彫落，則剪綵為花為葉，綴於枝條，色渝，則易以新者，常如陽春。沼內亦剪綵為荷芰菱芡，乘輿遊幸，則去水而布之。十六院競以殽羞精麗相高，求市恩寵。上好以月夜縱宮女數千騎，遊西苑，作〈清夜遊曲〉，於馬上奏之。
行幸江都，發顯仁宮，出洛口，御龍舟。舟四重，高四十五尺，長二百尺。上重有正殿、內殿、朝堂；中二重有房百二十間，皆飾以金玉沉檀，以處美女妃嬪；下重內侍處之。皇后乘翔螭舟，制度差小，三重。別有浮景九艘，輓船美女九千餘人，謂之殿腳女，皆衣以錦繡之綵，豔冶奪目。餘數千艘，後宮、諸王公主、百官、僧尼、道士、蕃客乘之，輓船士八萬餘人，舳艫相接二百里，照曜川陸，騎兵翼兩岸而行，旌旗蔽野。所過州縣，五百里內，皆令獻食，多者一州至百轝，極水陸珍奇。後宮厭飫，將發之際，多棄埋之。
新作輿衞儀服，課州縣送羽毛，民求捕之，殆無遺類。烏程有高樹，踰百尺，上有鶴巢，民欲取之，不可得，將伐其根，鶴恐殺子，自拔氅毛，投於地。時人或稱以為瑞。
置洛口倉於鞏東南原上，城周二十餘里，穿三千窖。置回洛倉於洛陽北七里，城周十里，穿三百窖，每窖皆容米八千石。發丁男一百餘萬，以修築秦始皇時萬里長城。
殺高熲、賀若弼、宇文弼、薛道衡等。先朝舊臣，及忠諫之士皆死。隋煬帝善屬文，不欲人出其右。薛道衡死，廣曰：「更能作『空梁落燕坭』否？」
煬帝北巡，車駕發榆林，甲士五十餘萬，旌旗輜重，千里不絕。突厥啟民可汗，奉廬帳以俟車駕，帝幸其帳，啟民奉觴上壽，帝大悅，賦詩曰：「呼韓稽顙至，屠耆接踵來；何如漢天子，空上單于臺。」賜各有差。
西域諸胡，多至張掖等郡交易，帝使吏部侍郎裴矩掌之。矩知帝好遠略，諸商胡至者，矩誘訪諸國山川風俗，撰《西域圖紀》三卷，合四十四國，入朝奏之，帝於是慨然慕秦皇、漢武之功，將通西域，四夷經略，咸以委矩。自是西域諸胡，往來相繼，所經郡縣，疲於送迎，糜費以萬萬計。西域諸國來朝獻地，置西海等郡。諸番來朝，陳百戲於端門以示之，終月而罷，所費鉅萬。諸番入豐都市交易，先命整飾店肆，盛設帷帳，珍貨充積。胡客過酒食店，悉邀入，醉飽而散，不取其值，紿之曰：「中國豐饒，酒食例不取值。」胡客皆驚嘆，其黠者覺之，見以繒帛纏樹，曰：「中國亦有貧者，衣不蓋體，何不以此物與之，纏樹何為？」市人慚，不能答。帝稱裴矩之能，謂羣臣曰：「裴矩大識朕意，凡所陳奏，皆朕之成算而未發者，自非奉國盡忠，孰能如是？」
徵高麗王元入朝，不至。裴矩說煬帝曰：「高麗本箕子所封之地，漢晉皆為郡縣，今乃不臣，當陛下之時，何可不取？」乃下詔伐高麗，敕幽州總管元弘嗣，往東萊海口，造船三百艘，官吏督役，晝夜立水中，自腰以下皆生蛆，死者什三四。總徵天下之兵，無問遠近，俱會於涿郡。又發江淮以南民夫及船，運黎陽、洛口諸倉米，至涿郡，舳艫相次千餘里。載兵甲，及攻取之具，往還在道，常數十萬人，死者相枕於道，天下騷動。於是始相聚為羣盜。
七年冬，鄒平民王簿倡亂，擁衆據長白山，剽掠齊濟之郊，自稱知世郎，言世事可知矣。又作〈無向遼東浪死〉歌，以相感動，避征役者多往歸之。凡二年，為張須陁所滅。
竇建德起兵漳南，能傾身接物，與士卒均勞役，由是人爭附之，為之致死，稱長樂王，尋改稱夏王。張金稱聚衆河曲，高士達聚衆清河，自是所在羣盜蜂起，不可勝數。
煬帝至遼東，高麗諸城，各堅守不下。將軍宇文述等九軍，皆敗於薩水而還。初大軍渡遼，凡三十萬五千人，及還，惟二千五百人，資儲器械，失之殆盡。
隋煬帝還東郡，一時後宮妃主，狼狽相失，與軍士雜宿山谷間。復徵天下兵集涿郡，募民間驍勇，復自將擊高麗。時太子昭早卒，煬帝命太子昭長子代王侑，留守西京，以刑部尚書衞文昇輔之；命太子昭次子越王侗，留守東都，以民部尚書樊子蓋輔之。
楊素之子楚公楊玄感，起兵黎陽，圍東郡，以蒲山公李密為謀主。密少有才略，志氣雄遠，輕財好士，為左親侍。帝忌之，密遂屏人事，專務讀書，嘗乘黃牛，讀《漢書》，楊素遇而異之，謂玄感等曰：「汝等不及也。」
玄感見朝政日紊，潛就密問計。密曰：「天子出征，遠在邊外，去幽州猶隔千里。公擁兵出其不意，長驅入薊，扼其咽喉，高麗聞之，必躡其後。不過旬日，資糧皆盡，招撫其衆，不降則潰，可不戰而擒，此上計也。關中四塞，天府之國，今帥衆鼓行而西，經城勿攻，直取長安，據險而守之，以徐圖天子，此中計也。簡兵倍道，襲取東都，以號令四方，若攻之百日不克，天下之兵，四面而至，非僕所知也。」玄感曰：「不然，今百官家口，並在東都，若先取之，足以動其心。且經城不拔，何以示威？公之下計，乃上策也。」遂引兵向洛陽，圍東都。煬帝聞之，乃引兵還。遣宇文述、來護兒等擊玄感，玄感復委韋福嗣以心膂，不專任密。密退，謂所親曰：「楚公好反而不欲勝，吾屬今為虜矣。」玄感引兵趨潼關，字文述等追之，玄感敗死。煬帝使裴蘊推治玄感黨與，謂蘊曰：「玄感一呼而從者十萬，益知天下人不欲多，多則相聚為盜爾。不盡加誅，何以懲後！」由是所殺三十餘萬，枉死者大半。玄感之圍東都也，開倉賑給百姓，凡受米者，皆坑之於都城之南。李密亡命，為人所獲，執送東都。
密與王仲伯等，竊謀逃亡，悉出所齎金寶，與使者曰：「吾等死日甚近，此金並留付公，幸以些須相瘞，請極歡而死，死無恨矣。」所至覓酒食，覓妓女，讌飲諠譁，竟夕達旦，習以為常。行至魏郡石梁驛，飲防守者皆醉，乃穿牆而逸去，聚徒教授於王秀才家，郡縣捕之，值出獲免。
韋城翟讓，為東郡法曹，坐事當斬，亡命於瓦崗，為羣盜。同郡徐世勣、單雄信皆從之。李密自雍丘亡命，亦歸讓。諸帥相謂曰：「今人皆言楊氏將滅，李氏將興。吾聞王者不死，斯人再三獲濟，豈非其人乎？」由是漸敬密。密遂與羣盜翟讓等，起兵攻滎陽。煬帝徙張須陁為滎陽通守，以討之。通守者，即今之通判也。密畫策，分兵千餘人，伏林間，殺須陁。羅士信、秦叔寶等，俱降於密，河南郡縣，為之喪氣。李密說翟讓曰：「洛口倉多積粟，將軍若親帥大軍，輕行掩襲，發粟以賑窮乏，遠近孰不歸附？百萬之衆，一朝可集。」遂將精兵七千人，襲回洛倉，破之。開倉恣民所取，老弱襁負，道路相屬。讓於是推密為主，號為魏公，用祖君彥為記室。密移檄郡縣，數煬帝十罪，且曰：「罄南山之竹，書罪無窮；決東海之波，流惡難盡。」祖君彥之辭也。
河間賊帥格謙起兵，自稱燕王。煬帝命王世充討斬之。謙將高開道收其餘衆，寇掠燕地，復稱燕王。杜伏威起兵，據歷陽，略江淮，自稱總管，以輔公祏為長史，分徇諸縣，小盜多附之，衆遂盛。東海李子通渡淮，與杜伏威合，自稱將軍，尋稱帝，國號吳。城父朱粲，聚衆為盜，謂之可達寒賊，自稱迦樓羅王，衆十餘萬，引兵轉掠荊、沔，及山南諸郡縣，所過淫掠，以人為糧，噍類無孑遺。鄱陽賊帥操師乞，攻陷豫章，自稱元興王。侍御史劉子翊討之，師乞中流矢死。其鄉人林士弘，代領其衆以戰。子翊敗死，弘自稱楚帝，自九江以南，及番禺，皆為所有。魯郡賊帥徐圓朗，攻陷東平，至琅琊以西盡有之。朔方鷹揚郎將梁師都起兵，自稱大丞相；馬邑鷹揚府校尉劉武周起兵，自稱太守，二人皆北附於突厥。突厥立武周為定楊可汗，武周遂自稱帝，取樓煩、定襄、鴈門諸郡，據汾陽宮。梁師都取雕陰、弘化、延安等郡，自稱梁帝。郭子和坐事，徙榆林，會大饑，子和結死士十八人，殺郡丞，開倉賑施，起兵，自稱永樂王，北附突厥，二年降唐，封郕國公，得善終。金城校尉薛舉，起兵隴西，開倉賑施，自稱西秦霸王，尋稱帝。武威鷹揚府司馬李軌，據河西，自稱河西大涼王。後梁宣帝詧曾孫羅川令蕭銑，起兵取豫章、江陵、嶺南等地，勝兵四十餘萬，自稱梁王，尋稱帝。一時起兵據地者，六十四處。
先是羣盜得隋官，及士族子弟，皆殺之，獨竇建德善遇之，由是隋官多以城降之，聲勢日盛。
內史郎虞世基，以帝惡聞盜賊，諸將有告敗求救者，皆不以聞，但云：「鼠竊狗偷，郡縣捕逐，行當殄滅，願陛下勿以介懷。」煬帝以為然，或杖其使者，以為妄言。由是盜賊徧海內，陷沒郡縣，帝皆弗之知也。
時太僕楊義臣，擊張金稱、高士達，斬之，破降河北賊數十萬，列狀上聞。帝歎曰：「我初不聞賊頓如此，義臣降賊何多也？」世基對曰：「小竊雖多，未足為慮。義臣克之，擁兵不少，久在閫外，此最非宜。」帝曰：「卿言是也。」遽追還義臣，放散其兵，賊由是復盛。
詔百僚復議伐高麗，復徵天下兵，百道俱進。時天下已亂，所徵兵多不至，高麗困弊，遣使乞降。帝乃班師，仍徵高麗王元入朝，元竟不至。
有二孔雀，自西苑飛集寶成朝堂，前親衞校尉高德儒見之，奏以為鸞，時孔雀已去，無可得驗，於是百官稱賀，詔以德儒誠心冥會，肇見嘉祥，拜朝散大夫。
詔江都更造龍舟數千艘。龍舟成，送東都。宇文述勸煬帝幸江都，煬帝大悅，從之。羣臣諫者，盡斬之。宇文述死，煬帝以其子化及為屯衞將軍，次子智及為將作少監。
煬帝至江都，巡江淮，郡官謁見者，專問禮餉豐薄，豐則起遷，薄則停解。由是郡縣競為刻剝，以充貢獻。民外逼盜賊，內苦重賦，加之饑饉，採樹皮草根木葉而食，諸物盡，乃自相食。官倉充牣，羣吏畏法，莫敢賑救。
江都丞王世充，以獻銅鏡屏風，遷通守，又簡閱民間美女獻之，於是益寵任之。
煬帝以唐公李淵為弘化郡留守。淵御衆寬簡，人多附之。煬帝以淵相貌奇異，又名應圖讖，忌之，徵詣行在，淵遇疾未謁。其甥王氏在後宮，煬帝問之曰：「汝舅來何遲？」王氏以疾對。煬帝曰：「可得死否？」淵聞之懼，因縱酒納賂以自晦。煬帝以淵為山西河東撫慰大使，承制黜陟，討捕羣賊。
初淵娶竇毅女，生建成、世民、玄霸、元吉。世民聰明勇決，識量過人，見隋室方亂，陰有安天下之志。傾身下士，散財給客，咸得其歡心。晉陽宮監裴寂，與劉文靜同宿，見城上烽火，寂嘆曰：「貧賤如此，復逢亂離，將何以自存！」文靜笑曰：「時事可知，吾二人相得，何憂貧賤？」文靜見李世民而異之，深自結納，謂寂曰：「此非常人，豁達類漢高，神武同魏祖。年雖少，命世才也。」
文靜坐與李密連婚，繫太原獄，世民就省之。文靜曰：「天下大亂，非漢高光武之才，不能定也。」世民曰：「安知其無，但人不識耳。我來相省，非兒女子之情，欲與君議大事也。計將安出？」文靜曰：「今主上南巡江淮，李密圍逼東都，羣盜殆以萬數。當此之際，有真主驅駕而用之，取天下如反掌耳。太原百姓，皆避盜入城，文靜為令數年，知其豪傑，一旦收集，可得十萬人。尊公所將之兵，復有數萬。一言出口，誰敢不從。以此乘虛入關，號令天下，不過半年，帝業成矣。」世民笑曰：「君言正合我意。」乃陰部署賓客，淵不之知也。世民乘間，屏人說淵曰：「今主上無道，百姓困窮。晉陽城外，皆為戰場。大人若守小節，下有寇盜，上有嚴刑，危亡無日。不若順民心，興義兵，轉禍為福，此天授之時也。」淵大驚曰：「汝安得為此言？」明日，世民復說淵曰：「今盜賊日繁，遍於天下，大人受詔討賊，賊可盡乎？願大人勿疑。」淵嘆曰：「吾一夕思汝言，亦大有理。今日破家亡軀亦由汝，化家為國亦由汝矣。」
先是晉陽宮監裴寂，以晉陽宮人私侍淵寢，淵從寂飲，酒酣，寂從容言曰：「二郎陰養士馬，欲舉大事，正為寂以宮人侍公，恐事覺并誅，為此急計耳。衆情已協，公意如何？」淵曰：「吾兒誠有此謀，事已如此，當復柰何，正須從之耳！」
會煬帝以李淵不能禦寇，遣使執詣江都。淵大懼，世民與寂等復說淵曰：「事已迫矣，宜早定大計。」淵然之。適劉武周據汾陽宮，世民言於淵曰：「大人為留守，而盜賊竊據離宮，不早建大計，禍今至矣。」
煬帝大業十三年五月，淵乃命世民與劉文靜等各募兵。旬日之間，衆至萬人。王威、高君雅見淵兵大集，疑有異志，欲討淵，淵使世民伏兵殺之。
時文靜勸淵與突厥相結，資其士馬，以益兵勢。淵從之，遣使如突厥。突厥欲淵為帝，則以兵相助，淵不可。裴寂請尊天子為太上皇，立代王為帝，改易旗幟，雜用絳白，以示突厥。淵曰：「此可謂掩耳盜鈴，然逼於時事，不得不爾。」乃許之。命劉文靜出使，以此告突厥，且借兵。私謂文靜曰：「胡騎入中國，生民之大蠹也。」吾所以借兵者，恐劉武周引之，共為變患，聊欲藉之，以為聲勢耳。數百人之外，無所用之。」
淵使世民將兵擊西河郡，郡丞高德儒閉城拒守，攻拔之，執德儒至軍門。世民數之曰：「汝指野鳥為鸞，以欺人主，取高官。吾興義兵，正為誅佞人耳。」遂斬之，其餘不戮一人，秋毫無犯，遠近聞之，大悅。世民等引兵還晉陽，往返凡九日。淵喜曰：「以此行兵，雖橫行天下可也。」遂定入關之計。
秋七月，淵以子元吉為太原太守，留守晉陽。淵帥甲士三萬發晉陽，立軍門誓衆，移檄郡縣，諭以尊立代王之意。隋代王侑，遣宋老生帥精兵二萬，屯霍邑，屈突通將驍果數萬，屯河東，以拒淵。會積雨，淵不得進，軍中乏糧，劉文靜未返。或傳突厥與劉武周乘虛襲晉陽，淵召將佐謀北還。裴寂等皆以為不如還救根本，更圖後舉。世民曰：「今禾菽被野，何憂乏糧？老生輕躁，一戰可擒。李密顧戀倉粟，未遑遠略。武周與突厥，外雖相附，內實相猜。武周雖遠利太原，豈可近忘馬邑？本興大義，奮不顧身，以救蒼生，當先入咸陽，號令天下。今遇小敵，遽已班師，恐從義之衆，一朝解體。還守太原，一城之地，為賊耳，何以自全？」淵不聽，促令引發。世民將復入諫，會日暮，淵已寢。世民不得入，號哭於外，聲聞帳中。淵召問之，世民曰：「今兵以義動，進戰則克，退還則散。衆散於前，敵乘於後，死亡無日，何得不悲！」淵乃悟。時左軍已發，世民乃與建成，分道夜追左軍復還，太原運糧亦至。
八月雨霽，淵進軍趨霍邑，宋老生將兵三萬逆戰，世民以數千騎擊斬之，遂克霍邑。又克臨汾、絳郡，下韓城、馮翊等地。
時河東未下，李淵欲引兵西趨長安，猶豫未決。裴寂曰：「屈突通擁大衆，憑堅城，吾捨之而去，若進攻長安不克，退為河東所踵，腹背受敵，此危道也。不若先克河東。」世民曰：「不然。兵貴神速，吾席累勝之威，撫歸附之衆，鼓行而西，長安之人，望風震駭，智不及謀，勇不及斷，取之若振槁葉耳。屈突通自守之虜，不足為慮。」淵兩從之，留劉文靜等圍河東，自引兵而西。
淵帥諸軍濟河，關中士民歸之者如市。世民所至，吏民及羣盜，歸之如流。世民收其豪俊，以備僚屬。淵女李氏適柴紹者，亦將精兵萬餘，會世民於渭北，與柴紹各置幕府，號娘子軍。左親衞段綸，亦娶淵女，聚徒於藍田，得萬餘人以應淵。
隰城尉房玄齡，謁世民於軍門。世民一見如舊識，署記室參軍，引為謀主。玄齡亦自以遇知己，罄竭心力，知無不為。
世民引兵頓於阿城，勝兵十二萬，軍令嚴肅，秋毫無犯。十一月，李淵克長安，殺留守官陰世師等十餘人，與民約法十二條，悉除隋苛禁。
馬邑丞李靖，素與淵有隙，淵收靖，將斬之，靖大呼曰：「公興義兵，除暴亂，乃以私怨殺壯士乎？」世民為之固請，乃捨之。世民因召置幕府。靖少負志氣，有文武材略，其舅韓擒虎每撫之曰：「可與言將帥之略者，獨此子耳。」
李淵立代王侑為皇帝，遙尊煬帝為太上皇。淵自為大丞相，封唐王。
隋帝侑在位一年，禪位於唐。唐主李淵即皇帝位，改元武德，都長安。封隋帝侑為酅國公，明年殂，諡為恭帝，年十五，無後。且擱過不題。
卻說煬帝在江都，每夜眠中，恆驚悸，云有賊，必令數婦人抱持搖撫，乃得眠，諸驍果從煬帝在江都者，多逃亡。煬帝患之，以問裴矩。矩對曰：「人情非有匹偶，難以久處。請聽軍士於此納室。」帝從之，悉召江都寡婦處女集宮下，恣將士所取，或先與有姦者，聽自首，即以配之。民間美婦，驍果誑云有姦，盡奪淫之。
煬帝荒淫益甚，宮中為百餘房，各盛供張，日令一房為主人，酒卮不離於口，然見天下危亂，亦不自安。退朝則幅巾短衣，徧歷臺閣，汲汲顧景，唯恐不足。常仰視天文，謂蕭后曰：「外間大有人圖儂，然且共樂飲耳。」因飲沉醉。又引鏡自照曰：「好頭頸，誰當斫之？」后驚問故，帝笑曰：「貴賤苦樂，更迭為之，亦復何傷？」
時江都糧盡，從駕驍果，多關中人，思歸。虎賁郎將司馬德戡、直閣裴虔通等，共謀亡去，因轉相招引，於廣坐，明論叛計。宮人聞之，言於煬帝，帝怒斬之，自是無敢言者。
郎將趙行樞，以告宇文智及，智及大喜曰：「上雖無道，威令尚行。公等之去，徒取死爾。不如因行大事，此帝王之業也。」德戡等然之，因推宇文化及為主，悉召諸驍果，諭以所為。乃夜於東城集兵，得數萬人，舉火與城外相應。煬帝望見火，聞外諠囂，問曰何事？裴虔通對曰：「草坊失火，外人共救之耳。」至五更，德戡使虔通，將數百騎入宮，屯衞將軍獨孤盛，拒戰死之。
先是煬帝選驍健宮奴數百人，守玄武門，以備非常。至是化及等，結煬帝所寵宮人魏氏，矯詔散其兵，德戡遂引兵自玄武門入。煬帝易服，逃於西閣，校尉令孤行達，拔刀直進，扶煬帝下閣，勒兵守之。至旦，以甲騎迎化及。化及戰栗不能言。既至，德戡等迎謁引入，號為丞相，虔通以騎逼煬帝出宮。化及曰：「何用將此物出？急還與手。」於是引煬帝還寢殿。帝嘆曰：「我何罪至此？」賊黨馬文舉，歷數煬帝罪惡。帝曰：「我實負百姓，至於爾輩，榮祿兼及，何乃如是？」煬帝愛子趙王杲，年十二，在煬帝側，號慟不已，虔通斬之，血濺御服，欲遂弒帝。帝曰：「天子死自有法，何得加以鋒刃？取鴆酒來！」文舉等不許，令狐行達頓煬帝令坐，帝自解練巾授行達等，縊殺之。煬帝竊位十三年。蕭后與宮人，撤漆牀板，為小棺，與趙王杲同殯於西院之流珠堂。
化及殺煬帝諸子幼孫，及隋氏宗室外戚，無少長皆斬之。惟煬帝姪秦王浩，素與智及往來，得免，立為帝，令居別宮，惟發詔畫敕而已。化及自為大丞相，總百揆，擁衆十餘萬，據有六宮，姦宿蕭后妃嬪，宣淫無忌，自奉一如煬帝。以諸驍果欲西還長安，乃引兵而西。至彭城，水路不通，復奪民間牛車，載宮人珍寶，而使軍士自負戈甲，道遠疲劇，軍士皆怨。司馬德戡與趙行樞等，謀殺化及，化及殺之。李密據鞏洛以拒化及，化及不得西，乃引兵向東都，入滑臺。東都留守官得煬帝凶聞，奉越王侗即位，以王世充為納言，封鄭國公。化及引兵趨黎陽，東都聞之，與李密合兵以拒之。化及敗，乃北趨魏縣。
化及兵勢日蹙，兄弟更無他計，但相聚酣宴，奏女樂，擁蕭后，縱酒宣淫。醉則尤智及，持其兩子而泣。智及怒曰：「事捷之日，初不賜尤；及其將敗，乃欲歸罪！何不殺我以降竇建德？」數相爭鬬，醒而復飲，以此為恆，衆多亡散。化及嘆曰：「人生固當一死，豈可不一日為帝乎？」乃鴆殺秦王浩，即帝位於魏縣，國號許。
唐高祖從弟淮安王神通，擊化及於魏縣。化及走聊城，夏王竇建德引兵趨聊城，大破之，生擒化及與智及，併其二子承基、承趾，及其黨與，盡斬之。獲蕭后與傳國璽。未幾，突厥遣使迎蕭后，建德送蕭后於突厥。
化及既平，隋王世充自為相國，封鄭王，加九錫。未幾，鄭王世充幽隋主侗於含涼殿，廢為潞國公，自稱皇帝，尋弒之，亦諡為恭帝。時唐高祖武德二年五月事也。隋亡凡四主，共三十九年。
至唐高祖如何統一天下，話長，且聽下回分解。
人造語 索引
道本語 Toki pona
嘗試以最少辭彙來表達溝通，回歸思想本源。
介紹 + 全單字 + 語法概述
語源
詞彙表（按字母排序）
FC 薩爾達傳說 Toki Pona 版
國際語 Interlingua
以拉丁文為基礎，簡化其文法而成。
文法概要
常用基本字彙
網路用語辭彙
《尚書・湯誓》試譯
新通用語 lingua franca nova (LFN)
以現代羅曼語詞彙為基礎，文法偏向分析語。
語法概要
常用詞彙
官方辭典（外連）
嘗試以最少辭彙來表達溝通，回歸思想本源。
介紹 + 全單字 + 語法概述
語源
詞彙表（按字母排序）
FC 薩爾達傳說 Toki Pona 版
國際語 Interlingua
以拉丁文為基礎，簡化其文法而成。
文法概要
常用基本字彙
網路用語辭彙
《尚書・湯誓》試譯
新通用語 lingua franca nova (LFN)
以現代羅曼語詞彙為基礎，文法偏向分析語。
語法概要
常用詞彙
官方辭典（外連）
FC 薩爾達傳說 toki pona 版
- Toki Pona 補丁下載：https://len.la/seta
- 需自行另外下載原遊戲英文版（Legend of Zelda, The (USA).nes），再打上補丁。
- 可利用此站線上打補丁。
遊戲開頭介紹效果圖
monsuta [KANON] li jo e ijo sewi wawa
怪物 - [加儂] - (謂) - 有 - (賓) - 東西 - 高；上；神；聖 - 強；力
怪物加儂持有力量神器。
jan [SETA] li mute e ijo sewi sona
人 - 「薩爾達」 - (謂) - 多 - (賓) - 東西 - 高；上；神；聖 - 知
薩爾達把智慧神器分為多份。
li pana e ijo epiku lon anpa ma
(謂) - 給 - (賓) - 東西 - 驚人 - 在 - 低；下 - 地；國
把那些驚人的東西藏到地下。
monsuta [KANON] li kama jo e jan [SETA]
怪物 - 「加儂」 - (謂) - 來 - 有 - (賓) - 人 - 「薩爾達」
怪物加儂把薩爾達抓走。
tenpo mute li kama
時間 - 多 - (謂) - 來
過了許久。
jan [LINKU] o
人 - 「林克」 - (命令)
林克！
o alasa e ijo sewi sona
(命令) - 獵；尋 - (賓) - 東西 - 高上神聖 - 知
去尋找智慧神器吧！
o pakala e monsuta [KANON]
(命令) - 破壞 - (賓) - 怪物 - 「加儂」
去打敗怪物加儂吧！
ijo pona ale
東西 - 好 - 所有 = 所有好東西
wawa 力量（原名為心心）
poki wawa 容器 + 力量 = 力量容器（原名為心心水筒）
jan kon 人 + 空；靈 = 妖精
ilo tenpo 器具 + 時間 = 時鐘
mani 錢 = 盧比
mani luka 錢 + 手；五 = 五盧比
telo 水（原名青水）
telo tu 水 + 二 = 兩倍水（原名赤水，使用一次後會變青水，故改為二水）
lipu 紙；書 = 信
moku soweli 食物 + 動物 = 獸肉（原名敵餌）
palisa utala 長硬物 + 打鬥 = 劍
palisa utala suno 長硬物 + 打鬥 + 日；光 = 光劍（原名白劍）
palisa utala sewi 長硬物 + 打鬥 + 高上神聖 = 聖劍（原名魔法劍）
sinpin awen 前；胸 + 保持；保護 = 盾
waso 飛物（原名迴力鏢）
waso laso 飛物 + 青色 = 藍色飛物（原名魔法迴力鏢）
ilo pakala 東西 + 破壞 = 炸彈
ilo pana 東西 + 給；寄；送 = 弓
palisa pana 長硬物 + 給；寄；送 = 箭（原名木矢）
palisa pana suno 長硬物 + 給；寄；送 + 日；光 = 光之箭（原名銀矢）
ilo seli 東西 + 火；熱 = 蠟燭（原名赤蠟燭）
ilo seli sewi 東西 + 火；熱 + 高上神聖 = 神聖蠟燭（原名青蠟燭）
len laso 衣 + 青色 = 藍衣（原名為藍戒指，因效果為減少損傷，故改為衣服）
len loje 衣 + 紅色 = 紅衣（原名為紅戒指）
luka wawa 手 + 強；力量 = 力量之手（原名為力量手鐲）
ilo kalama 東西 + 聲 = 笛
supa tawa 平面物 + 去 = 搭乘平臺（原名為木筏）
supa noka 平面物 + 足 = 梯子
palisa nasa 長硬物 + 怪異 = 奇杖（原名魔法杖）
lipu nasa 紙；書 + 怪異 = 奇書（原名聖經）
ilo {lupa?} 東西 + 洞；門 = 鑰匙
ilo lupa soweli 東西 + 洞；門 + 動物 = 獸鑰匙（原名魔法鑰匙）
lipu nasin 紙；書 + 路 = 地圖
ilo nasin 東西 + 路 = 羅盤
ijo sewi 器具 + 高上神聖 = 神器
o sitelen e sona lon lipu
(命令) - 寫；畫 - (賓) - 知 - 在 - 紙；書
把這些資訊寫在紙上吧！
- 需自行另外下載原遊戲英文版（Legend of Zelda, The (USA).nes），再打上補丁。
- 可利用此站線上打補丁。
遊戲開頭介紹效果圖
monsuta [KANON] li jo e ijo sewi wawa
怪物 - [加儂] - (謂) - 有 - (賓) - 東西 - 高；上；神；聖 - 強；力
怪物加儂持有力量神器。
jan [SETA] li mute e ijo sewi sona
人 - 「薩爾達」 - (謂) - 多 - (賓) - 東西 - 高；上；神；聖 - 知
薩爾達把智慧神器分為多份。
li pana e ijo epiku lon anpa ma
(謂) - 給 - (賓) - 東西 - 驚人 - 在 - 低；下 - 地；國
把那些驚人的東西藏到地下。
monsuta [KANON] li kama jo e jan [SETA]
怪物 - 「加儂」 - (謂) - 來 - 有 - (賓) - 人 - 「薩爾達」
怪物加儂把薩爾達抓走。
tenpo mute li kama
時間 - 多 - (謂) - 來
過了許久。
jan [LINKU] o
人 - 「林克」 - (命令)
林克！
o alasa e ijo sewi sona
(命令) - 獵；尋 - (賓) - 東西 - 高上神聖 - 知
去尋找智慧神器吧！
o pakala e monsuta [KANON]
(命令) - 破壞 - (賓) - 怪物 - 「加儂」
去打敗怪物加儂吧！
ijo pona ale
東西 - 好 - 所有 = 所有好東西
wawa 力量（原名為心心）
poki wawa 容器 + 力量 = 力量容器（原名為心心水筒）
jan kon 人 + 空；靈 = 妖精
ilo tenpo 器具 + 時間 = 時鐘
mani 錢 = 盧比
mani luka 錢 + 手；五 = 五盧比
telo 水（原名青水）
telo tu 水 + 二 = 兩倍水（原名赤水，使用一次後會變青水，故改為二水）
lipu 紙；書 = 信
moku soweli 食物 + 動物 = 獸肉（原名敵餌）
palisa utala 長硬物 + 打鬥 = 劍
palisa utala suno 長硬物 + 打鬥 + 日；光 = 光劍（原名白劍）
palisa utala sewi 長硬物 + 打鬥 + 高上神聖 = 聖劍（原名魔法劍）
sinpin awen 前；胸 + 保持；保護 = 盾
waso 飛物（原名迴力鏢）
waso laso 飛物 + 青色 = 藍色飛物（原名魔法迴力鏢）
ilo pakala 東西 + 破壞 = 炸彈
ilo pana 東西 + 給；寄；送 = 弓
palisa pana 長硬物 + 給；寄；送 = 箭（原名木矢）
palisa pana suno 長硬物 + 給；寄；送 + 日；光 = 光之箭（原名銀矢）
ilo seli 東西 + 火；熱 = 蠟燭（原名赤蠟燭）
ilo seli sewi 東西 + 火；熱 + 高上神聖 = 神聖蠟燭（原名青蠟燭）
len laso 衣 + 青色 = 藍衣（原名為藍戒指，因效果為減少損傷，故改為衣服）
len loje 衣 + 紅色 = 紅衣（原名為紅戒指）
luka wawa 手 + 強；力量 = 力量之手（原名為力量手鐲）
ilo kalama 東西 + 聲 = 笛
supa tawa 平面物 + 去 = 搭乘平臺（原名為木筏）
supa noka 平面物 + 足 = 梯子
palisa nasa 長硬物 + 怪異 = 奇杖（原名魔法杖）
lipu nasa 紙；書 + 怪異 = 奇書（原名聖經）
ilo {lupa?} 東西 + 洞；門 = 鑰匙
ilo lupa soweli 東西 + 洞；門 + 動物 = 獸鑰匙（原名魔法鑰匙）
lipu nasin 紙；書 + 路 = 地圖
ilo nasin 東西 + 路 = 羅盤
ijo sewi 器具 + 高上神聖 = 神器
o sitelen e sona lon lipu
(命令) - 寫；畫 - (賓) - 知 - 在 - 紙；書
把這些資訊寫在紙上吧！
國際語 Interlingua 常用基本字彙
- 單字字母帶下劃線者，為重音音節。
- 單字字義注釋僅供參考。
a (prep.) Indica direction, movimento o tempore verso un puncto, un persona, un loco o un momento. 向、對、在
ab (prep.) Indica le puncto de initio, le origine, le fonte o le distantia in spatio o in tempore. 自、自從、來自
accender (v.) Facer comenciar a arder; producer lumine o foco; activar un apparato de lumine. 點燃、點亮、打開（開關）
adjutar (v.) Donar adjuta, prestar fortia o supporto a un persona pro facer un travalio o solver un problema. 幫助
ager (v.) Facer un action; operar; comportar se in un certe maniera. 行動、做
al (abbr.) Forma combinate del preposition "a" e del articulo "le". 即 a + le 的縮寫
alicubi (adv.) In un loco non determinate o non specificate. 某處、某地
alicun / alcun (adj.) Indica un persona o cosa non determinate inter plures. 某些、一些
alique (n.) Un cosa non definite o non specificate; qualcosa. 某事、某物
alora (adv.) In ille tempore; a ille momento; in tal caso. 當時、那時、那麼【相當於英語 then，法語 alors】
alte (adj.) Que ha grande distantia del base al culmine; que ha grande altitude; non basse. 高
altere (n.)(adj.) Non iste; differente; un secunde elemento in ultra. 其他、另一
amar (v.) Haber grande affection o devotion pro un persona; voler multo ben a un persona. 愛
ambe (det.)(n.) Le duo insimul; e le un e le altere. 兩個都【相當於英語 both】
amico (n.) Persona con qui on ha un relation de affection, confidentia e harmonia, sin esser de su familia. 朋友
an (= esque) Particula o parola usate pro introducer un question. 是否（用於是非型問句句首）
ancora (adv.) Usque a iste momento; de novo; un vice de plus. 仍然、再次
anglese (adj.) Del pais, del populo o del lingua de Anglaterra. 英國的 (n.) Persona native o habitante de Anglaterra. Le lingua parlate per le populo de Anglaterra e de altere paises. 英人、英語
anniversario (n.) Le die que retorna cata anno in le mesme data pro celebrar un evento passate. 週年、生日
anno (n.) Periodo de dece-duo menses, equivalente al tempore que le planeta terra necessita pro facer un circuito circum le sol. 年
anque (= etiam) Parola que indica addition; alsi. 也
ante (prep.)(adv.) In un position o tempore anterior; non post. 在……之前（時間、空間）；以前【參考法語 avant, devant】
antea (adv.) In tempore passate; ante iste momento. 過去、從前、以前【參考法語 auparavant】
aperir (v.) Mover o separar un coperculo, porta o barriera pro non lassar claudite; render aperte. 開、開啟
apparer (v.) Devenir visibile; presentar se al vista o al oculos; semblar. 出現；顯得、看來是
appellar (v.) Donar un nomine a; vocar un persona con le voce pro demandar su attention. 呼叫、稱呼、打（電話）給【相當於英語 to call，法語 appeler】
appertiner (v.) Esser le possession o proprietate de un persona; pertiner a. 屬於
apportar (v.) Portar o ducer un cosa o persona a iste loco. 帶來
apprender (v.) Reciper cognoscentia, instruction o habilitate per studio o experientia. 學、學習
apud (prep.) Costo de; juxta; presso a un persona o loco. 在……旁邊、附近
arbore (n.) Grande planta con trunco de ligno, brancas e folios. 樹
arder (v.) Esser in foco o flamma; consumer se per le calor. 燃燒、使燃燒
argento (n.) Metallo blanc e preciose, usate pro facer moneta e joieles. 銀
ascoltar (v.) Audir con attention; prestar aure a un sono o parola. 聽【相當於英語 to listen to，法語 écouter】（「聽見」則為 audir）
assatis (= satis) (adv.) In quantitate bastante o sufficiente; satis. 足夠、相當【相當於法語 assez】
assecurar (v.) Render secur; affirmar con certitude; proteger contra un damno o periculo. 保證、擔保、確保
assi (adv.) In iste modo o maniera. 如此、這樣
attaccar (v.) Comenciar un combatto contra; facer un attacco. 攻、攻擊、攻打
attender (v.) Restar in un loco expectante le arrivata de un persona o evento. 等、等待
attinger (v.) Arrivar a un loco o limite; toccar un puncto o objectivo con un movimento. 到達、達到
attraher (v.) Tirar verso se per fortia physic, magnetic o charme. 吸引
audir (v.) Perceper sonos con le organo del aure. 聽見【相當於英語 to hear，法語 entendre】（「聽」則為 ascoltar）
augmentar (v.) Facer plus grande o plus numerose; crescer in quantitate, dimension o valor. 增加
aure (n.) Organo lateral del capite con le qual on pote audir. 耳、耳朵
auro (n.) Metallo jalne e multo preciose que non perde su brillantia. 金、黃金
autumno (n.) Le saison del anno inter le estate e le hiberno, quando le folios de arbores sovente cade e le temperatura comencia devenir plus frigide. 秋天
avante (adv.) In le parte anterior; verso le fronte; in avante. 以前、在前面
ave (n.) Animal con alas e plumas, que pone ovos e pote normalmente volar in le aere. 鳥
avion (n.) Vehiculo o machina con alas pro volar e viagiar per le aere. 飛機
basse (adj.) Que ha un parve altitude o que es poco elevate del solo; opposite a alte. 低
bastante (adv.) In un quantitate o grado sufficiente; assatis. 足夠
batter (v.) Colpar repetitemente o con fortia; vincer un inimico in un combatto o concurso. 打；打敗
belle (adj.) Que da placer al oculos o al mente per su forma, apparentia o harmonia; con grande beltate. 美、好看、漂亮
ben (adv.) De maniera bon, correcte o satisfactori; in modo favorabile. 好
⤷ben que (conj.) Nonobstante le facto que; malgrado que. 雖然
besonio (n.) Manco o necessitate urgente de alique que es indispensabile o utile. 需要
biber (v.) Ingerer o consumer un liquido per le bucca. 飲、喝
billet (n.) Parve pecia de papiro o carton que da derecto de entrar, de viagiar in un vehiculo, o que servi como moneta. 票；紙鈔
bira (n.) Biberage con alcohol facite ex aqua, grano e altere plantas fermentate. 啤酒
bon (adj.) Que ha le qualitates desirabile o utile; de bon valor moral o practic; opposite a mal. 好
boteca (n.) Loco o camera ubi on vende merces o provide servicios al publico. 店
bracio / brachio (n.) Parte del corpore human inter le humero e le mano. 臂、手臂
breve (adj.) De parve duration in tempore o de curte extension; opposite a longe. 短、簡短
bucca (n.) Apertura in le facie per le qual on mangia, bibe e parla. 口、嘴、嘴巴
bureau (n.) Tabula pro labor de scriber; camera o officio ubi personas travalia sur affaires o documentos. 辦公桌；辦公室
cader (v.) Mover se a basso per gravitate; descender subito verso le terra. 落、落下、掉落
caffe (n.) Biberage obscur e forte, originari de Ethiopia o Arabia, preparate con aqua calide e le pulvere de granos cocite de un certe arbore. 咖啡
calide (adj.) Que ha o produce calor; non frigide. 熱、燙
cambiar (v.) Facer devenir altere o differente; dar un cosa pro reciper un altere. 使變、改變、變更
camera (n.) Parte claudite o spatio intra un casa o edificio. 房間
campo (n.) Spatio aperte de terra foras de un citate, sovente usate pro agricultura. 野、野地、野外、場【相當於英語 field】
can (n.) Un animal domestic car e fidel al humanos, usate pro guardar la casa, chassar o servir como companion. 狗
capace (adj.) Que ha le habilitate, potentia o spatio pro facer o continer un cosa. 能夠、可以；容量大
caper (v.) Prender o retener con le mano o con le mente. 抓、抓取
capillos (n.pl.) Le filos natural e fin que cresce sur le capite de un persona. 髮、頭髮
capite (n.) Parte superior del corpore de un persona o animal, ubi es le oculos e le cerebro. 頭
car (adj.) Que ha un grande precio o valor; o que es multo amate. 貴；親愛的【相當於英語 dear】
casa (n.) Edificio ubi personas habita e vive. 家、房子
caso (n.) Evento, facto o occurrentia particular que eveni. 情形、場合
cata (det.) Cata un de tote le personas o cosas in un gruppo, considerate individualmente. 每、每一【相當於法語 chaque】
cata uno (pron.) Omne persona o membro de un gruppo considerate a parte. 每個【相當於法語 chacun】
catto (n.) Un parve animal domestic o salvage con pilos dulce e ungulas acute, sovente elevate in casas pro chassar muses o como companion. 貓
causa (n.) Le persona, cosa o ration que produce un effecto o evento. 原因
⤷a causa de (prep.) Per ration de; pro le motivo de. 因為……
cavallo (n.) Un grande animal domestic usate per humanos pro montar, travaliar in le campo o trainar cargas e vehiculos. 馬
celar (v.) Poner in un loco ubi alteres non pote vider o trovar; occultar a altere personas. 藏、掩蓋
celo (n.) Le spatio super le terra ubi on vide le sol, le luna e le stellas. 天、天空、天堂
cento (num.) Numero que es dece vices dece; le cifra 100. 百
cercar (v.) Facer effortios pro trovar o discoperir un persona o un cosa. 尋找、尋求
certe (adj.) Sin dubita; cognoscite como ver e secur. 確定
cessar (v.) Non continuar; finir un action o movimento. 停止
chinese (adj.) Pertinente a China, a su populo, a su cultura o a su lingua. 中國的 (n.) Habitante o persona native de China; anque le lingua parlate per le populo de China. 中國人、中文
ci (= hic) (adv.) In iste loco; ubi le persona parlante es. 這裏
cinque (num.) Numero que seque quatro e precede sex; le cifra 5. 五
circa / circum (prep.) Plus o minus; a un tempore o quantitate proxime. 大約
citate (n.) Grande loco con multe casas, edificios e habitantes, plus importante que un village. 市、城市（行政區劃）
clauder (v.) Non lassar aperte; impedir le entrata o le passage a transverso un porta o fenestra. 關、關閉
cognoscer (v.) Haber in le memoria o in le mente per haber vidite, audite o studiate. 知道
colliger (v.) Unir e apportar plure cosas insimul in un mesme loco. 使聚集
collo (n.) Parte del corpore que connecte le capite con le trunco o humeros. 脖、脖子、頸
comenciar (v.) Facer le prime passo o action; initiar un cosa. 開始
como (prep.) De maniera simile a; in le mesme modo que. 如同、好像
comprar (v.) Obtener un ben o mercantia per pagar con moneta. 買
comprender (v.) Caper con le intellecto; saper le senso o ration de alique. 理解、了解
con (prep.) In compania de; con le adjuta de un instrumento. 與、用【相當於英語 with，法語 avec】
conilio (n.) Un parve animal con aures longe, cauda curte e patas posterior forte, que vive in fossas sub le terra o es elevate per humanos. 兔子、家兔、穴兔
contar (v.) Dicer le numeros in ordine; o calcular le quantitate de cosas. 數數、算
continer (v.) Haber o tener intra se; includer intra su limites. 包含
convenir (v.) Accordar se con alteres; o esser apte e appropriate pro un scopo. 適合
coperir (v.) Poner un cosa super un altere pro proteger, celar o calentar. 覆、蓋
corde (n.) Organo principal intra le pectore que face circular le sanguine per le corpore. 心、心臟
corpore (n.) Le structura physical e material de un homine o de un animal. 身、體、身體
cosa (n.) Objecto, elemento o materia sin vita; o toto lo que pote esser pensate. 東西、事情
costar (v.) Requirer le pagamento de un certe precio o summa de moneta. 要價、需要……錢
creder (v.) Tener un opinion o acceptar un idea como ver sin prova absolute. 信、相信
crescer (v.) Devenir plus grande o plus alte in dimension o etate. 生長、成長
cuje (pron.) De qui o de que; parola que monstra a qui pertine un persona o cosa. （關係代詞）……的【參考英語 whose】
currer (v.) Mover se a pede con grande rapiditate e velocitate. 跑、跑步、奔跑
curte (adj.) De parve longitude o tempore; non longe. 短
cute (n.) Le pelle exterior o texito natural que coperi le corpore de un persona. 皮、皮膚
dar (v.) Transmitter un cosa a un altere persona sin reciper pagamento; facer que un persona ha o recipe un cosa o un servicio. 給
de (prep.) Parola que indica le origine, le separation, le causa, le puncto de initio, le material de un cosa, o le possession (appertinentia a un persona o cosa). 自……；……的
deber (v.) Haber le obligation moral, legal o practic de facer un action; esser obligate a pagar o render un cosa a un altere persona. 必須、應該
debile (adj.) Que non ha fortia; sin potentia o resistentia physic, mental o material. 弱
dece (num.) Le numero que seque novem e precede dece-un; le summa de cinque e cinque. 十
del (abbr.) Forma composite e abbreviate del preposition "de" e del articulo "le". 即 de + le 的縮寫
deman (adv.) In le die que seque directemente le die presente (hodie). 明日、明天
demandar (v.) Poner un question pro obtener un responsa o un information; exprimer le desiro de reciper un cosa o un servicio. 問、要求
dente (n.) Parte dur e blanc in le bucca, usate pro morder e masticar le alimento. 牙齒
depost (prep.)(adv.) A un tempore posterior in comparation con un altere evento o momento; post un certe tempore o facto. 此後、自……之後【參考法語 depuis】
derecto (n.) Le insimul de leges e regulas que governa un societate; le libertate o facultate legitime que un persona ha de facer o posseder un cosa secundo le lege. 權、權利
desde (= depost) (prep.) 自……之後
detra (adv.)(prep.) In le parte posterior de un corpore, objecto o persona; al latere o loco opposite al fronte. 在後面、在……後面【參考法語 derrière】
devenir (v.) Passar de un stato o qualitate a un altere; transformar se o comenciar a esser un cosa nove. 變成、成為
dextere / dextre (adj.) Relative al latere del corpore opposite al sinistre; le latere del mano con que le majoritate del personas scribe. 右
dicer (v.) Exprimer pensatas, ideas o parolas per medio del voce e del lingua; parlar o enunciar un phrase. 說、告訴
die (n.) Le periodo de vinti-quatro horas; le tempore inter le nascentia e le descensa del sol durante le qual il ha luce. 日、天、白天
difficile (adj.) Que require multe effortio, labor, tempore o habilitate pro esser comprendite, facite o solvite; opposite a facile. 難、困難
digito (n.) Cata un del cinque partes terminal e articulate del mano o del pede. 手指、腳趾
dimension (n.) Le mesura del longitude, largor, altitude o profunditate de un corpore o spatio; grandor o extension spatial. 大小、尺寸、維度
disparer (v.) Cessar de esser visibile; ir foras del vista; passar a un stato ubi on non pote plus trovar o vider un persona o cosa. 消失
dolor (n.) Sensation physic multo disagradabile causate per un vulnere, maladia o colpo; suffrentia acute del corpore o del mente. 痛、疼痛、痛苦
dono (n.) Un cosa que on da a un altere persona sin reciper moneta o pagamento; un presente o regalo. 禮物
dormir (v.) Reposar in un stato natural de somno con le oculos claudite, durante le qual le corpore e le mente resta in reposo e le activitate consciente cessa. 睡、睡覺
dubita (n.) Le stato de non esser secur de un cosa; manco de certitude o de fide in un facto, persona o idea. 懷疑
ducer (v.) Guidar, diriger o transportar un persona o cosa verso un loco; facer mover alcuno in un certe direction. 帶領、引領、引導
dum (conj.) Durante le tempore que un altere action occurre; in le mesme momento quando un cosa eveni. 當……期間、當……時
dunque (conj.) Per consequente; pro iste causa o ration; parola que introduce un conclusion logic. 所以
duo (num.) Le numero que seque un e precede tres; le quantitate de un plus un. 二
dur (adj.) Solide, firme e difficile a trenchar, penetrar, flecter o rumper; opposite a molle. 硬
durante (prep.) A transverso de tote le tempore de un evento o periodo; in le curso de. 在……期間
⤷durante que (conj.) In le tempore mesme que un altere action se developpa o continua. 當……時、當……期間
e (conj.) Parola usate pro connecter e junger duo o plure parolas, phrases o elementos. 以及【相當於英語 and，法語 et】
ecce (interj.) Parola usate pro monstrar, indicar o appellar le attention a un persona o cosa que es presente o visibile ci o la. 喏，在這裏
effortiar se (v.) Facer un effortio; usar tote su fortia, energia o capacitate pro complir o facer un cosa difficile. 努力
era (n.) Un grande e longe periodo de tempore o de historia que comencia con un evento importante. 時代
era (= esseva) (v.) Forma del passato del verbo esser; le mesme que esseva. 動詞 esser 的過去形
ergo (= dunque) (adv.)(conj.) Parola usate pro introducer un conclusion, un resultato o un consequentia logic de lo que ha essite dicite antea; le mesme que dunque. 因此、所以
es (v.) Forma del tempore presente del verbo esser pro omne personas. 動詞 esser 的現在形
esque () Parola usate al initio de un phrase pro introducer un question e indicar un demanda. 是否（用於是非型問句句首）
esser (v.) Exister; haber un certe stato, qualitate, identitate o condition. 是、在【相當於英語 to be，法語 être】
esseva (v.) Forma del tempore passato del verbo esser pro omne personas. 動詞 esser 的過去形
est (n.) Le puncto cardinal o direction ubi le sol sembla ascender o levar se in le matino; le contrario de west. 東
estate (n.) Le saison le plus calide del anno, inter le primavera e le autumno. 夏天
estranie (adj.) Non cognoscite, non usual o multo differente del ordinari; que causa surprisa o curiositate. 奇怪
estranier (adj.) Que pertine a un altere pais o nation; que non es native de iste loco. 外國的
etate (n.) Le tempore total o numero de annos que un persona o un cosa ha vivite o existite desde su nascentia o initio. 歲、年齡；時代
etiam (adv.) Le mesme que anque; tamben; parola usate pro adder un altere cosa o persona a lo que ja es dicite. 也
evenir (v.) Prender loco; occurrer; passar como un facto o evento in le tempore. 發生
ex (prep.) Parola usate pro indicar le puncto de initio, le origine, le loco de ubi un cosa veni, o le materia de que un cosa es facite. 自、出自
exactemente (adv.) De un maniera precise, juste e correcte; sin ulle error o differentia. 準確、精確、的確
exprimer (se) (v.) Manifestar o monstrar su pensatas, sentimentos, opiniones o desiros per parolas, gestos o altere signos. 表達
extra (adv.)(prep.) Foras de; ultra le limite normal o habitual; in plus de lo que es expectate o ordinari. 此外、除……外
facer (v.) Exequer un action o un labor; crear, producer o causar alique. 做
facie (n.) Le parte anterior del capite de un persona o animal, ubi es le oculos, le naso e le bucca; le superficie o aspecto exterior de un cosa. 臉
facile (adj.) Que non demanda multe effortio, travalio o studio pro esser facite, comprendite o obtenite; simple e sin grande difficultate. 容易、簡單
facto (n.) Alique que ha evenite o que existe in realitate; evento o acto real e certe. 事實
familia (n.) Gruppo de personas ligate per sanguine, maritage o adoption, como le patre, le matre e le infantes que vive insimul. 家庭、家族、家人
fatigate (adj.) Que ha perdite fortia o energia a causa de multe travalio, exercitio o manco de reposo; sin fortia e con besonio de reposar o dormir. 疲累、感到累
favor (n.) Acto benevole e amical facite pro adjutar un altere persona; appoio, protection o bon voluntate que on monstra verso alcuno. 好意、善意
per favor (interj.) Expression cortese usate quando on demanda alique o quando on preca un persona a facer un cosa. 請、拜託
felice (adj.) Que senti o monstra grande gaudio, contento e satisfaction; qui ha bon fortuna e vive in felicitate. 快樂、高興
femina (n.) Persona adulte del sexo feminin; le masculo es su contrario. 女子
ferir (v.) Causar un vulnere, damno o dolor physic al corpore de un persona o animal, per un colpo o per un arma. 打、打傷
filia (n.) Persona del sexo feminin considerate in relation a su genitores; infante o femina nascite de un patre o de un matre. 女兒
filio (n.) Persona del sexo mascule considerate in relation a su genitores; infante o homine nascite de un patre o de un matre. 兒子
fin (n.) Le parte o momento ubi un cosa, spatio, tempore o action cessa de continuar; le termino, limite o scopo final de alique. 結束、結尾
⤷a fin de (prep.) Con le intention o scopo de; pro pervenir a un objectivo o effecto determinate. 為了……
⤷a fin que (conj.) Con le scopo que; pro facer que un certe evento o condition eveni. 為了
⤷in fin (adv.) Al termino de un longe tempore, processo o serie de eventos; finalmente o in conclusion. 最後；總之
finir (v.) Poner termino a un action, labor o processo; cessar de exister o de continuar; completar un cosa. 完成；用完
foco (n.) Lumine e calor intense producite per le combustion de materia arditore con flamma; elemento usate pro calefacer o cocer. 火
folio (n.) Parte verde e platte que cresce sur le branca o caule de un arbore o planta; pecia tenue e platte de papiro o de altere materia. 葉子
foras / foris (adv.) Al exterior o verso le parte externe de un loco, spatio o edificio; non intra o non in le interior. 在外面
forsan (adv.) Possibilemente; il pote esser que; parolas usate pro exprimer dubita o manco de certitude. 也許、或許
forte (adj.) Que possede grande fortia, poter o energia physic; solide, resistente e difficile a rumper o vincer. 強
fortiar (v.) Usar fortia, violentia o autoritate pro obligar un persona a ager contra su voluntate; aperir o mover alique con grande effortio. 強迫
francese (adj.) Que pertine o es relative a Francia, a su populo, a su cultura o a su lingua. 法國的 (n.) Persona native o habitante de Francia, o le lingua romanic parlate per le gente de ille pais. 法國人、法語
fratre (n.) Persona del sexo mascule considerate in relation a un altere persona qui ha le mesme patre o le mesme matre. 兄弟
frigide (adj.) Que ha un temperatura multe basse; que manca de calor o calidezza; multe frigido como le glacie o le nive. 冷
fundar (v.) Construer le base o le fundamentos de un edificio; establir, crear o initiar un institution, organisation o citate sur principios firme. 創立、設立
fundo (n.) Le parte le plus basse o le plus profunde de un cavitate, vaso, laco, mar o structura; le base sur le qual alique reposa. 底、底部、地基
gamba (n.) Parte inferior del corpore human o animal, usate pro ambular, currer o star. 腿
gambon (n.) Carne del parte superior del gamba de un porco, preparate pro mangiar. 火腿
ganiar (v.) Reciper moneta o altere beneficio pro labor, o vincer in un joco o battalia. 贏、贏得、獲勝
gauder (v.) Sentir gaudio o grande placer; fruer de alique. 開心、高興
gaudio (n.) Sentimento de grande placer, felicitate e contento. 快樂、歡樂、喜悅、高興
gelato (n.) Alimento dulce e frigide, facite de lacte o crema con sucro e sapor de fructos. 冰淇淋
german (adj.) Que ha le mesme patre e matre, como un fratre o un soror. 德國的、日耳曼的
germano (n.) Persona native o habitante de Germania, o le lingua parlate per le gente de ille pais. 德國人、德語
gorga (n.) Parte anterior del collo sub le capite, per ubi passa le aere e le alimento. 喉嚨
grande (adj.) De dimension, quantitate o grado superior al normal; non parve. 大
grate (adj.) Que ha o monstra recognition e desira regratiar pro un beneficio o adjuta recipite. 感謝、感激
gratias (interj.) Parola usate pro regratiar a alcuno o monstrar respecto pro un beneficio o adjuta recipite. 謝謝！
haber (v.) Posseder o tener alique; anque usate como verbo auxiliar con altere verbos. 有
hastar (v.) Mover se o ager con grande velocitate a causa de manco de tempore. 匆促、急忙
heri (adv.) In le die que precedeva immediatemente a hodie. 昨日、昨天
hiberno (n.) Le saison le plus frigide del anno, inter autumno e primavera. 冬天
hic (adv.) In iste loco. 這裏
hodie (adv.) In le die presente o actual. 今日、今天
homine (n.) Creatura human; persona o masculo adulto. 人；男子
hora (n.) Division de tempore que contine sexanta minutas; un del vinti-quatro partes de un die. 小時；……點鐘
ibi (adv.) In ille loco; a ille placia o position. 那裏
il (pron.) Pronomine personal masculin de tertie persona singular; usate anque como subjecto impersonal (per exemplo: "il pluve", "il face frigido"). （非人稱）它
⤷il ha () Indica le existentia o presentia de alique o alcuno in un loco; equivale a "existe" o "se trova". 有……【相當於英語 there is/are，法語 il y a】
illa (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular pro un persona feminin o un femina. 她（主格）
illac (= ibi) (adv.) 那裏
illas (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural pro personas exclusivemente feminin. 她們（主格）
ille (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular pro un persona masculin o un homine. 他（主格） (adj.) 那個、那些
illes (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural pro personas masculin o un gruppo mixte. 他們（主格）
illo (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular neutre, usate pro un cosa, un animal o un idea. 它（主格）
illos (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural neutre, usate pro plure cosas o animales. 它們（主格）
impedir (v.) Facer que un action o evento non pote evenir; blocar le progresso, le passage o le disveloppamento de alique. 阻止、阻礙、妨礙
imprimer (v.) Fixar parolas, imagines o signos sur papiro o altere material per medio de tinta e pressa o machina. 印、影印、列印、複印
in (prep.) Indica le position al interior de un spatio, tempore, stato o limite; intra le limites de un loco. 在……
incontrar (v.) Venir insimul con un persona o trovar se con alcuno in un mesme loco; vider un persona per hasardo o per accordo. 遇、遇見、見面
infante (n.) Un persona juvene de basse etate, ante le periodo de devenir adulto; un puero o puera. 小孩
infra (adv.)(prep.) In o a un position plus basse que un altere cosa; sub un nivello o puncto de referentia. 在下面；在……下面
inseniar (v.) Communicar cognoscentia, habilitate o instruction a un altere persona, specialmente per medio de studio o practica. 教
insimul (adv.) In compania de altere personas o cosas; in le mesme tempore o in le mesme loco; non separate. 一起
integre (adj.) Que ha tote su partes sin mancar alique; complete e non dividite o damnificate. 完全、整體、全剖
inter (prep.) In le spatio o tempore que separa duo o plure personas, cosas, punctos o limites. 在……之間、在……之中
intertanto / interim (adv.) Durante le tempore que un cosa eveni; in le mesme tempore. 其間、同時
intra (adv.)(prep.) Al interior de un spatio, de un corpore, de un gruppo o de un limite date. 在其中；在……裏面、在……之中
inviar (v.) Facer vader o expedir un persona, un littera, un pacco o un objecto de un loco a un altere. 派、送、寄、派遣
ipse (adj.) Usate pro dar fortia o emphase a un persona o cosa; le persona o cosa in question e non un altere; equivale a "mesme". 自己
iste (adj.) Indica un persona, un objecto o un idea que es proxime in spatio, in tempore o in le contexto del parolas. 這個……、這些……
isto (pron.) Pronomine neutre pro indicar iste cosa proxime, iste facto o le declaration presente. 這個、這些
ja / jam (adv.) A iste momento o ante iste momento; indica un action o stato que ha comenciate ante ora. 已經
jacer (v.) Esser in position horizontal, specialmente sur un lecto o sur le terra, sin mover se. 躺、臥
jammais (adv.) In nulle tempore; nunquam. Sovente usate con "non" pro indicar absentia total de un acto in tote le tempore passate o futur. 曾經；與否定合用，表從未、從不、絕不
jectar (v.) Mover un objecto a transverso le aere per le fortia del bracio o mano; inviar a distantia con rapiditate. 投、扔、擲
jentaculo (n.) Le prime repasto del die, prendite in le matino post eveliar se. 早餐
jocar (v.) Facer un activitate pro recreation, gaudio o divertimento, sovente con regulas o cosas como un balla. 玩、遊玩、玩遊戲
joco (n.) Un activitate o forma de divertimento con regulas determinate, facite pro gaudio, recreation o sport. 遊戲、運動比賽
junger (v.) Poner insimul duo o plus cosas o personas, o facer un connexion inter illos. 使聯合、結合
juvene (adj.) Que ha pauc annos de etate; non vetule o ancian. 年輕
juxta (prep.) Multo presso a un persona, cosa o loco; al latere de. 在……旁邊、在……附近
la (pron.) Illa persona o cosa feminin como objecto directe. 她（賓格） (adv.) (= illac) 那裏
labio (n.) Cata un del duo partes de carne que forma le bordo exterior del bucca. 脣
lacrima (n.) Gutta de liquido que flue ex le oculo. 眼涙
large (adj.) Que ha grande distantia de un latere al altere. 寬、寬闊、寬廣
las (pron.) Illas personas o cosas feminin como objecto directe. 她們（賓格）
lassar (v.) Permitter de remaner in un loco, o non portar con se. 留下；讓……
latere (n.) Parte a dextre o a sinistre de un corpore o objecto. 邊、旁邊、側邊
lavar (v.) Nettar per medio de aqua o altere liquido, sovente con sapon. 洗
le (det.) Articulo definite pro indicar un persona o cosa cognoscite. （定冠詞） (pron.) Ille persona o cosa masculin como objecto directe. 他（賓格）
leger (v.) Reguardar e comprender le senso de parolas e litteras in un texto. 讀、閱讀、看書
legier (-jér) (adj.) De parve peso; non pesante. 輕
lente (adj.) Non rapide; que move o age con parve velocitate. 慢
lepore (n.) Un parve animal salvage, multo simile al conilio, con aures e gambas posterior multo longe, que curre rapide in campos e boscos e non vive sub le terra. 野兔
les (pron.) Illes o personas e cosas in plural como objecto directe o indirecte. 他們（賓格）
levar (v.) Mover o portar un persona o cosa verso un position plus alte. 舉、抬
leve (adj.) Non grave o non pesante; facile a supportar o tolerar. 左
libere (adj.) Non sub commando, controlo o prision de alteres; que pote ager secundo su proprie voluntate. 自由
libro (n.) Paginadas o collection de folios de papiro ligate insimul con texto o picturas. 書
lingua (n.) Organo intra le bucca usate pro gustar e parlar; systema de parolas usate per un populo pro communicar. 舌、舌頭；語言
littera (n.) Signo graphic usate pro scriber; message o documento inviate a un persona. 字母；信
lo (pron.) Illo como objecto directe; cosa neutre o ration abstracte. 它（賓格）
⤷lo que () Illa cosa que; le facto o objecto que es mentionate. ……者
loco (n.) Puncto, spatio, area o position occupate per un persona o cosa. 地方、地點、場所
longe (adj.) Que ha grande extension o distantia in spatio o tempore. 長
lontan (adj.) Distante in spatio o tempore; non proxime. 遠
lor (det.pron.) De illes, illas o illos; possession de plure personas o cosas. 他們的
los (pron.) Illes o cosas masculin in plural como objecto directe. 它們（賓格）
lumine (n.) Forma de energia o radiation que rende le cosas visibile al oculo, veniente del sol, lampa o foco. 光
ma (= sed) (conj.) Parola usate pro conjunger duo phrases o parolas que monstra un opposition o contrasto. 但
major (adj.) Plus grande in dimension, numero, quantitate o importantia; persona qui ha arrivate al etate legal de adulto. 較大、更大
mal (adj.)(adv.) Non bon; de maniera incorrecte o non desirabile; damno, dolor, maladia o lo que es contrari al ben. 壞、差、惡
malgrado (prep.) Sin reguardo a; nonobstante un obstaculo, un facto o un opposition. 儘管……、不管……
mancar (v.) Non esser presente; esser absente o minus que le quantitate o numero necessari; haber falta de alique. 缺乏、缺少
mangiar (v.) Prender alimento solid per le bucca, masticar e glutir; le acto de prender alimento. 吃
maniera (n.) Modo o forma secundo le qual un cosa se face, eveni o se presenta. 方法、方式
⤷de maniera que () De tal modo que; de forma que produce un certe resultato o effecto. 以便
mano (n.) Parte del corpore human al fin del bracio, con cinque digitos, usate pro prender e tener cosas. 手
mar (n.) Grande extension de aqua salate que coperi un grande parte del superficie del terra. 海
marita (n.) Femina qui es unite a un homine per maritage; sposa. 妻、妻子
marito (n.) Homine qui es unite a un femina per maritage; sposo. 夫、丈夫
matino (n.) Le prime parte del die, inter le comenciamento del lumine e le mediedie. 晨、早晨、早上
matre (n.) Femina que ha generate o adoptate un o plure infantes; genitor feminin. 母、母親
me (pron.) Forma de objecto del pronomine personal de prime persona singular "io". 我（賓格）
medie (adj.) Que es in le medio o centro; que divide un cosa in duo partes equal. 半、一半
mediedie (n.) Le hora de dece-duo del die; le momento central inter le matino e le postmeridie. 中午、正午
melio (adv.) De maniera plus bon o plus conveninte; de modo superior. 較好、更好
melior (adj.) Plus bon que un altere cosa o persona; de qualitate superior. 較好、更好
mense (n.) Un del dece-duo partes de un anno secundo le calendario. 月分（相當於英語 month，法語 mois）
mente (n.) Facultate del cerebro o del persona pro pensar, saper, rationar e memorar. 心、心智、精神
mentionar (v.) Parlar de, scriber de, o facer referentia breve a un persona, cosa o facto. 提及
mesme (adj.) Exactemente identic o identificate sin cambio; ipse. 同樣、自己
mesmo (adv.) Etiam, anque; parola usate pro accentuar o intensificar un assertion. 同樣；甚至
mi (det.pron.) Pronomine o determinante possessive que pertine a io; de me. 我的
micre (adj.) Non grande; parve in dimension, quantitate, numero o grado. 小
minor (adj.) Plus parve o minus grande in dimension, quantitate o importantia; persona qui non ha arrivate al etate legal de adulto. 較小、更小
minus (adv.) In un grado o quantitate inferior; non tanto. 較小、更小
⤷a minus que (conj.) Si non; excepte si; introducente un condition que pote impedir un action. 除非
⤷al minus (adv.) Non minus que; in le grado le plus basse; al minimo. 最少
mitter (v.) Poner o placiar un cosa in un certe loco, stato o position. 放、置、擺、擱
molle (adj.) Facile a flecter, premer o deformar; non dur e non rigide. 軟
moneta (n.) Pecunia de metallo o papiro usate como medio de cambio pro pagar o comprar cosas. 錢、錢幣
monstrar (v.) Facer vider; exponer al oculos o facer cognoscer clarmente. 顯示、出示
morir (v.) Cessar de viver; perder le vita. 死
mover (v.) Cambiar de position o loco; facer passar un corpore de un puncto a un altere. 移 動
multe (adj.) Grande in numero o in quantitate; numerose. 許多
multo (adv.) In grande grado o quantitate; assatis; non poco. 很、非常
mundo (n.) Le terra con tote su paises, populos e creaturas; le universo cognoscite. 世界
nam (conj.) Proque; per le ration que. 因為
nascer (v.) Venir al mundo; comenciar a viver o exister. 出生、誕生
naso (n.) Parte del facie supra le bucca, usate pro respirar e odorar. 鼻、鼻子
natar (v.) Mover se in le aqua per medio del corpore sin toccar le fundo. 游、游泳
nemo (pron.) Nulle persona; necuno. 沒人
nette (adj.) Sin immunditia; munde e clar. 乾淨
ni (adv.)(conj.) E non; usate pro junger duo o plus elementos negative (como in "ni... ni"). 既不……也不……
nihil (pron.) Nulle cosa. 沒東西、沒事
nimie (adj.) Troppo grande; plus que bastante o que es bon. 太多、過多
no (adv.) Parola usate pro negar un verbo, un adjectivo, o un altere adverbio. 否、不、不是、不對【相當於英語 no，法語 non】
nocte (n.) Le tempore obscur inter le poner e le levar del sol, quando le majoritate del personas dormi. 夜、夜晚
nomine (n.) Parola per le qual un persona, cosa, o loco es appellate e cognoscite. 名、名字、名稱
non (adv.) Parola usate pro exprimer negation o responsa negative. 不、沒【相當於英語 not，法語 ne...pas】
⤷il non importa que/tan (loc.) Non ha importantia que o quanto; non face differentia. 無論甚麼、無論如何
nonne? () Parola usate al fin o initio de un question pro demandar si un cosa es ver, con le expectation de un responsa affirmative ("esque non es ver?"). 對吧？不是嗎？【參考法語 n'est-ce pas ?】
nonobstante (adv.) Malgrado; sin esser impedite per un cosa. 雖然如此、然而
nord (n.) Le puncto cardinal o direction opposite al sud; le latere que es a sinistra quando un persona reguarda verso le est. 北
nos (pron.) Le personas qui parla o scribe; io e alteres con me. 我們
nostre (det.pron.) Que pertine a nos. 我們的
nove (adj.) Facite, create, o vidite recentemente; non ancian o vetere. 新 (num.) (= novem) Le numero inter octo e dece; octo plus un. 九
⤷de nove (adv.) Un altere vice; ancora un vice. 再次、又
novem (num.) Le numero inter octo e dece; octo plus un. 九
nulle (det.) Ni un sol; necun. 無、沒有……
nunc (adv.) In iste momento; ora. 現在
nunquam (adv.) In nulle tempore; non jammais. 從未、從不、絕不
o (conj.) Parola que connecte duo o plure optiones, alternativas o possibilitates. 或
oblidar (v.) Perder del memoria; non rememorar se de un cosa, persona o facto. 忘、忘記
obra (n.) Producto de un travalio, de un activitate o del arte. 作品、成果、工作、事業【相當於法語 oeuvre】
obtener (v.) Arrivar a haber o reciper un cosa per effortio, demanda o altere medio. 獲得
occurrer (v.) Evenir; prender loco in un tempore o momento. 發生
octo (num.) Numero que seque septe e precede novem (8). 八
oculo (n.) Organo del corpore con que un persona o animal vide. 眼、眼睛
omne (adj.) Cata un sin exception; le totalitate de un gruppo o collection. 全部、所有
on (pron.) Pronomine usate pro indicar un persona non determinate o gente in general. 某人、大家
ora (= nunc) (adv.) In iste momento; in le tempore presente. 現在
osso (n.) Parte dur e blanc que forma le skeleto del corpore de un persona o animal. 骨
pagar (v.) Dar moneta pro un cosa, un merce o un servicio recipite. 支付
pan (n.) Alimento solide facite de farina e aqua, cocite in un furno. 麵包
pais (n.) Terra o territorio con limites definite, ubi vive un populo sub un governamento o lege commun. 國家
parer (v.) Semblar al oculo o al mente; haber le aspecto de esser un certe cosa. 出現、顯得、似乎
parlar (v.) Exprimer ideas o parolas per medio del voce; communicar con altere personas. 說
parola (n.) Sono o gruppo de litteras con un signification que on usa pro parlar o scriber. 字詞、詞語、話語
partir (v.) Lassar un loco pro vader a un altere; separar se de un puncto de initio. 離開、出發
parve (adj.) De dimension, grandor o quantitate minor que le mesura normal; non grande. 小
passato (n.) Le tempore que ha ja passate e non existe plus; le evento o historia anterior a nunc. 過去
patata (n.) Parte ronde e subterranean de un planta, que on usa como alimento post cocer lo. 馬鈴薯、洋芋
patre (n.) Le homine o genitor mascule de un filio o de un filia. 父、父親、爸爸
pauc / poc (adj.) In parve quantitate o numero; non multe. 少
pauco / poco (adv.) Non multo; in un grado basse o parve mesura. 少
pausa (n.) Curte tempore de halto o reposo inter duo actiones o movimentos. 休息、暫停
pecia (n.) Un parte separate o un elemento de un tote; un fragmento de un cosa o de un materia. 片、件、個、塊
pectore (n.) Le parte anterior del corpore human o animal, inter le collo e le ventre. 胸
pede (n.) Le parte inferior del gamba sur le qual un persona o animal sta o ambula. 腳
pejo (adv.) In maniera minus bon o plus mal; in un modo de grado pejor. 更壞、更差、較壞、較差
pejor (adj.) Minus bon que un altere; de qualitate plus basse o plus mal. 更壞、更差、較壞、較差
pena (n.) Dolor, fatiga, castigation o difficultate sentite per le corpore o per le mente. 痛苦、困難
⤷a pena (adv.) Con grande difficultate o solmente per un parve limite; quasi non. 剛剛；勉強、幾乎不
pensar (v.) Usar le mente o cerebro pro formar ideas, opiniones o judicamentos. 想、思考
per (prep.) Per medio de; con le adjuta de; traversante un spatio o tempore. 透過、經由；被……（後接被動態之施動者）
perder (v.) Cessar de haber un cosa o persona sin intention; non ganiar o non mantener. 失去、輸
periculo (n.) Situation o condition ubi un damno, mal o morte pote evenir. 危險
pertiner (v.) Esser proprietate de; haber relation directe con; competer. 屬於
pesante (adj.) Que ha multe peso o massa; difficile a levar o mover. 重
petra (n.) Materia mineral e dur que forma le roccas e parte del terra. 石頭
pisce (n.) Un animal que vive e respira in aqua, cuje corpore es generalmente coperite de squamas. 魚
placer (v.) Esser agradabile a un persona; causar satisfaction o gaudio. 使喜歡、使高興
plen (adj.) Que contine tote le quantitate possibile; sin spatio vacue. 滿
plure (adj.) Plus de un o duo; un certe numero de cosas o personas. 幾個、好些個
plus (adv.) In quantitate, grado o numero superior; non minus. 更、愈、比較
⤷al plus (adv.) In le limite maxime; non ultra un certe quantitate o numero. 最多
⤷de plus (adv.) Como addition a lo que ja existe; ultra isto. 此外、何況
⤷in plus (adv.) Etiam; de maniera additional; ultra le resto. 而且
poc (= pauc) (adj.) 少
poco (= pauco) (adv.) 少
poner (v.) Collocar o situar un cosa in un loco definite. 放、放置
populo (n.) Tote le personas o gente que forma un communitate o nation. 人群、人民；民族
porta (n.) Apertura o structura mobile que permitte entrar o sortir de un casa o camera. 門
portar (v.) Mover un cosa de un loco a un altere tenente lo; haber vestimento sur le corpore. 帶；穿着、戴着
post (prep.) In le spatio o tempore sequente; detra o retro. 在……之後、在……後面
postea (adv.) In un tempore ulterior; post le evento mentionate. 之後
postmeridie (n.) Le parte del die inter le meridie e le vespere. 午後、下午
poter (v.) Haber le fortia, capacitate o permission de facer alique. 可以、能夠 (n.) Fortia o facultate de ager. 力、權力、力量
povre / paupere (adj.) Non ric; con manco de moneta e benes; equal a paupere. 貧窮
precio (n.) Le valor o quantitate de moneta que on debe pagar pro un cosa. 價格、獎
prender (v.) Sasir o acceptar un cosa con le mano; capturar o reciper. 取、拿取
presso (adv.) A parve distantia de spatio o de tempore; non lontan. 近、附近、近期 (prep.) Juxta; multo vicin a un persona o loco. 在……附近、靠近……
preste (adj.) Preparate pro ager, functionar o comenciar immediatemente. 準備好；快速
presto (adv.) In curte tempore; rapidemente; tosto. 快速
preter (prep.) Ultra o passante a latere de un objecto o limite definite. 超過……、在……另一邊
primavera (n.) Le saison del anno inter le hiberno e le estate, quando le temperatura deveni plus calide e le plantas e flores comencia crescer. 春天
prime (adj.) Que veni ante tote le alteres in ordine, tempore o rango. 第一
pro (prep.) In favor de; con le fin o scopo de; in loco de. 為了、因為【相當於英語 for，法語 pour】
probar (v.) Facer un essayo pro verificar le veritate, function o qualitate de alique. 證實
prohibir (v.) Non permitter per lege o regula; defender de facer un action. 禁止
promitter (v.) Dicere con certitude que on va facer o dar alique; dar su parola. 承諾、答應
proponer (v.) Presentar un idea, plano o persona al consideration de alteres. 提議
proprie (adj.) Pertinente a un persona o cosa particular; non commun o non estranie. 自己的
proque (adv.) Pro qual ration; equal a perque. 為何？ (conj.) A causa de que. 因為
proxime (adj.) Que es le plus vicin in loco, spatio o tempore. 下個（即將到來的）、（空間）最近的
puera (n.) Un infante o persona feminin juvene que non es ancora un adulto. 女孩
puero (n.) Un infante o persona mascule juvene que non es ancora un adulto. 男孩
pulsar (v.) Batter o pressar con fortia e con repetition; mover per colpos regular. 推
qual (adj.)(pron.) Pronomine o adjectivo usate pro demandar o indicar le natura, genere o character de un persona o cosa. 哪個
qualque (adj.) Un quantitate o numero parve e non specificate de personas o cosas; alcun. 一些【相當於法語 quelque】
quando (adv.) In qual tempore o momento. 何時？ (conj.) In le tempore que. 當……
quante (adj.) Que numero de; que amonta o quantitate de. 多少
quanto (adv.) A qual grado, mesura o quantitate. 多少
⤷quanto a (prep.) Concernente; in relation a; super le thema de. 至於、關於
quasi (adv.) Practicamente; proxime a un stato o numero, ma non totalmente. 幾乎
quatro (num.) Numero que seque tres e precede cinque (4). 四
que (pron.)(conj.)(prep.) Parola usate pro introducer un proposition, un relation, o pro facer un comparation. 甚麼；（疑問代詞，用於非生物先行詞）；比……
qui (pron.) Qual persona; persona que face o recipe un action. 誰？
rapide (adj.) Que move o age con grande velocitate; non lente. 快
ration (n.) Capacitate mental de pensar, comprender e judicar; o le causa o motivo de un acto o facto. 理性、理智；理由
re (prep.) Concernente; a proposito de; in relation a. 關於
recercar (v.) Cercar con grande cura, attention o methodo pro trovar o discoperir information o veritate. 搜尋、搜查、研究
reciper (v.) Prender o acceptar lo que es date, inviate o offerite per un altere persona. 收到
rege (n.) Chef o governator mascule de un regno o stato monarchic 王、國王
regina (n.) Femina qui governa un regno, o le marita de un rege. 后、王后、女王
regno (n.) Pais o stato que es governate per un rege o una regina. 王國
regratiar (v.) Dicer o exprimer gratia a un persona pro un beneficio, dono o adjuta. 感謝
regrettar (v.) Sentir tristessa, dolor o pena a causa de un perdita, de un acto passate o de un facto que on non pote cambiar. 後悔、遺憾；惋惜悼念、沉痛懷念
reguardar (v.) Diriger le oculos verso un cosa o persona pro vider con attention; o pertiner e concerner a alique. 看、注視
remaner (v.) Restar in un mesme loco, stato o condition sin partir o cambiar. 逗留；依然
repasto (n) Action de mangiar a horas fixate del die, o le mesme alimento e plattos que on prende insimul (como jentaculo, lunch o cena). 餐、一餐
repeter (v.) Dicer, facer, scriber o producer un cosa un altere vice o plure vices. 重複、重複說、重複做
responder (v.) Dar un responsa in parolas o in scripto a un demanda, question, littera o appello. 答、回答、回應、回覆
restaurante (n.) Establimento public o boteca ubi on compra e mangia repastos e bibes. 餐廳
restar (v.) Non partir de un loco; continuar a exister o a esser presente quando le alteres ha partite o post un perdita. 留下、待在（某地）、保持在（某狀態）
retornar (v.) Ir, venir o transmitter de novo verso le loco, puncto o stato de initio o de origine. 返回、回去、回至
retro (adv.) In o verso le parte posterior, o in un direction opposite al avante. 往回、以前；後面
revenir (v.) Venir de novo a un loco ubi on ha ja essite antea. 回來
ric (adj.) Possedente multe moneta, benes, possessiones o grande copia de ressources; non povre. 富裕、富有；豐富
rota (n.) Objecto circular o ronde que gira circum un axe pro mover un vehiculo o machina. 輪子
salutar (v.) Dicer parolas o facer un signo amical quando on incontra un persona o quando on se separa de un persona. 打招呼
salvo (prep.) Con exception de; excepte. 除……外
san (adj.) Qui non ha maladia; in bon stato physic o mental. 健康
sanguine (n.) Liquide rubie que circula in le corpore per le venas. 血
saper (v.) Haber cognoscentia de un facto, de un subjecto o de un methodo in le cerebro o mente. 知道、會做、懂得做
⤷a saper (adv.) Id es; usate pro introducer un lista, un detalio o un explication de cosas jam mentionate. 即、就是
sasir (v.) Prender o acceptar un cosa o un persona rapidemente o con fortia; comprender con le mente. 抓、抓取
satis (adv.) In quantitate bastante; non troppo e non troppo poco. 足夠、相當
scriber (v.) Formar litteras, parolas o signos sur papiro o un altere superficie per medio de un stilo o machina. 寫、書寫
se (pron.) Pronomine reflexive pro indicar le mesme persona, animal o cosa que es le subjecto del phrase. （第三人稱反身代詞）
seculo (n.) Periodo de tempore que contine cento annos. 世紀
secundo (prep.) Conforme a lo que un persona o un texto dice. 根據 (num.) Que veni post le prime. 第二
secur (adj.) Libere de periculo, de risco o de timor; certe e firme. 安全
sed (conj.) Parola usate pro indicar un opposition o un contrarietate inter duo phrases o ideas; ma. 但、但是
seder (v.) Mantener le corpore reposante sur un sedia, banco o solo, sin star sur le pedes. 坐
seliger (v.) Prender o determinar un o plure cosas o personas inter alteres post consideration. 選擇
semper / sempre (adv.) In omne tempore; continue e sin cessation. 一直、總是、永遠
senior (n.) Parola de respecto pro un homine adulto. 先生
seniora (n.) Parola de respecto pro un femina adulta o maritate. 女士、夫人
senioretta (n.) Parola de respecto pro un femina juvene e non maritate. 小姐
sentir (v.) Perciper o reciper un impression o sensation per medio del organos del corpore o del mente. 感覺、感受、感到
septe (num.) Numero que seque sex e que precede octo; le summa de quatro e tres. 七
septimana (n.) Periodo de tempore que contine un serie de septe dies consecutive. 週、星期
sequer (v.) Ir o venir detra un persona o cosa; evenir in le tempore post un altere evento. 跟隨
sera (= essera) (v.) Forma del futuro del verbo esser; haber existentia o stato in le tempore futur. 動詞 esser 的未來形
servitor (n.) Persona qui travalia pro un altere persona e face servicios in un casa o loco. 服務生、服務員
sex (num.) Numero que es duo vices tres; le numero inter cinque e septe. 六
si (adv.) Parola usate pro dar un responsa affirmative a un question o pro exprimer accordo; le contrario de no. 是【相當於英語 yes，法語 oui】 (conj.) Parola usate pro exprimer un condition o un supposition pro un evento o facto. 如果、假如 (adv.) 很、如此
sia (v.) Forma del modo imperative o subjunctivo del verbo esser; usate anque pro exprimer un option o relation inter duo partes. 動詞 esser 的命令形及虛擬形
simile (adj.) Que ha quasi le mesme forma, qualitate o apparentia como un altere cosa, ma non es identic. 相似
sin (prep.) In manco de; con absentia complete de un cosa o de un persona. 沒有、不帶【相當於英語 without，法語 sans】
sinistre (adj.) Relative al latere del corpore ubi se trova le corde; le direction opposite a dextre. 左
sino (n.) Parte anterior del corpore human inter le collo e le ventre, ubi se trova le pectore; loco interior o intime que recipe o protege un persona o cosa. 胸、胸懷【參考法語 sein】
sol (n.) Le grande astro brillante que da luce e calor al terra durante le die. 太陽 (adj.) Sin altere compania. 單獨、唯一
solmente (adv.) Sin altere cosas o personas; unicamente; solo. 只、僅
solo (adv.) Sin altere; non plus que. 僅、只 (n.) Le superficie del terra super le qual on ambula. 地、土、土壤
son (= es) (v.) Forma variante de es usate pro le plural in alcun contextos; indica le stato o existentia de plures. 動詞 esser 的複數人稱變化形
soror (n.) Femina o puera considerate in relation a un altere filio o filia del mesme genitores. 姊妹
sorta (n.) Categoria, typo o classe de personas o cosas que ha characteristicas commun. 種類
⤷de sorta que (conj.) De maniera que; con le resultato que un certe evento o condition eveni. 以便……
sortir (v.) Ir o passar ab le interior verso le exterior de un loco o spatio claudite. 出、出去
sovente (adv.) Multe vices; frequentemente. 經常、時常
speculo (n.) Superficie lise, sovente de vitro con metallo, que reflecte le imagine de personas e cosas. 鏡子
sperar (v.) Desirar que un bon evento eveni in le futuro con confidentia o fide. 希望
stadio (n.) Grande spatio o structura aperte pro sport o spectaculos con sedias pro le publico; periodo o grado in un disveloppamento. 體育館、露天體育場
star (v.) Esser o mantener se erecte sur le pedes; trovar se in un certe loco, stato o postura. 站立
stomacho (n.) Organo interior del corpore ubi le alimentos va post le bucca pro le digestion. 胃
stoppar (v.) Cessar de mover se o de functionar; facer haltar un machina, vehiculo o persona. 停止、使停下
strata (n.) Cammino o via public in un citate o village pro le circulation de personas e vehiculos. 街道
su (det.pron.) Pronomine o determinante possessive que pertine a ille, a illa o a illo. 他（她、它）的
sub (prep.) In un position inferior a; in basso de un altere cosa o persona. 在……下
subite (adj.) Que eveni in un momento curte, sin retardo e sin que on lo expecta. 突然
sud (n.) Direction o puncto cardinal opposite al nord. 南
suggerer (v.) Proponer un idea, plano o opinion al mente de un altere persona pro consideration. 建議、暗示
super / sur (prep.) In un position superior a; in alto de. 在……上
suppa (n.) Alimento liquide e calide, preparate per cocer carne, pisce o legumines in aqua. 湯
supponer (v.) Considerar un proposition o idea como ver o probabile ante haber le prova complete. 猜想、假想、假設
supra (prep.)(adv.) In un loco plus alte que un altere; in le parte superior. 在……上面；在上面
tabula (n.) Mobile con un superficie platte e horizontal, portate per pedes, sur le qual on pone cosas como platos, libros o alimentos. 桌、桌子
tacer (v.) Non parlar; mantener se in silentio; cessar de producer sono con le voce. 安靜、不出聲
tal (adj.) De iste genere o maniera; simile a un persona o cosa jam mentionate. 這樣的
tamen Totevia; nonobstante; sed. 然而
tante (adj.) In si grande quantitate o numero; tanto de. 如此多
tanto (adv.) A un grado o quantitate si grande; in combination con como pro indicar equalitate. 如此多
tarde (adv.)(adj.) Post le tempore juste o expectate; verso le fin de un periodo o del die. 晚、遲
tassa (n.) Parve vasculo ronde con un ansa, usate pro biber liquidos calide como caffe o the. 杯子
te (pron.acc.) Forma de persona singular que recipe le action quando on parla directemente a tu. 你（賓格）
tempore (n.) Continuitate mesurabile in momentos, horas, dies o annos; anque le stato del aere e del climate. 時間；天氣
terra (n.) Le planeta ubi humanos vive; anque le solo solide, le pulvere o le agro super le qual on ambula. 地、土、地球
testa (n.) Parte superior o anterior del corpore de un persona o animal, continente le cerebro, le oculos, le naso e le bucca. 頭
tener (v.) Prender o guardar un objecto in le mano o con le bracios; posseder o conservar alcun cosa in un certe loco o stato. 持、握、拿着、保持
timer (v.) Sentir pavor o timor ante un periculo, persona o mal evento. 害怕
tirar (v.) Facer mover un objecto verso se con fortia; traher alcun cosa detra se; anque lancear o inviar un balla o flecha con un arma o foco verso un scopo. 拉、射、射擊
toccar (v.) Poner le mano o un digito in contacto physic con un corpore o superficie. 觸碰
tornar (v.) Girar in circulo; mover circum un centro o axe. 轉、旋轉、轉向
torta (n.) Un typo de dulce alimento preparate con farina, sucro, ovos e altere ingredientes, cocite in un furno e sovente servite in festas o celebrationes. 蛋糕
tosto (adv.) In breve tempore; promptemente. 早；不久
⤷plus tosto (adv.) Preferibilemente; ante altere option; de maniera preferite. 寧可；更早、較早
tote (adj.) Integre e complete; comprendente omne elementos o partes sin exception. 全部、一切
totevia (adv.) Nonobstante; tamen; sed malgrado isto. 然而
toto (pron.)(adv.) Le ensemble complete de cosas; nihil omittite; integremente. 全部、一切；全都
⤷non del toto (adv.) Del toto non; in nulle maniera; absolutamente non. 一點也不
tractar (v.) Discuter o examinar un thema o subjecto in parolas o scriptura; anque comportar se verso un persona in un certe maniera. 處理、對待
traducer (v.) Transponer o exprimer un texto o parolas de un lingua a un altere lingua. 翻譯
traher (v.) Tirar verso se con fortia; mover un objecto detra se. 拖、拉、引
tranquille (adj.) Calme e sin agitation o turbation; libere de ruito o de periculo. 平靜
traino (n.) Serie de vehiculos ligate insimul que move sur un ferrovia. 火車、列車
trans (prep.) Al altere latere de; a transverso de un spatio, linea o limite. 越過……、穿過……
travaliar (v.) Facer un labor; dedicar effortio physic o mental pro producer alcun cosa o competer un function. 工作
tres (num.) Numero cardinal sequente duo e precedente quatro; le quantitate de 2 plus 1. 三
troppo (adv.) In quantitate o grado excessive; plus que le mesura juste o necessari. 太過
trovar (v.) Discoperir per cerca o per hasardo un cosa o persona que on cercava o que habeva essite perdite. 發現、發覺、覺得
tu (pron.) Le persona singular a qui on parla o scribe directemente. 你 (det.pron.) 你的
tunc (= alora) (adv.) In ille tempore o momento specific del passato o del futuro; in tal caso. 當時、那時、那麼
ubi (adv.) In qual loco; al loco in le qual un persona o cosa es o eveni. 哪裏
ubique (adv.) In tote le locos; in omne parte. 四處、處處
ulle (adj.) Alcun; usate pro indicar un persona o cosa sin precision, frequentemente in phrases negative o dubitose. 一些
ultime (adj.) Post tote le alteres; le plus recente o le final in un serie o ordine de tempore o spatio. 最後、最近（新近）
ultra (prep.)(adv.) Plus lontan o plus avante que un certe puncto o limite; anque in addition a un cosa jam mentionate. 越過、在……另一邊、在……更遠處；此外
un (num.) Le prime numero cardinal (1). 一 (det.) Un sol individuo o cosa; anque usate como articulo non determinate ante un nomine singular. 一個（不定冠詞）
unquam (adv.) In ulle tempore o momento; jammais (in contexto affirmative o conditional). 曾經
urbe (n.) Grande e importante citate con multe habitantes, edificios e commercio. 城、城鎮、城市（與鄉村對比）
usar (v.) Emplear un instrumento, cosa o methodo pro complir un action o attinger un scopo. 用、使用
usque (prep.) Continuante in spatio, tempore o grado directemente a un puncto indicate; a fin de. 直至
utile (adj.) Que rende bon servicio; que adjuta a producer un bon effecto o resultato favorabile. 有用
vacue (adj.) Que contine nihil; sin personas, cosas o occupantes in su interior. 空
vader (v.) Mover se o ir de un loco a un altere. 去
varie (adj.) Que ha differente formas, colores o typos; non uniforme. 各種、各式各樣
vender (v.) Ceder un cosa o merce a un altere persona pro un precio in moneta. 賣
ventre (n.) Parte anterior e central del corpore human o animal, que contine le stomacho e intestinos. 腹部、肚子
venir (v.) Mover se verso le loco ubi es le persona qui parla; arrivar. 來
ver (adj.) Conforme al realitate, al factos o al veritate; non false. 真、真實、真正
verso (prep.) In le direction de un puncto, loco o momento. 對、向、朝
vespere (n.) Le ultime parte del die, inter le fin del postmeridie e le initio del nocte. 傍晚、晚上
vetere (adj.) Que existe desde longe tempore in le passato; ancian; non nove. Que ha un etate multe avantiate (specialmente de personas o animales); non juvene. 年老、老舊
vetule (adj.) 年老、老舊
via (n.) Camino, strata o sentiero per le qual on pote passar o viagiar. 路、道路、路徑 (prep.) Passante per un certe loco pro arrivar a un altere. 經過
viagiar (v.) Facer un percurso o ir a un loco distante pro placere, travalio o visita. 旅行、旅遊
vice (n.) Occasion o torno in un serie de actiones repetite; cata tempore que un acto occurre. 次、次數
⤷a vices (adv.) Interdum; non tote le tempores, ma solmente in certe momentos o occasiones. 有時候
⤷in vice de (prep.) In loco de un altere persona o cosa; como substitution. 代替……、而不是……
vider (v.) Perceper o notar cosas per medio del oculos e del senso del vista. 看見【相當於英語 to see，法語 voir】
vino (n.) Biberage alcoholic facite del succo fermentate de uvas. 葡萄酒
visitar (v.) Ir vider un persona o un loco per cortesia, pro recreation o pro examination. 造訪、拜訪、參觀
vista (n.) Le capacitate o senso de vider con le oculos; anque le aspecto o panorama que on pote reguardar. 視力、視野
viste (prep.) Considerate; tenente in conto certe conditiones o factos jam cognoscite. 鑑於……、考慮到……
⤷viste que () 鑑於、考慮到
vita (n.) Le stato e periodo active de existentia de un organismo vivente, inter nascentia e morte. 生命、生活、人生
vitro (n.) Substantia dur, transparente e fragile, frequentemente usate pro fenestras o bottilias. 玻璃
viver (v.) Haber vita; esser vivente e continuar le proprie existentia. 活、生活、住
voce (n.) Le sono producite per le organos del collo e bucca de un humano quando ille parla o canta. 聲、聲音
volar (v.) Mover se a transverso del aere per alas, como un ave o un insecto, o per un machina. 飛
voler (v.) Haber le desiro, le intention firme o le voluntate de facer o obtener un cosa. 要、想要
vos (pron.) Pronomine personal de secunde persona plural, usate pro indicar le personas con qui on parla. 你們
vostre (det.pron.) Que pertine a vos; le possession de vos. 你們的
west (n.) Le puncto cardinal ubi le sol descende al vespere; occidente. 西
- 單字字義注釋僅供參考。
a (prep.) Indica direction, movimento o tempore verso un puncto, un persona, un loco o un momento. 向、對、在
ab (prep.) Indica le puncto de initio, le origine, le fonte o le distantia in spatio o in tempore. 自、自從、來自
accender (v.) Facer comenciar a arder; producer lumine o foco; activar un apparato de lumine. 點燃、點亮、打開（開關）
adjutar (v.) Donar adjuta, prestar fortia o supporto a un persona pro facer un travalio o solver un problema. 幫助
ager (v.) Facer un action; operar; comportar se in un certe maniera. 行動、做
al (abbr.) Forma combinate del preposition "a" e del articulo "le". 即 a + le 的縮寫
alicubi (adv.) In un loco non determinate o non specificate. 某處、某地
alicun / alcun (adj.) Indica un persona o cosa non determinate inter plures. 某些、一些
alique (n.) Un cosa non definite o non specificate; qualcosa. 某事、某物
alora (adv.) In ille tempore; a ille momento; in tal caso. 當時、那時、那麼【相當於英語 then，法語 alors】
alte (adj.) Que ha grande distantia del base al culmine; que ha grande altitude; non basse. 高
altere (n.)(adj.) Non iste; differente; un secunde elemento in ultra. 其他、另一
amar (v.) Haber grande affection o devotion pro un persona; voler multo ben a un persona. 愛
ambe (det.)(n.) Le duo insimul; e le un e le altere. 兩個都【相當於英語 both】
amico (n.) Persona con qui on ha un relation de affection, confidentia e harmonia, sin esser de su familia. 朋友
an (= esque) Particula o parola usate pro introducer un question. 是否（用於是非型問句句首）
ancora (adv.) Usque a iste momento; de novo; un vice de plus. 仍然、再次
anglese (adj.) Del pais, del populo o del lingua de Anglaterra. 英國的 (n.) Persona native o habitante de Anglaterra. Le lingua parlate per le populo de Anglaterra e de altere paises. 英人、英語
anniversario (n.) Le die que retorna cata anno in le mesme data pro celebrar un evento passate. 週年、生日
anno (n.) Periodo de dece-duo menses, equivalente al tempore que le planeta terra necessita pro facer un circuito circum le sol. 年
anque (= etiam) Parola que indica addition; alsi. 也
ante (prep.)(adv.) In un position o tempore anterior; non post. 在……之前（時間、空間）；以前【參考法語 avant, devant】
antea (adv.) In tempore passate; ante iste momento. 過去、從前、以前【參考法語 auparavant】
aperir (v.) Mover o separar un coperculo, porta o barriera pro non lassar claudite; render aperte. 開、開啟
apparer (v.) Devenir visibile; presentar se al vista o al oculos; semblar. 出現；顯得、看來是
appellar (v.) Donar un nomine a; vocar un persona con le voce pro demandar su attention. 呼叫、稱呼、打（電話）給【相當於英語 to call，法語 appeler】
appertiner (v.) Esser le possession o proprietate de un persona; pertiner a. 屬於
apportar (v.) Portar o ducer un cosa o persona a iste loco. 帶來
apprender (v.) Reciper cognoscentia, instruction o habilitate per studio o experientia. 學、學習
apud (prep.) Costo de; juxta; presso a un persona o loco. 在……旁邊、附近
arbore (n.) Grande planta con trunco de ligno, brancas e folios. 樹
arder (v.) Esser in foco o flamma; consumer se per le calor. 燃燒、使燃燒
argento (n.) Metallo blanc e preciose, usate pro facer moneta e joieles. 銀
ascoltar (v.) Audir con attention; prestar aure a un sono o parola. 聽【相當於英語 to listen to，法語 écouter】（「聽見」則為 audir）
assatis (= satis) (adv.) In quantitate bastante o sufficiente; satis. 足夠、相當【相當於法語 assez】
assecurar (v.) Render secur; affirmar con certitude; proteger contra un damno o periculo. 保證、擔保、確保
assi (adv.) In iste modo o maniera. 如此、這樣
attaccar (v.) Comenciar un combatto contra; facer un attacco. 攻、攻擊、攻打
attender (v.) Restar in un loco expectante le arrivata de un persona o evento. 等、等待
attinger (v.) Arrivar a un loco o limite; toccar un puncto o objectivo con un movimento. 到達、達到
attraher (v.) Tirar verso se per fortia physic, magnetic o charme. 吸引
audir (v.) Perceper sonos con le organo del aure. 聽見【相當於英語 to hear，法語 entendre】（「聽」則為 ascoltar）
augmentar (v.) Facer plus grande o plus numerose; crescer in quantitate, dimension o valor. 增加
aure (n.) Organo lateral del capite con le qual on pote audir. 耳、耳朵
auro (n.) Metallo jalne e multo preciose que non perde su brillantia. 金、黃金
autumno (n.) Le saison del anno inter le estate e le hiberno, quando le folios de arbores sovente cade e le temperatura comencia devenir plus frigide. 秋天
avante (adv.) In le parte anterior; verso le fronte; in avante. 以前、在前面
ave (n.) Animal con alas e plumas, que pone ovos e pote normalmente volar in le aere. 鳥
avion (n.) Vehiculo o machina con alas pro volar e viagiar per le aere. 飛機
basse (adj.) Que ha un parve altitude o que es poco elevate del solo; opposite a alte. 低
bastante (adv.) In un quantitate o grado sufficiente; assatis. 足夠
batter (v.) Colpar repetitemente o con fortia; vincer un inimico in un combatto o concurso. 打；打敗
belle (adj.) Que da placer al oculos o al mente per su forma, apparentia o harmonia; con grande beltate. 美、好看、漂亮
ben (adv.) De maniera bon, correcte o satisfactori; in modo favorabile. 好
⤷ben que (conj.) Nonobstante le facto que; malgrado que. 雖然
besonio (n.) Manco o necessitate urgente de alique que es indispensabile o utile. 需要
biber (v.) Ingerer o consumer un liquido per le bucca. 飲、喝
billet (n.) Parve pecia de papiro o carton que da derecto de entrar, de viagiar in un vehiculo, o que servi como moneta. 票；紙鈔
bira (n.) Biberage con alcohol facite ex aqua, grano e altere plantas fermentate. 啤酒
bon (adj.) Que ha le qualitates desirabile o utile; de bon valor moral o practic; opposite a mal. 好
boteca (n.) Loco o camera ubi on vende merces o provide servicios al publico. 店
bracio / brachio (n.) Parte del corpore human inter le humero e le mano. 臂、手臂
breve (adj.) De parve duration in tempore o de curte extension; opposite a longe. 短、簡短
bucca (n.) Apertura in le facie per le qual on mangia, bibe e parla. 口、嘴、嘴巴
bureau (n.) Tabula pro labor de scriber; camera o officio ubi personas travalia sur affaires o documentos. 辦公桌；辦公室
cader (v.) Mover se a basso per gravitate; descender subito verso le terra. 落、落下、掉落
caffe (n.) Biberage obscur e forte, originari de Ethiopia o Arabia, preparate con aqua calide e le pulvere de granos cocite de un certe arbore. 咖啡
calide (adj.) Que ha o produce calor; non frigide. 熱、燙
cambiar (v.) Facer devenir altere o differente; dar un cosa pro reciper un altere. 使變、改變、變更
camera (n.) Parte claudite o spatio intra un casa o edificio. 房間
campo (n.) Spatio aperte de terra foras de un citate, sovente usate pro agricultura. 野、野地、野外、場【相當於英語 field】
can (n.) Un animal domestic car e fidel al humanos, usate pro guardar la casa, chassar o servir como companion. 狗
capace (adj.) Que ha le habilitate, potentia o spatio pro facer o continer un cosa. 能夠、可以；容量大
caper (v.) Prender o retener con le mano o con le mente. 抓、抓取
capillos (n.pl.) Le filos natural e fin que cresce sur le capite de un persona. 髮、頭髮
capite (n.) Parte superior del corpore de un persona o animal, ubi es le oculos e le cerebro. 頭
car (adj.) Que ha un grande precio o valor; o que es multo amate. 貴；親愛的【相當於英語 dear】
casa (n.) Edificio ubi personas habita e vive. 家、房子
caso (n.) Evento, facto o occurrentia particular que eveni. 情形、場合
cata (det.) Cata un de tote le personas o cosas in un gruppo, considerate individualmente. 每、每一【相當於法語 chaque】
cata uno (pron.) Omne persona o membro de un gruppo considerate a parte. 每個【相當於法語 chacun】
catto (n.) Un parve animal domestic o salvage con pilos dulce e ungulas acute, sovente elevate in casas pro chassar muses o como companion. 貓
causa (n.) Le persona, cosa o ration que produce un effecto o evento. 原因
⤷a causa de (prep.) Per ration de; pro le motivo de. 因為……
cavallo (n.) Un grande animal domestic usate per humanos pro montar, travaliar in le campo o trainar cargas e vehiculos. 馬
celar (v.) Poner in un loco ubi alteres non pote vider o trovar; occultar a altere personas. 藏、掩蓋
celo (n.) Le spatio super le terra ubi on vide le sol, le luna e le stellas. 天、天空、天堂
cento (num.) Numero que es dece vices dece; le cifra 100. 百
cercar (v.) Facer effortios pro trovar o discoperir un persona o un cosa. 尋找、尋求
certe (adj.) Sin dubita; cognoscite como ver e secur. 確定
cessar (v.) Non continuar; finir un action o movimento. 停止
chinese (adj.) Pertinente a China, a su populo, a su cultura o a su lingua. 中國的 (n.) Habitante o persona native de China; anque le lingua parlate per le populo de China. 中國人、中文
ci (= hic) (adv.) In iste loco; ubi le persona parlante es. 這裏
cinque (num.) Numero que seque quatro e precede sex; le cifra 5. 五
circa / circum (prep.) Plus o minus; a un tempore o quantitate proxime. 大約
citate (n.) Grande loco con multe casas, edificios e habitantes, plus importante que un village. 市、城市（行政區劃）
clauder (v.) Non lassar aperte; impedir le entrata o le passage a transverso un porta o fenestra. 關、關閉
cognoscer (v.) Haber in le memoria o in le mente per haber vidite, audite o studiate. 知道
colliger (v.) Unir e apportar plure cosas insimul in un mesme loco. 使聚集
collo (n.) Parte del corpore que connecte le capite con le trunco o humeros. 脖、脖子、頸
comenciar (v.) Facer le prime passo o action; initiar un cosa. 開始
como (prep.) De maniera simile a; in le mesme modo que. 如同、好像
comprar (v.) Obtener un ben o mercantia per pagar con moneta. 買
comprender (v.) Caper con le intellecto; saper le senso o ration de alique. 理解、了解
con (prep.) In compania de; con le adjuta de un instrumento. 與、用【相當於英語 with，法語 avec】
conilio (n.) Un parve animal con aures longe, cauda curte e patas posterior forte, que vive in fossas sub le terra o es elevate per humanos. 兔子、家兔、穴兔
contar (v.) Dicer le numeros in ordine; o calcular le quantitate de cosas. 數數、算
continer (v.) Haber o tener intra se; includer intra su limites. 包含
convenir (v.) Accordar se con alteres; o esser apte e appropriate pro un scopo. 適合
coperir (v.) Poner un cosa super un altere pro proteger, celar o calentar. 覆、蓋
corde (n.) Organo principal intra le pectore que face circular le sanguine per le corpore. 心、心臟
corpore (n.) Le structura physical e material de un homine o de un animal. 身、體、身體
cosa (n.) Objecto, elemento o materia sin vita; o toto lo que pote esser pensate. 東西、事情
costar (v.) Requirer le pagamento de un certe precio o summa de moneta. 要價、需要……錢
creder (v.) Tener un opinion o acceptar un idea como ver sin prova absolute. 信、相信
crescer (v.) Devenir plus grande o plus alte in dimension o etate. 生長、成長
cuje (pron.) De qui o de que; parola que monstra a qui pertine un persona o cosa. （關係代詞）……的【參考英語 whose】
currer (v.) Mover se a pede con grande rapiditate e velocitate. 跑、跑步、奔跑
curte (adj.) De parve longitude o tempore; non longe. 短
cute (n.) Le pelle exterior o texito natural que coperi le corpore de un persona. 皮、皮膚
dar (v.) Transmitter un cosa a un altere persona sin reciper pagamento; facer que un persona ha o recipe un cosa o un servicio. 給
de (prep.) Parola que indica le origine, le separation, le causa, le puncto de initio, le material de un cosa, o le possession (appertinentia a un persona o cosa). 自……；……的
deber (v.) Haber le obligation moral, legal o practic de facer un action; esser obligate a pagar o render un cosa a un altere persona. 必須、應該
debile (adj.) Que non ha fortia; sin potentia o resistentia physic, mental o material. 弱
dece (num.) Le numero que seque novem e precede dece-un; le summa de cinque e cinque. 十
del (abbr.) Forma composite e abbreviate del preposition "de" e del articulo "le". 即 de + le 的縮寫
deman (adv.) In le die que seque directemente le die presente (hodie). 明日、明天
demandar (v.) Poner un question pro obtener un responsa o un information; exprimer le desiro de reciper un cosa o un servicio. 問、要求
dente (n.) Parte dur e blanc in le bucca, usate pro morder e masticar le alimento. 牙齒
depost (prep.)(adv.) A un tempore posterior in comparation con un altere evento o momento; post un certe tempore o facto. 此後、自……之後【參考法語 depuis】
derecto (n.) Le insimul de leges e regulas que governa un societate; le libertate o facultate legitime que un persona ha de facer o posseder un cosa secundo le lege. 權、權利
desde (= depost) (prep.) 自……之後
detra (adv.)(prep.) In le parte posterior de un corpore, objecto o persona; al latere o loco opposite al fronte. 在後面、在……後面【參考法語 derrière】
devenir (v.) Passar de un stato o qualitate a un altere; transformar se o comenciar a esser un cosa nove. 變成、成為
dextere / dextre (adj.) Relative al latere del corpore opposite al sinistre; le latere del mano con que le majoritate del personas scribe. 右
dicer (v.) Exprimer pensatas, ideas o parolas per medio del voce e del lingua; parlar o enunciar un phrase. 說、告訴
die (n.) Le periodo de vinti-quatro horas; le tempore inter le nascentia e le descensa del sol durante le qual il ha luce. 日、天、白天
difficile (adj.) Que require multe effortio, labor, tempore o habilitate pro esser comprendite, facite o solvite; opposite a facile. 難、困難
digito (n.) Cata un del cinque partes terminal e articulate del mano o del pede. 手指、腳趾
dimension (n.) Le mesura del longitude, largor, altitude o profunditate de un corpore o spatio; grandor o extension spatial. 大小、尺寸、維度
disparer (v.) Cessar de esser visibile; ir foras del vista; passar a un stato ubi on non pote plus trovar o vider un persona o cosa. 消失
dolor (n.) Sensation physic multo disagradabile causate per un vulnere, maladia o colpo; suffrentia acute del corpore o del mente. 痛、疼痛、痛苦
dono (n.) Un cosa que on da a un altere persona sin reciper moneta o pagamento; un presente o regalo. 禮物
dormir (v.) Reposar in un stato natural de somno con le oculos claudite, durante le qual le corpore e le mente resta in reposo e le activitate consciente cessa. 睡、睡覺
dubita (n.) Le stato de non esser secur de un cosa; manco de certitude o de fide in un facto, persona o idea. 懷疑
ducer (v.) Guidar, diriger o transportar un persona o cosa verso un loco; facer mover alcuno in un certe direction. 帶領、引領、引導
dum (conj.) Durante le tempore que un altere action occurre; in le mesme momento quando un cosa eveni. 當……期間、當……時
dunque (conj.) Per consequente; pro iste causa o ration; parola que introduce un conclusion logic. 所以
duo (num.) Le numero que seque un e precede tres; le quantitate de un plus un. 二
dur (adj.) Solide, firme e difficile a trenchar, penetrar, flecter o rumper; opposite a molle. 硬
durante (prep.) A transverso de tote le tempore de un evento o periodo; in le curso de. 在……期間
⤷durante que (conj.) In le tempore mesme que un altere action se developpa o continua. 當……時、當……期間
e (conj.) Parola usate pro connecter e junger duo o plure parolas, phrases o elementos. 以及【相當於英語 and，法語 et】
ecce (interj.) Parola usate pro monstrar, indicar o appellar le attention a un persona o cosa que es presente o visibile ci o la. 喏，在這裏
effortiar se (v.) Facer un effortio; usar tote su fortia, energia o capacitate pro complir o facer un cosa difficile. 努力
era (n.) Un grande e longe periodo de tempore o de historia que comencia con un evento importante. 時代
era (= esseva) (v.) Forma del passato del verbo esser; le mesme que esseva. 動詞 esser 的過去形
ergo (= dunque) (adv.)(conj.) Parola usate pro introducer un conclusion, un resultato o un consequentia logic de lo que ha essite dicite antea; le mesme que dunque. 因此、所以
es (v.) Forma del tempore presente del verbo esser pro omne personas. 動詞 esser 的現在形
esque () Parola usate al initio de un phrase pro introducer un question e indicar un demanda. 是否（用於是非型問句句首）
esser (v.) Exister; haber un certe stato, qualitate, identitate o condition. 是、在【相當於英語 to be，法語 être】
esseva (v.) Forma del tempore passato del verbo esser pro omne personas. 動詞 esser 的過去形
est (n.) Le puncto cardinal o direction ubi le sol sembla ascender o levar se in le matino; le contrario de west. 東
estate (n.) Le saison le plus calide del anno, inter le primavera e le autumno. 夏天
estranie (adj.) Non cognoscite, non usual o multo differente del ordinari; que causa surprisa o curiositate. 奇怪
estranier (adj.) Que pertine a un altere pais o nation; que non es native de iste loco. 外國的
etate (n.) Le tempore total o numero de annos que un persona o un cosa ha vivite o existite desde su nascentia o initio. 歲、年齡；時代
etiam (adv.) Le mesme que anque; tamben; parola usate pro adder un altere cosa o persona a lo que ja es dicite. 也
evenir (v.) Prender loco; occurrer; passar como un facto o evento in le tempore. 發生
ex (prep.) Parola usate pro indicar le puncto de initio, le origine, le loco de ubi un cosa veni, o le materia de que un cosa es facite. 自、出自
exactemente (adv.) De un maniera precise, juste e correcte; sin ulle error o differentia. 準確、精確、的確
exprimer (se) (v.) Manifestar o monstrar su pensatas, sentimentos, opiniones o desiros per parolas, gestos o altere signos. 表達
extra (adv.)(prep.) Foras de; ultra le limite normal o habitual; in plus de lo que es expectate o ordinari. 此外、除……外
facer (v.) Exequer un action o un labor; crear, producer o causar alique. 做
facie (n.) Le parte anterior del capite de un persona o animal, ubi es le oculos, le naso e le bucca; le superficie o aspecto exterior de un cosa. 臉
facile (adj.) Que non demanda multe effortio, travalio o studio pro esser facite, comprendite o obtenite; simple e sin grande difficultate. 容易、簡單
facto (n.) Alique que ha evenite o que existe in realitate; evento o acto real e certe. 事實
familia (n.) Gruppo de personas ligate per sanguine, maritage o adoption, como le patre, le matre e le infantes que vive insimul. 家庭、家族、家人
fatigate (adj.) Que ha perdite fortia o energia a causa de multe travalio, exercitio o manco de reposo; sin fortia e con besonio de reposar o dormir. 疲累、感到累
favor (n.) Acto benevole e amical facite pro adjutar un altere persona; appoio, protection o bon voluntate que on monstra verso alcuno. 好意、善意
per favor (interj.) Expression cortese usate quando on demanda alique o quando on preca un persona a facer un cosa. 請、拜託
felice (adj.) Que senti o monstra grande gaudio, contento e satisfaction; qui ha bon fortuna e vive in felicitate. 快樂、高興
femina (n.) Persona adulte del sexo feminin; le masculo es su contrario. 女子
ferir (v.) Causar un vulnere, damno o dolor physic al corpore de un persona o animal, per un colpo o per un arma. 打、打傷
filia (n.) Persona del sexo feminin considerate in relation a su genitores; infante o femina nascite de un patre o de un matre. 女兒
filio (n.) Persona del sexo mascule considerate in relation a su genitores; infante o homine nascite de un patre o de un matre. 兒子
fin (n.) Le parte o momento ubi un cosa, spatio, tempore o action cessa de continuar; le termino, limite o scopo final de alique. 結束、結尾
⤷a fin de (prep.) Con le intention o scopo de; pro pervenir a un objectivo o effecto determinate. 為了……
⤷a fin que (conj.) Con le scopo que; pro facer que un certe evento o condition eveni. 為了
⤷in fin (adv.) Al termino de un longe tempore, processo o serie de eventos; finalmente o in conclusion. 最後；總之
finir (v.) Poner termino a un action, labor o processo; cessar de exister o de continuar; completar un cosa. 完成；用完
foco (n.) Lumine e calor intense producite per le combustion de materia arditore con flamma; elemento usate pro calefacer o cocer. 火
folio (n.) Parte verde e platte que cresce sur le branca o caule de un arbore o planta; pecia tenue e platte de papiro o de altere materia. 葉子
foras / foris (adv.) Al exterior o verso le parte externe de un loco, spatio o edificio; non intra o non in le interior. 在外面
forsan (adv.) Possibilemente; il pote esser que; parolas usate pro exprimer dubita o manco de certitude. 也許、或許
forte (adj.) Que possede grande fortia, poter o energia physic; solide, resistente e difficile a rumper o vincer. 強
fortiar (v.) Usar fortia, violentia o autoritate pro obligar un persona a ager contra su voluntate; aperir o mover alique con grande effortio. 強迫
francese (adj.) Que pertine o es relative a Francia, a su populo, a su cultura o a su lingua. 法國的 (n.) Persona native o habitante de Francia, o le lingua romanic parlate per le gente de ille pais. 法國人、法語
fratre (n.) Persona del sexo mascule considerate in relation a un altere persona qui ha le mesme patre o le mesme matre. 兄弟
frigide (adj.) Que ha un temperatura multe basse; que manca de calor o calidezza; multe frigido como le glacie o le nive. 冷
fundar (v.) Construer le base o le fundamentos de un edificio; establir, crear o initiar un institution, organisation o citate sur principios firme. 創立、設立
fundo (n.) Le parte le plus basse o le plus profunde de un cavitate, vaso, laco, mar o structura; le base sur le qual alique reposa. 底、底部、地基
gamba (n.) Parte inferior del corpore human o animal, usate pro ambular, currer o star. 腿
gambon (n.) Carne del parte superior del gamba de un porco, preparate pro mangiar. 火腿
ganiar (v.) Reciper moneta o altere beneficio pro labor, o vincer in un joco o battalia. 贏、贏得、獲勝
gauder (v.) Sentir gaudio o grande placer; fruer de alique. 開心、高興
gaudio (n.) Sentimento de grande placer, felicitate e contento. 快樂、歡樂、喜悅、高興
gelato (n.) Alimento dulce e frigide, facite de lacte o crema con sucro e sapor de fructos. 冰淇淋
german (adj.) Que ha le mesme patre e matre, como un fratre o un soror. 德國的、日耳曼的
germano (n.) Persona native o habitante de Germania, o le lingua parlate per le gente de ille pais. 德國人、德語
gorga (n.) Parte anterior del collo sub le capite, per ubi passa le aere e le alimento. 喉嚨
grande (adj.) De dimension, quantitate o grado superior al normal; non parve. 大
grate (adj.) Que ha o monstra recognition e desira regratiar pro un beneficio o adjuta recipite. 感謝、感激
gratias (interj.) Parola usate pro regratiar a alcuno o monstrar respecto pro un beneficio o adjuta recipite. 謝謝！
haber (v.) Posseder o tener alique; anque usate como verbo auxiliar con altere verbos. 有
hastar (v.) Mover se o ager con grande velocitate a causa de manco de tempore. 匆促、急忙
heri (adv.) In le die que precedeva immediatemente a hodie. 昨日、昨天
hiberno (n.) Le saison le plus frigide del anno, inter autumno e primavera. 冬天
hic (adv.) In iste loco. 這裏
hodie (adv.) In le die presente o actual. 今日、今天
homine (n.) Creatura human; persona o masculo adulto. 人；男子
hora (n.) Division de tempore que contine sexanta minutas; un del vinti-quatro partes de un die. 小時；……點鐘
ibi (adv.) In ille loco; a ille placia o position. 那裏
il (pron.) Pronomine personal masculin de tertie persona singular; usate anque como subjecto impersonal (per exemplo: "il pluve", "il face frigido"). （非人稱）它
⤷il ha () Indica le existentia o presentia de alique o alcuno in un loco; equivale a "existe" o "se trova". 有……【相當於英語 there is/are，法語 il y a】
illa (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular pro un persona feminin o un femina. 她（主格）
illac (= ibi) (adv.) 那裏
illas (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural pro personas exclusivemente feminin. 她們（主格）
ille (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular pro un persona masculin o un homine. 他（主格） (adj.) 那個、那些
illes (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural pro personas masculin o un gruppo mixte. 他們（主格）
illo (pron.) Pronomine personal de tertie persona singular neutre, usate pro un cosa, un animal o un idea. 它（主格）
illos (pron.) Pronomine personal de tertie persona plural neutre, usate pro plure cosas o animales. 它們（主格）
impedir (v.) Facer que un action o evento non pote evenir; blocar le progresso, le passage o le disveloppamento de alique. 阻止、阻礙、妨礙
imprimer (v.) Fixar parolas, imagines o signos sur papiro o altere material per medio de tinta e pressa o machina. 印、影印、列印、複印
in (prep.) Indica le position al interior de un spatio, tempore, stato o limite; intra le limites de un loco. 在……
incontrar (v.) Venir insimul con un persona o trovar se con alcuno in un mesme loco; vider un persona per hasardo o per accordo. 遇、遇見、見面
infante (n.) Un persona juvene de basse etate, ante le periodo de devenir adulto; un puero o puera. 小孩
infra (adv.)(prep.) In o a un position plus basse que un altere cosa; sub un nivello o puncto de referentia. 在下面；在……下面
inseniar (v.) Communicar cognoscentia, habilitate o instruction a un altere persona, specialmente per medio de studio o practica. 教
insimul (adv.) In compania de altere personas o cosas; in le mesme tempore o in le mesme loco; non separate. 一起
integre (adj.) Que ha tote su partes sin mancar alique; complete e non dividite o damnificate. 完全、整體、全剖
inter (prep.) In le spatio o tempore que separa duo o plure personas, cosas, punctos o limites. 在……之間、在……之中
intertanto / interim (adv.) Durante le tempore que un cosa eveni; in le mesme tempore. 其間、同時
intra (adv.)(prep.) Al interior de un spatio, de un corpore, de un gruppo o de un limite date. 在其中；在……裏面、在……之中
inviar (v.) Facer vader o expedir un persona, un littera, un pacco o un objecto de un loco a un altere. 派、送、寄、派遣
ipse (adj.) Usate pro dar fortia o emphase a un persona o cosa; le persona o cosa in question e non un altere; equivale a "mesme". 自己
iste (adj.) Indica un persona, un objecto o un idea que es proxime in spatio, in tempore o in le contexto del parolas. 這個……、這些……
isto (pron.) Pronomine neutre pro indicar iste cosa proxime, iste facto o le declaration presente. 這個、這些
ja / jam (adv.) A iste momento o ante iste momento; indica un action o stato que ha comenciate ante ora. 已經
jacer (v.) Esser in position horizontal, specialmente sur un lecto o sur le terra, sin mover se. 躺、臥
jammais (adv.) In nulle tempore; nunquam. Sovente usate con "non" pro indicar absentia total de un acto in tote le tempore passate o futur. 曾經；與否定合用，表從未、從不、絕不
jectar (v.) Mover un objecto a transverso le aere per le fortia del bracio o mano; inviar a distantia con rapiditate. 投、扔、擲
jentaculo (n.) Le prime repasto del die, prendite in le matino post eveliar se. 早餐
jocar (v.) Facer un activitate pro recreation, gaudio o divertimento, sovente con regulas o cosas como un balla. 玩、遊玩、玩遊戲
joco (n.) Un activitate o forma de divertimento con regulas determinate, facite pro gaudio, recreation o sport. 遊戲、運動比賽
junger (v.) Poner insimul duo o plus cosas o personas, o facer un connexion inter illos. 使聯合、結合
juvene (adj.) Que ha pauc annos de etate; non vetule o ancian. 年輕
juxta (prep.) Multo presso a un persona, cosa o loco; al latere de. 在……旁邊、在……附近
la (pron.) Illa persona o cosa feminin como objecto directe. 她（賓格） (adv.) (= illac) 那裏
labio (n.) Cata un del duo partes de carne que forma le bordo exterior del bucca. 脣
lacrima (n.) Gutta de liquido que flue ex le oculo. 眼涙
large (adj.) Que ha grande distantia de un latere al altere. 寬、寬闊、寬廣
las (pron.) Illas personas o cosas feminin como objecto directe. 她們（賓格）
lassar (v.) Permitter de remaner in un loco, o non portar con se. 留下；讓……
latere (n.) Parte a dextre o a sinistre de un corpore o objecto. 邊、旁邊、側邊
lavar (v.) Nettar per medio de aqua o altere liquido, sovente con sapon. 洗
le (det.) Articulo definite pro indicar un persona o cosa cognoscite. （定冠詞） (pron.) Ille persona o cosa masculin como objecto directe. 他（賓格）
leger (v.) Reguardar e comprender le senso de parolas e litteras in un texto. 讀、閱讀、看書
legier (-jér) (adj.) De parve peso; non pesante. 輕
lente (adj.) Non rapide; que move o age con parve velocitate. 慢
lepore (n.) Un parve animal salvage, multo simile al conilio, con aures e gambas posterior multo longe, que curre rapide in campos e boscos e non vive sub le terra. 野兔
les (pron.) Illes o personas e cosas in plural como objecto directe o indirecte. 他們（賓格）
levar (v.) Mover o portar un persona o cosa verso un position plus alte. 舉、抬
leve (adj.) Non grave o non pesante; facile a supportar o tolerar. 左
libere (adj.) Non sub commando, controlo o prision de alteres; que pote ager secundo su proprie voluntate. 自由
libro (n.) Paginadas o collection de folios de papiro ligate insimul con texto o picturas. 書
lingua (n.) Organo intra le bucca usate pro gustar e parlar; systema de parolas usate per un populo pro communicar. 舌、舌頭；語言
littera (n.) Signo graphic usate pro scriber; message o documento inviate a un persona. 字母；信
lo (pron.) Illo como objecto directe; cosa neutre o ration abstracte. 它（賓格）
⤷lo que () Illa cosa que; le facto o objecto que es mentionate. ……者
loco (n.) Puncto, spatio, area o position occupate per un persona o cosa. 地方、地點、場所
longe (adj.) Que ha grande extension o distantia in spatio o tempore. 長
lontan (adj.) Distante in spatio o tempore; non proxime. 遠
lor (det.pron.) De illes, illas o illos; possession de plure personas o cosas. 他們的
los (pron.) Illes o cosas masculin in plural como objecto directe. 它們（賓格）
lumine (n.) Forma de energia o radiation que rende le cosas visibile al oculo, veniente del sol, lampa o foco. 光
ma (= sed) (conj.) Parola usate pro conjunger duo phrases o parolas que monstra un opposition o contrasto. 但
major (adj.) Plus grande in dimension, numero, quantitate o importantia; persona qui ha arrivate al etate legal de adulto. 較大、更大
mal (adj.)(adv.) Non bon; de maniera incorrecte o non desirabile; damno, dolor, maladia o lo que es contrari al ben. 壞、差、惡
malgrado (prep.) Sin reguardo a; nonobstante un obstaculo, un facto o un opposition. 儘管……、不管……
mancar (v.) Non esser presente; esser absente o minus que le quantitate o numero necessari; haber falta de alique. 缺乏、缺少
mangiar (v.) Prender alimento solid per le bucca, masticar e glutir; le acto de prender alimento. 吃
maniera (n.) Modo o forma secundo le qual un cosa se face, eveni o se presenta. 方法、方式
⤷de maniera que () De tal modo que; de forma que produce un certe resultato o effecto. 以便
mano (n.) Parte del corpore human al fin del bracio, con cinque digitos, usate pro prender e tener cosas. 手
mar (n.) Grande extension de aqua salate que coperi un grande parte del superficie del terra. 海
marita (n.) Femina qui es unite a un homine per maritage; sposa. 妻、妻子
marito (n.) Homine qui es unite a un femina per maritage; sposo. 夫、丈夫
matino (n.) Le prime parte del die, inter le comenciamento del lumine e le mediedie. 晨、早晨、早上
matre (n.) Femina que ha generate o adoptate un o plure infantes; genitor feminin. 母、母親
me (pron.) Forma de objecto del pronomine personal de prime persona singular "io". 我（賓格）
medie (adj.) Que es in le medio o centro; que divide un cosa in duo partes equal. 半、一半
mediedie (n.) Le hora de dece-duo del die; le momento central inter le matino e le postmeridie. 中午、正午
melio (adv.) De maniera plus bon o plus conveninte; de modo superior. 較好、更好
melior (adj.) Plus bon que un altere cosa o persona; de qualitate superior. 較好、更好
mense (n.) Un del dece-duo partes de un anno secundo le calendario. 月分（相當於英語 month，法語 mois）
mente (n.) Facultate del cerebro o del persona pro pensar, saper, rationar e memorar. 心、心智、精神
mentionar (v.) Parlar de, scriber de, o facer referentia breve a un persona, cosa o facto. 提及
mesme (adj.) Exactemente identic o identificate sin cambio; ipse. 同樣、自己
mesmo (adv.) Etiam, anque; parola usate pro accentuar o intensificar un assertion. 同樣；甚至
mi (det.pron.) Pronomine o determinante possessive que pertine a io; de me. 我的
micre (adj.) Non grande; parve in dimension, quantitate, numero o grado. 小
minor (adj.) Plus parve o minus grande in dimension, quantitate o importantia; persona qui non ha arrivate al etate legal de adulto. 較小、更小
minus (adv.) In un grado o quantitate inferior; non tanto. 較小、更小
⤷a minus que (conj.) Si non; excepte si; introducente un condition que pote impedir un action. 除非
⤷al minus (adv.) Non minus que; in le grado le plus basse; al minimo. 最少
mitter (v.) Poner o placiar un cosa in un certe loco, stato o position. 放、置、擺、擱
molle (adj.) Facile a flecter, premer o deformar; non dur e non rigide. 軟
moneta (n.) Pecunia de metallo o papiro usate como medio de cambio pro pagar o comprar cosas. 錢、錢幣
monstrar (v.) Facer vider; exponer al oculos o facer cognoscer clarmente. 顯示、出示
morir (v.) Cessar de viver; perder le vita. 死
mover (v.) Cambiar de position o loco; facer passar un corpore de un puncto a un altere. 移 動
multe (adj.) Grande in numero o in quantitate; numerose. 許多
multo (adv.) In grande grado o quantitate; assatis; non poco. 很、非常
mundo (n.) Le terra con tote su paises, populos e creaturas; le universo cognoscite. 世界
nam (conj.) Proque; per le ration que. 因為
nascer (v.) Venir al mundo; comenciar a viver o exister. 出生、誕生
naso (n.) Parte del facie supra le bucca, usate pro respirar e odorar. 鼻、鼻子
natar (v.) Mover se in le aqua per medio del corpore sin toccar le fundo. 游、游泳
nemo (pron.) Nulle persona; necuno. 沒人
nette (adj.) Sin immunditia; munde e clar. 乾淨
ni (adv.)(conj.) E non; usate pro junger duo o plus elementos negative (como in "ni... ni"). 既不……也不……
nihil (pron.) Nulle cosa. 沒東西、沒事
nimie (adj.) Troppo grande; plus que bastante o que es bon. 太多、過多
no (adv.) Parola usate pro negar un verbo, un adjectivo, o un altere adverbio. 否、不、不是、不對【相當於英語 no，法語 non】
nocte (n.) Le tempore obscur inter le poner e le levar del sol, quando le majoritate del personas dormi. 夜、夜晚
nomine (n.) Parola per le qual un persona, cosa, o loco es appellate e cognoscite. 名、名字、名稱
non (adv.) Parola usate pro exprimer negation o responsa negative. 不、沒【相當於英語 not，法語 ne...pas】
⤷il non importa que/tan (loc.) Non ha importantia que o quanto; non face differentia. 無論甚麼、無論如何
nonne? () Parola usate al fin o initio de un question pro demandar si un cosa es ver, con le expectation de un responsa affirmative ("esque non es ver?"). 對吧？不是嗎？【參考法語 n'est-ce pas ?】
nonobstante (adv.) Malgrado; sin esser impedite per un cosa. 雖然如此、然而
nord (n.) Le puncto cardinal o direction opposite al sud; le latere que es a sinistra quando un persona reguarda verso le est. 北
nos (pron.) Le personas qui parla o scribe; io e alteres con me. 我們
nostre (det.pron.) Que pertine a nos. 我們的
nove (adj.) Facite, create, o vidite recentemente; non ancian o vetere. 新 (num.) (= novem) Le numero inter octo e dece; octo plus un. 九
⤷de nove (adv.) Un altere vice; ancora un vice. 再次、又
novem (num.) Le numero inter octo e dece; octo plus un. 九
nulle (det.) Ni un sol; necun. 無、沒有……
nunc (adv.) In iste momento; ora. 現在
nunquam (adv.) In nulle tempore; non jammais. 從未、從不、絕不
o (conj.) Parola que connecte duo o plure optiones, alternativas o possibilitates. 或
oblidar (v.) Perder del memoria; non rememorar se de un cosa, persona o facto. 忘、忘記
obra (n.) Producto de un travalio, de un activitate o del arte. 作品、成果、工作、事業【相當於法語 oeuvre】
obtener (v.) Arrivar a haber o reciper un cosa per effortio, demanda o altere medio. 獲得
occurrer (v.) Evenir; prender loco in un tempore o momento. 發生
octo (num.) Numero que seque septe e precede novem (8). 八
oculo (n.) Organo del corpore con que un persona o animal vide. 眼、眼睛
omne (adj.) Cata un sin exception; le totalitate de un gruppo o collection. 全部、所有
on (pron.) Pronomine usate pro indicar un persona non determinate o gente in general. 某人、大家
ora (= nunc) (adv.) In iste momento; in le tempore presente. 現在
osso (n.) Parte dur e blanc que forma le skeleto del corpore de un persona o animal. 骨
pagar (v.) Dar moneta pro un cosa, un merce o un servicio recipite. 支付
pan (n.) Alimento solide facite de farina e aqua, cocite in un furno. 麵包
pais (n.) Terra o territorio con limites definite, ubi vive un populo sub un governamento o lege commun. 國家
parer (v.) Semblar al oculo o al mente; haber le aspecto de esser un certe cosa. 出現、顯得、似乎
parlar (v.) Exprimer ideas o parolas per medio del voce; communicar con altere personas. 說
parola (n.) Sono o gruppo de litteras con un signification que on usa pro parlar o scriber. 字詞、詞語、話語
partir (v.) Lassar un loco pro vader a un altere; separar se de un puncto de initio. 離開、出發
parve (adj.) De dimension, grandor o quantitate minor que le mesura normal; non grande. 小
passato (n.) Le tempore que ha ja passate e non existe plus; le evento o historia anterior a nunc. 過去
patata (n.) Parte ronde e subterranean de un planta, que on usa como alimento post cocer lo. 馬鈴薯、洋芋
patre (n.) Le homine o genitor mascule de un filio o de un filia. 父、父親、爸爸
pauc / poc (adj.) In parve quantitate o numero; non multe. 少
pauco / poco (adv.) Non multo; in un grado basse o parve mesura. 少
pausa (n.) Curte tempore de halto o reposo inter duo actiones o movimentos. 休息、暫停
pecia (n.) Un parte separate o un elemento de un tote; un fragmento de un cosa o de un materia. 片、件、個、塊
pectore (n.) Le parte anterior del corpore human o animal, inter le collo e le ventre. 胸
pede (n.) Le parte inferior del gamba sur le qual un persona o animal sta o ambula. 腳
pejo (adv.) In maniera minus bon o plus mal; in un modo de grado pejor. 更壞、更差、較壞、較差
pejor (adj.) Minus bon que un altere; de qualitate plus basse o plus mal. 更壞、更差、較壞、較差
pena (n.) Dolor, fatiga, castigation o difficultate sentite per le corpore o per le mente. 痛苦、困難
⤷a pena (adv.) Con grande difficultate o solmente per un parve limite; quasi non. 剛剛；勉強、幾乎不
pensar (v.) Usar le mente o cerebro pro formar ideas, opiniones o judicamentos. 想、思考
per (prep.) Per medio de; con le adjuta de; traversante un spatio o tempore. 透過、經由；被……（後接被動態之施動者）
perder (v.) Cessar de haber un cosa o persona sin intention; non ganiar o non mantener. 失去、輸
periculo (n.) Situation o condition ubi un damno, mal o morte pote evenir. 危險
pertiner (v.) Esser proprietate de; haber relation directe con; competer. 屬於
pesante (adj.) Que ha multe peso o massa; difficile a levar o mover. 重
petra (n.) Materia mineral e dur que forma le roccas e parte del terra. 石頭
pisce (n.) Un animal que vive e respira in aqua, cuje corpore es generalmente coperite de squamas. 魚
placer (v.) Esser agradabile a un persona; causar satisfaction o gaudio. 使喜歡、使高興
plen (adj.) Que contine tote le quantitate possibile; sin spatio vacue. 滿
plure (adj.) Plus de un o duo; un certe numero de cosas o personas. 幾個、好些個
plus (adv.) In quantitate, grado o numero superior; non minus. 更、愈、比較
⤷al plus (adv.) In le limite maxime; non ultra un certe quantitate o numero. 最多
⤷de plus (adv.) Como addition a lo que ja existe; ultra isto. 此外、何況
⤷in plus (adv.) Etiam; de maniera additional; ultra le resto. 而且
poc (= pauc) (adj.) 少
poco (= pauco) (adv.) 少
poner (v.) Collocar o situar un cosa in un loco definite. 放、放置
populo (n.) Tote le personas o gente que forma un communitate o nation. 人群、人民；民族
porta (n.) Apertura o structura mobile que permitte entrar o sortir de un casa o camera. 門
portar (v.) Mover un cosa de un loco a un altere tenente lo; haber vestimento sur le corpore. 帶；穿着、戴着
post (prep.) In le spatio o tempore sequente; detra o retro. 在……之後、在……後面
postea (adv.) In un tempore ulterior; post le evento mentionate. 之後
postmeridie (n.) Le parte del die inter le meridie e le vespere. 午後、下午
poter (v.) Haber le fortia, capacitate o permission de facer alique. 可以、能夠 (n.) Fortia o facultate de ager. 力、權力、力量
povre / paupere (adj.) Non ric; con manco de moneta e benes; equal a paupere. 貧窮
precio (n.) Le valor o quantitate de moneta que on debe pagar pro un cosa. 價格、獎
prender (v.) Sasir o acceptar un cosa con le mano; capturar o reciper. 取、拿取
presso (adv.) A parve distantia de spatio o de tempore; non lontan. 近、附近、近期 (prep.) Juxta; multo vicin a un persona o loco. 在……附近、靠近……
preste (adj.) Preparate pro ager, functionar o comenciar immediatemente. 準備好；快速
presto (adv.) In curte tempore; rapidemente; tosto. 快速
preter (prep.) Ultra o passante a latere de un objecto o limite definite. 超過……、在……另一邊
primavera (n.) Le saison del anno inter le hiberno e le estate, quando le temperatura deveni plus calide e le plantas e flores comencia crescer. 春天
prime (adj.) Que veni ante tote le alteres in ordine, tempore o rango. 第一
pro (prep.) In favor de; con le fin o scopo de; in loco de. 為了、因為【相當於英語 for，法語 pour】
probar (v.) Facer un essayo pro verificar le veritate, function o qualitate de alique. 證實
prohibir (v.) Non permitter per lege o regula; defender de facer un action. 禁止
promitter (v.) Dicere con certitude que on va facer o dar alique; dar su parola. 承諾、答應
proponer (v.) Presentar un idea, plano o persona al consideration de alteres. 提議
proprie (adj.) Pertinente a un persona o cosa particular; non commun o non estranie. 自己的
proque (adv.) Pro qual ration; equal a perque. 為何？ (conj.) A causa de que. 因為
proxime (adj.) Que es le plus vicin in loco, spatio o tempore. 下個（即將到來的）、（空間）最近的
puera (n.) Un infante o persona feminin juvene que non es ancora un adulto. 女孩
puero (n.) Un infante o persona mascule juvene que non es ancora un adulto. 男孩
pulsar (v.) Batter o pressar con fortia e con repetition; mover per colpos regular. 推
qual (adj.)(pron.) Pronomine o adjectivo usate pro demandar o indicar le natura, genere o character de un persona o cosa. 哪個
qualque (adj.) Un quantitate o numero parve e non specificate de personas o cosas; alcun. 一些【相當於法語 quelque】
quando (adv.) In qual tempore o momento. 何時？ (conj.) In le tempore que. 當……
quante (adj.) Que numero de; que amonta o quantitate de. 多少
quanto (adv.) A qual grado, mesura o quantitate. 多少
⤷quanto a (prep.) Concernente; in relation a; super le thema de. 至於、關於
quasi (adv.) Practicamente; proxime a un stato o numero, ma non totalmente. 幾乎
quatro (num.) Numero que seque tres e precede cinque (4). 四
que (pron.)(conj.)(prep.) Parola usate pro introducer un proposition, un relation, o pro facer un comparation. 甚麼；（疑問代詞，用於非生物先行詞）；比……
qui (pron.) Qual persona; persona que face o recipe un action. 誰？
rapide (adj.) Que move o age con grande velocitate; non lente. 快
ration (n.) Capacitate mental de pensar, comprender e judicar; o le causa o motivo de un acto o facto. 理性、理智；理由
re (prep.) Concernente; a proposito de; in relation a. 關於
recercar (v.) Cercar con grande cura, attention o methodo pro trovar o discoperir information o veritate. 搜尋、搜查、研究
reciper (v.) Prender o acceptar lo que es date, inviate o offerite per un altere persona. 收到
rege (n.) Chef o governator mascule de un regno o stato monarchic 王、國王
regina (n.) Femina qui governa un regno, o le marita de un rege. 后、王后、女王
regno (n.) Pais o stato que es governate per un rege o una regina. 王國
regratiar (v.) Dicer o exprimer gratia a un persona pro un beneficio, dono o adjuta. 感謝
regrettar (v.) Sentir tristessa, dolor o pena a causa de un perdita, de un acto passate o de un facto que on non pote cambiar. 後悔、遺憾；惋惜悼念、沉痛懷念
reguardar (v.) Diriger le oculos verso un cosa o persona pro vider con attention; o pertiner e concerner a alique. 看、注視
remaner (v.) Restar in un mesme loco, stato o condition sin partir o cambiar. 逗留；依然
repasto (n) Action de mangiar a horas fixate del die, o le mesme alimento e plattos que on prende insimul (como jentaculo, lunch o cena). 餐、一餐
repeter (v.) Dicer, facer, scriber o producer un cosa un altere vice o plure vices. 重複、重複說、重複做
responder (v.) Dar un responsa in parolas o in scripto a un demanda, question, littera o appello. 答、回答、回應、回覆
restaurante (n.) Establimento public o boteca ubi on compra e mangia repastos e bibes. 餐廳
restar (v.) Non partir de un loco; continuar a exister o a esser presente quando le alteres ha partite o post un perdita. 留下、待在（某地）、保持在（某狀態）
retornar (v.) Ir, venir o transmitter de novo verso le loco, puncto o stato de initio o de origine. 返回、回去、回至
retro (adv.) In o verso le parte posterior, o in un direction opposite al avante. 往回、以前；後面
revenir (v.) Venir de novo a un loco ubi on ha ja essite antea. 回來
ric (adj.) Possedente multe moneta, benes, possessiones o grande copia de ressources; non povre. 富裕、富有；豐富
rota (n.) Objecto circular o ronde que gira circum un axe pro mover un vehiculo o machina. 輪子
salutar (v.) Dicer parolas o facer un signo amical quando on incontra un persona o quando on se separa de un persona. 打招呼
salvo (prep.) Con exception de; excepte. 除……外
san (adj.) Qui non ha maladia; in bon stato physic o mental. 健康
sanguine (n.) Liquide rubie que circula in le corpore per le venas. 血
saper (v.) Haber cognoscentia de un facto, de un subjecto o de un methodo in le cerebro o mente. 知道、會做、懂得做
⤷a saper (adv.) Id es; usate pro introducer un lista, un detalio o un explication de cosas jam mentionate. 即、就是
sasir (v.) Prender o acceptar un cosa o un persona rapidemente o con fortia; comprender con le mente. 抓、抓取
satis (adv.) In quantitate bastante; non troppo e non troppo poco. 足夠、相當
scriber (v.) Formar litteras, parolas o signos sur papiro o un altere superficie per medio de un stilo o machina. 寫、書寫
se (pron.) Pronomine reflexive pro indicar le mesme persona, animal o cosa que es le subjecto del phrase. （第三人稱反身代詞）
seculo (n.) Periodo de tempore que contine cento annos. 世紀
secundo (prep.) Conforme a lo que un persona o un texto dice. 根據 (num.) Que veni post le prime. 第二
secur (adj.) Libere de periculo, de risco o de timor; certe e firme. 安全
sed (conj.) Parola usate pro indicar un opposition o un contrarietate inter duo phrases o ideas; ma. 但、但是
seder (v.) Mantener le corpore reposante sur un sedia, banco o solo, sin star sur le pedes. 坐
seliger (v.) Prender o determinar un o plure cosas o personas inter alteres post consideration. 選擇
semper / sempre (adv.) In omne tempore; continue e sin cessation. 一直、總是、永遠
senior (n.) Parola de respecto pro un homine adulto. 先生
seniora (n.) Parola de respecto pro un femina adulta o maritate. 女士、夫人
senioretta (n.) Parola de respecto pro un femina juvene e non maritate. 小姐
sentir (v.) Perciper o reciper un impression o sensation per medio del organos del corpore o del mente. 感覺、感受、感到
septe (num.) Numero que seque sex e que precede octo; le summa de quatro e tres. 七
septimana (n.) Periodo de tempore que contine un serie de septe dies consecutive. 週、星期
sequer (v.) Ir o venir detra un persona o cosa; evenir in le tempore post un altere evento. 跟隨
sera (= essera) (v.) Forma del futuro del verbo esser; haber existentia o stato in le tempore futur. 動詞 esser 的未來形
servitor (n.) Persona qui travalia pro un altere persona e face servicios in un casa o loco. 服務生、服務員
sex (num.) Numero que es duo vices tres; le numero inter cinque e septe. 六
si (adv.) Parola usate pro dar un responsa affirmative a un question o pro exprimer accordo; le contrario de no. 是【相當於英語 yes，法語 oui】 (conj.) Parola usate pro exprimer un condition o un supposition pro un evento o facto. 如果、假如 (adv.) 很、如此
sia (v.) Forma del modo imperative o subjunctivo del verbo esser; usate anque pro exprimer un option o relation inter duo partes. 動詞 esser 的命令形及虛擬形
simile (adj.) Que ha quasi le mesme forma, qualitate o apparentia como un altere cosa, ma non es identic. 相似
sin (prep.) In manco de; con absentia complete de un cosa o de un persona. 沒有、不帶【相當於英語 without，法語 sans】
sinistre (adj.) Relative al latere del corpore ubi se trova le corde; le direction opposite a dextre. 左
sino (n.) Parte anterior del corpore human inter le collo e le ventre, ubi se trova le pectore; loco interior o intime que recipe o protege un persona o cosa. 胸、胸懷【參考法語 sein】
sol (n.) Le grande astro brillante que da luce e calor al terra durante le die. 太陽 (adj.) Sin altere compania. 單獨、唯一
solmente (adv.) Sin altere cosas o personas; unicamente; solo. 只、僅
solo (adv.) Sin altere; non plus que. 僅、只 (n.) Le superficie del terra super le qual on ambula. 地、土、土壤
son (= es) (v.) Forma variante de es usate pro le plural in alcun contextos; indica le stato o existentia de plures. 動詞 esser 的複數人稱變化形
soror (n.) Femina o puera considerate in relation a un altere filio o filia del mesme genitores. 姊妹
sorta (n.) Categoria, typo o classe de personas o cosas que ha characteristicas commun. 種類
⤷de sorta que (conj.) De maniera que; con le resultato que un certe evento o condition eveni. 以便……
sortir (v.) Ir o passar ab le interior verso le exterior de un loco o spatio claudite. 出、出去
sovente (adv.) Multe vices; frequentemente. 經常、時常
speculo (n.) Superficie lise, sovente de vitro con metallo, que reflecte le imagine de personas e cosas. 鏡子
sperar (v.) Desirar que un bon evento eveni in le futuro con confidentia o fide. 希望
stadio (n.) Grande spatio o structura aperte pro sport o spectaculos con sedias pro le publico; periodo o grado in un disveloppamento. 體育館、露天體育場
star (v.) Esser o mantener se erecte sur le pedes; trovar se in un certe loco, stato o postura. 站立
stomacho (n.) Organo interior del corpore ubi le alimentos va post le bucca pro le digestion. 胃
stoppar (v.) Cessar de mover se o de functionar; facer haltar un machina, vehiculo o persona. 停止、使停下
strata (n.) Cammino o via public in un citate o village pro le circulation de personas e vehiculos. 街道
su (det.pron.) Pronomine o determinante possessive que pertine a ille, a illa o a illo. 他（她、它）的
sub (prep.) In un position inferior a; in basso de un altere cosa o persona. 在……下
subite (adj.) Que eveni in un momento curte, sin retardo e sin que on lo expecta. 突然
sud (n.) Direction o puncto cardinal opposite al nord. 南
suggerer (v.) Proponer un idea, plano o opinion al mente de un altere persona pro consideration. 建議、暗示
super / sur (prep.) In un position superior a; in alto de. 在……上
suppa (n.) Alimento liquide e calide, preparate per cocer carne, pisce o legumines in aqua. 湯
supponer (v.) Considerar un proposition o idea como ver o probabile ante haber le prova complete. 猜想、假想、假設
supra (prep.)(adv.) In un loco plus alte que un altere; in le parte superior. 在……上面；在上面
tabula (n.) Mobile con un superficie platte e horizontal, portate per pedes, sur le qual on pone cosas como platos, libros o alimentos. 桌、桌子
tacer (v.) Non parlar; mantener se in silentio; cessar de producer sono con le voce. 安靜、不出聲
tal (adj.) De iste genere o maniera; simile a un persona o cosa jam mentionate. 這樣的
tamen Totevia; nonobstante; sed. 然而
tante (adj.) In si grande quantitate o numero; tanto de. 如此多
tanto (adv.) A un grado o quantitate si grande; in combination con como pro indicar equalitate. 如此多
tarde (adv.)(adj.) Post le tempore juste o expectate; verso le fin de un periodo o del die. 晚、遲
tassa (n.) Parve vasculo ronde con un ansa, usate pro biber liquidos calide como caffe o the. 杯子
te (pron.acc.) Forma de persona singular que recipe le action quando on parla directemente a tu. 你（賓格）
tempore (n.) Continuitate mesurabile in momentos, horas, dies o annos; anque le stato del aere e del climate. 時間；天氣
terra (n.) Le planeta ubi humanos vive; anque le solo solide, le pulvere o le agro super le qual on ambula. 地、土、地球
testa (n.) Parte superior o anterior del corpore de un persona o animal, continente le cerebro, le oculos, le naso e le bucca. 頭
tener (v.) Prender o guardar un objecto in le mano o con le bracios; posseder o conservar alcun cosa in un certe loco o stato. 持、握、拿着、保持
timer (v.) Sentir pavor o timor ante un periculo, persona o mal evento. 害怕
tirar (v.) Facer mover un objecto verso se con fortia; traher alcun cosa detra se; anque lancear o inviar un balla o flecha con un arma o foco verso un scopo. 拉、射、射擊
toccar (v.) Poner le mano o un digito in contacto physic con un corpore o superficie. 觸碰
tornar (v.) Girar in circulo; mover circum un centro o axe. 轉、旋轉、轉向
torta (n.) Un typo de dulce alimento preparate con farina, sucro, ovos e altere ingredientes, cocite in un furno e sovente servite in festas o celebrationes. 蛋糕
tosto (adv.) In breve tempore; promptemente. 早；不久
⤷plus tosto (adv.) Preferibilemente; ante altere option; de maniera preferite. 寧可；更早、較早
tote (adj.) Integre e complete; comprendente omne elementos o partes sin exception. 全部、一切
totevia (adv.) Nonobstante; tamen; sed malgrado isto. 然而
toto (pron.)(adv.) Le ensemble complete de cosas; nihil omittite; integremente. 全部、一切；全都
⤷non del toto (adv.) Del toto non; in nulle maniera; absolutamente non. 一點也不
tractar (v.) Discuter o examinar un thema o subjecto in parolas o scriptura; anque comportar se verso un persona in un certe maniera. 處理、對待
traducer (v.) Transponer o exprimer un texto o parolas de un lingua a un altere lingua. 翻譯
traher (v.) Tirar verso se con fortia; mover un objecto detra se. 拖、拉、引
tranquille (adj.) Calme e sin agitation o turbation; libere de ruito o de periculo. 平靜
traino (n.) Serie de vehiculos ligate insimul que move sur un ferrovia. 火車、列車
trans (prep.) Al altere latere de; a transverso de un spatio, linea o limite. 越過……、穿過……
travaliar (v.) Facer un labor; dedicar effortio physic o mental pro producer alcun cosa o competer un function. 工作
tres (num.) Numero cardinal sequente duo e precedente quatro; le quantitate de 2 plus 1. 三
troppo (adv.) In quantitate o grado excessive; plus que le mesura juste o necessari. 太過
trovar (v.) Discoperir per cerca o per hasardo un cosa o persona que on cercava o que habeva essite perdite. 發現、發覺、覺得
tu (pron.) Le persona singular a qui on parla o scribe directemente. 你 (det.pron.) 你的
tunc (= alora) (adv.) In ille tempore o momento specific del passato o del futuro; in tal caso. 當時、那時、那麼
ubi (adv.) In qual loco; al loco in le qual un persona o cosa es o eveni. 哪裏
ubique (adv.) In tote le locos; in omne parte. 四處、處處
ulle (adj.) Alcun; usate pro indicar un persona o cosa sin precision, frequentemente in phrases negative o dubitose. 一些
ultime (adj.) Post tote le alteres; le plus recente o le final in un serie o ordine de tempore o spatio. 最後、最近（新近）
ultra (prep.)(adv.) Plus lontan o plus avante que un certe puncto o limite; anque in addition a un cosa jam mentionate. 越過、在……另一邊、在……更遠處；此外
un (num.) Le prime numero cardinal (1). 一 (det.) Un sol individuo o cosa; anque usate como articulo non determinate ante un nomine singular. 一個（不定冠詞）
unquam (adv.) In ulle tempore o momento; jammais (in contexto affirmative o conditional). 曾經
urbe (n.) Grande e importante citate con multe habitantes, edificios e commercio. 城、城鎮、城市（與鄉村對比）
usar (v.) Emplear un instrumento, cosa o methodo pro complir un action o attinger un scopo. 用、使用
usque (prep.) Continuante in spatio, tempore o grado directemente a un puncto indicate; a fin de. 直至
utile (adj.) Que rende bon servicio; que adjuta a producer un bon effecto o resultato favorabile. 有用
vacue (adj.) Que contine nihil; sin personas, cosas o occupantes in su interior. 空
vader (v.) Mover se o ir de un loco a un altere. 去
varie (adj.) Que ha differente formas, colores o typos; non uniforme. 各種、各式各樣
vender (v.) Ceder un cosa o merce a un altere persona pro un precio in moneta. 賣
ventre (n.) Parte anterior e central del corpore human o animal, que contine le stomacho e intestinos. 腹部、肚子
venir (v.) Mover se verso le loco ubi es le persona qui parla; arrivar. 來
ver (adj.) Conforme al realitate, al factos o al veritate; non false. 真、真實、真正
verso (prep.) In le direction de un puncto, loco o momento. 對、向、朝
vespere (n.) Le ultime parte del die, inter le fin del postmeridie e le initio del nocte. 傍晚、晚上
vetere (adj.) Que existe desde longe tempore in le passato; ancian; non nove. Que ha un etate multe avantiate (specialmente de personas o animales); non juvene. 年老、老舊
vetule (adj.) 年老、老舊
via (n.) Camino, strata o sentiero per le qual on pote passar o viagiar. 路、道路、路徑 (prep.) Passante per un certe loco pro arrivar a un altere. 經過
viagiar (v.) Facer un percurso o ir a un loco distante pro placere, travalio o visita. 旅行、旅遊
vice (n.) Occasion o torno in un serie de actiones repetite; cata tempore que un acto occurre. 次、次數
⤷a vices (adv.) Interdum; non tote le tempores, ma solmente in certe momentos o occasiones. 有時候
⤷in vice de (prep.) In loco de un altere persona o cosa; como substitution. 代替……、而不是……
vider (v.) Perceper o notar cosas per medio del oculos e del senso del vista. 看見【相當於英語 to see，法語 voir】
vino (n.) Biberage alcoholic facite del succo fermentate de uvas. 葡萄酒
visitar (v.) Ir vider un persona o un loco per cortesia, pro recreation o pro examination. 造訪、拜訪、參觀
vista (n.) Le capacitate o senso de vider con le oculos; anque le aspecto o panorama que on pote reguardar. 視力、視野
viste (prep.) Considerate; tenente in conto certe conditiones o factos jam cognoscite. 鑑於……、考慮到……
⤷viste que () 鑑於、考慮到
vita (n.) Le stato e periodo active de existentia de un organismo vivente, inter nascentia e morte. 生命、生活、人生
vitro (n.) Substantia dur, transparente e fragile, frequentemente usate pro fenestras o bottilias. 玻璃
viver (v.) Haber vita; esser vivente e continuar le proprie existentia. 活、生活、住
voce (n.) Le sono producite per le organos del collo e bucca de un humano quando ille parla o canta. 聲、聲音
volar (v.) Mover se a transverso del aere per alas, como un ave o un insecto, o per un machina. 飛
voler (v.) Haber le desiro, le intention firme o le voluntate de facer o obtener un cosa. 要、想要
vos (pron.) Pronomine personal de secunde persona plural, usate pro indicar le personas con qui on parla. 你們
vostre (det.pron.) Que pertine a vos; le possession de vos. 你們的
west (n.) Le puncto cardinal ubi le sol descende al vespere; occidente. 西
VI De Geliefde (of De Geliefden)
圖為中世紀意大利畫家日羅拉莫（Girolamo di Benvenuto）所繪。
古希臘哲人色諾芬（Xénophon）撰有一書，名曰《回憶蘇格拉底》（Mémorables）。書中記蘇格拉底引普羅狄可斯（Prodicus）所述赫拉克勒斯（Hercule）事。
希臘英雄赫拉克勒斯，年方少時，坐而靜思立身之道。忽有二女至，其一曰美德（la Vertu），白衣玉立，容儀婉順；其一曰悖德（la Perversité），鮮服靚妝，丰姿綽約。
悖德謂赫拉克勒斯曰：「吾道夷坦。但從吾道，可遠干戈，免庶務，坐享他人之力，珍羞美醞，惟子所取。」
美德謂赫拉克勒斯曰：「吾知爾性。苟從吾道，他日必建功業。天道昭昭，實未有不勞而獲者。」
悖德曰：「此女之途，道遙阻深。莫如行吾坦途。」美德斥之曰：「從汝者，未飢而食，未渴而飲。少壯時徒耗於浮華，暮年始追悔不及。從我者，雖劬勞，飲食坐臥，皆得所應得，其樂甚之。」
以上內容，參考自 Eugène Talbot 所譯法文譯本。
此網站可見原文（希臘文）與譯文（法文）對照，相關內容位第二卷第一章 [21] 至 [34] 處。
此象於馬賽塔羅雖名「戀人」，亦主抉擇。或為新知舊愛之揀擇，或為親情愛情之抉擇，或為理智欲望之取捨。
《滿蒙漢合璧教科書》目次
按：此處羅馬化文字版皆由個人識讀而轉錄，所據書檔略顯模糊，誤讀疎漏在所難免，遇有疑處當另行復查，切勿盡信。
【第二冊】
學堂、筆、荷、孔融、孝子、 曉日、衣服、蜻蜓、采菱歌、燈花、 讀書、司馬溫公、誑語、食瓜、遊戲、 牛、口、貓鬬、體操歌、公園、 楊布、螘、勿貪多、馴犬、猴戲、 中秋、雞、器具、潔淨、蟋蟀、 菊花、米、日時、洗衣、錢、 鴉與鴨、文彥博、梟、兵隊之戲、犬啣肉、 守株待兔、居室、火、朋友相助、獅、 歸家遇雨、職業、父母之恩、雪、方位、 姊妹、衛生、年月、冬季、烹飪、 松竹梅、冰、不倒翁、考試、放假歌
【第三冊】
元旦、吉凶、劉寬、多言無益、橐駝、 人影、傅迪、車、黃鶯、蕭遙欣、 妝飾、禁忌、偶像、擊毬、小兒戲具謠、 茶、松、牝狗、宋太祖、韓樂吾、 桑、蠶、蜂、蝴蝶、煙、 酒、多食之害、麥、邴原、鷸蚌相爭、 羣羊、狼、杞人憂天、地球、續、 長江、匡衡、繡花枕、鐵、兵器、 競渡、愛兄、魏文侯、大言、野彘、 蟆、夏至諺、不潔之害、勤動、象、 鴉、梟逢鳩、疫、二虎、憫農詩、 紙、女子宜求學、兄弟入學、大雨、家書
【第四冊】
太陽、蝙蝠、樂正子春、瓦塔、星期、 園遊、貧富、范式、牧童誑語、鴉好諛、 田舍、愛弟、小鳥、鴿、體操之益、 競走、拔河、食果、不識字、承宮、 游魚、羊、中國、禹治水、舟、 造屋、螘與蟬、藤與桂、刻舟求劍、驢、 勿謾語、華盛頓、烏、慈烏夜啼、鴉片、 纏足之害、續、告假、狐與鷺、貪得之獅、 羣鼠、獸、陳平分肉、秤、貿易、 誠實童子、聚食、管仲師老馬、三牛、手足口腹、 孔子、鏡、鴉、新製布裘、卜、 鬼神、橘、完顏仲德之妻、女子宜讀書、朋友
【第五冊】
立身、田仲、野馬、童汪踦、楚滅陳、 山、湖、叢樹、刺虎、花、 春日謠、續、子奇、盧氏、陳世恩、 雨、清明、紙鳶、五德、祀蛇、 張天師、國王子、鳥、鴉食貝、墨、 帳簿、撲滿、瘞金、茅容、秦西巴、 人之一生、音樂、物類、糖、豆、 海大魚、死國、京師、上海、商、 愚公移山、曲突徙薪、少婦殺賊、詠懷詩、五路財神、 夢蛙、盲跛相助、漆室女、治家、孟母、 劉愚之妻、學堂衛生、溫泉、石灰、草、 煙草之害、豕、牧者、驢與騾、假書
【第六冊】
地球大勢、我國疆域、續、徐偃王、孔子順、 牡鹿、螺與小魚、凌霄花、露、續、 雹、爭影、山鼠報德、奇異植物、押忽大珠、 周幽王、荀灌、慎疾、戒惰、汽機、 續、舟車、指南針、樵夫、舟人、 跳繩、雞雀、蟲、狐欺山羊、二蟹、 愛兄、薄葬、梟鳴、羣螘、高瓊、 金錯刀行、回聲、捉迷藏、廢物、油、 醬、織布、共織、遇熊、天津、 漢口、猴、虎、戒妄、村人、 畫鬼、漆、煤、室梅、寬待僮僕、 齊景公、物質、冰、孔子高、魯寡母
【第七冊】
空氣、續、走馬燈、勤勉、時辰鐘、 續、黔之驢、臨江之麋、永某氏之鼠、飛鳥、 家禽、牛馬、牡丹芍藥、杏園中棗樹、少慧、 鮑氏子、寒暖、五帶之生物、續、四行、 緹縈、太湖、石鐘山、虎邱、陸運、 水運、旅館、戒惰、陶侃、誠實學生、 李園童子、論葬、續、譏堪輿、爭毬、 同類相殘、麻、蔬菜、異寶、趙奢、 緜羊、傳書鴿、尚勇、趙武靈王、魏乳母、 家用、續、郵政、電報、電話、 嵩山、洞庭湖、腦、傳染病、續、 雷電、續、製糕、續、投報
【第八冊】
獨立自尊一、獨立自尊二、獨立自尊三、萬里長城、海底、 星命、擇日、水汽循環之理、續、勸孝、 續、燕詩、顯微鏡、種痘、續、 貓與狐、賑饑、泰山、重九約友人登高書、藝菊、 鸚鵡、豹、先學後遊、塙保己一、堅忍、 兵役、續、女將、動物自衛之具、樹藝、 清潔、毋側聽、毋窺私書、游歷之樂、沙漠、 續、讓金、戒爭、魚、蜘蛛、 力學、續、采珠、金屬、錢幣、 續、續、吹竹、不欺死友、雪人、 白雪歌、基督教、續、義和團、續、 無鬼、農、租稅、續、合同
【第二冊】
學堂、筆、荷、孔融、孝子、 曉日、衣服、蜻蜓、采菱歌、燈花、 讀書、司馬溫公、誑語、食瓜、遊戲、 牛、口、貓鬬、體操歌、公園、 楊布、螘、勿貪多、馴犬、猴戲、 中秋、雞、器具、潔淨、蟋蟀、 菊花、米、日時、洗衣、錢、 鴉與鴨、文彥博、梟、兵隊之戲、犬啣肉、 守株待兔、居室、火、朋友相助、獅、 歸家遇雨、職業、父母之恩、雪、方位、 姊妹、衛生、年月、冬季、烹飪、 松竹梅、冰、不倒翁、考試、放假歌
【第三冊】
元旦、吉凶、劉寬、多言無益、橐駝、 人影、傅迪、車、黃鶯、蕭遙欣、 妝飾、禁忌、偶像、擊毬、小兒戲具謠、 茶、松、牝狗、宋太祖、韓樂吾、 桑、蠶、蜂、蝴蝶、煙、 酒、多食之害、麥、邴原、鷸蚌相爭、 羣羊、狼、杞人憂天、地球、續、 長江、匡衡、繡花枕、鐵、兵器、 競渡、愛兄、魏文侯、大言、野彘、 蟆、夏至諺、不潔之害、勤動、象、 鴉、梟逢鳩、疫、二虎、憫農詩、 紙、女子宜求學、兄弟入學、大雨、家書
【第四冊】
太陽、蝙蝠、樂正子春、瓦塔、星期、 園遊、貧富、范式、牧童誑語、鴉好諛、 田舍、愛弟、小鳥、鴿、體操之益、 競走、拔河、食果、不識字、承宮、 游魚、羊、中國、禹治水、舟、 造屋、螘與蟬、藤與桂、刻舟求劍、驢、 勿謾語、華盛頓、烏、慈烏夜啼、鴉片、 纏足之害、續、告假、狐與鷺、貪得之獅、 羣鼠、獸、陳平分肉、秤、貿易、 誠實童子、聚食、管仲師老馬、三牛、手足口腹、 孔子、鏡、鴉、新製布裘、卜、 鬼神、橘、完顏仲德之妻、女子宜讀書、朋友
【第五冊】
立身、田仲、野馬、童汪踦、楚滅陳、 山、湖、叢樹、刺虎、花、 春日謠、續、子奇、盧氏、陳世恩、 雨、清明、紙鳶、五德、祀蛇、 張天師、國王子、鳥、鴉食貝、墨、 帳簿、撲滿、瘞金、茅容、秦西巴、 人之一生、音樂、物類、糖、豆、 海大魚、死國、京師、上海、商、 愚公移山、曲突徙薪、少婦殺賊、詠懷詩、五路財神、 夢蛙、盲跛相助、漆室女、治家、孟母、 劉愚之妻、學堂衛生、溫泉、石灰、草、 煙草之害、豕、牧者、驢與騾、假書
【第六冊】
地球大勢、我國疆域、續、徐偃王、孔子順、 牡鹿、螺與小魚、凌霄花、露、續、 雹、爭影、山鼠報德、奇異植物、押忽大珠、 周幽王、荀灌、慎疾、戒惰、汽機、 續、舟車、指南針、樵夫、舟人、 跳繩、雞雀、蟲、狐欺山羊、二蟹、 愛兄、薄葬、梟鳴、羣螘、高瓊、 金錯刀行、回聲、捉迷藏、廢物、油、 醬、織布、共織、遇熊、天津、 漢口、猴、虎、戒妄、村人、 畫鬼、漆、煤、室梅、寬待僮僕、 齊景公、物質、冰、孔子高、魯寡母
【第七冊】
空氣、續、走馬燈、勤勉、時辰鐘、 續、黔之驢、臨江之麋、永某氏之鼠、飛鳥、 家禽、牛馬、牡丹芍藥、杏園中棗樹、少慧、 鮑氏子、寒暖、五帶之生物、續、四行、 緹縈、太湖、石鐘山、虎邱、陸運、 水運、旅館、戒惰、陶侃、誠實學生、 李園童子、論葬、續、譏堪輿、爭毬、 同類相殘、麻、蔬菜、異寶、趙奢、 緜羊、傳書鴿、尚勇、趙武靈王、魏乳母、 家用、續、郵政、電報、電話、 嵩山、洞庭湖、腦、傳染病、續、 雷電、續、製糕、續、投報
【第八冊】
獨立自尊一、獨立自尊二、獨立自尊三、萬里長城、海底、 星命、擇日、水汽循環之理、續、勸孝、 續、燕詩、顯微鏡、種痘、續、 貓與狐、賑饑、泰山、重九約友人登高書、藝菊、 鸚鵡、豹、先學後遊、塙保己一、堅忍、 兵役、續、女將、動物自衛之具、樹藝、 清潔、毋側聽、毋窺私書、游歷之樂、沙漠、 續、讓金、戒爭、魚、蜘蛛、 力學、續、采珠、金屬、錢幣、 續、續、吹竹、不欺死友、雪人、 白雪歌、基督教、續、義和團、續、 無鬼、農、租稅、續、合同
訂閱：
文章 (Atom)