搜尋

《滿蒙漢合璧教科書》目次

按:此處羅馬化文字版皆由個人識讀而轉錄,所據書檔略顯模糊,誤讀疎漏在所難免,遇有疑處當另行復查,切勿盡信。

【第二冊】
學堂孔融孝子曉日衣服蜻蜓采菱歌燈花讀書司馬溫公誑語食瓜遊戲貓鬬、體操歌、公園楊布勿貪多馴犬、猴戲、 中秋器具潔淨蟋蟀菊花日時洗衣鴉與鴨文彥博兵隊之戲犬啣肉守株待兔居室朋友相助歸家遇雨職業父母之恩方位姊妹衛生年月冬季烹飪松竹梅、不倒翁、考試、放假歌

【第三冊】
元旦吉凶劉寬多言無益橐駝人影傅迪黃鶯蕭遙欣妝飾禁忌偶像擊毬小兒戲具謠牝狗宋太祖韓樂吾蝴蝶多食之害邴原鷸蚌相爭羣羊杞人憂天地球、續、 長江匡衡繡花枕兵器競渡愛兄魏文侯大言野彘夏至諺不潔之害勤動梟逢鳩二虎憫農詩女子宜求學兄弟入學大雨家書

【第四冊】
太陽蝙蝠樂正子春瓦塔星期園遊貧富范式牧童誑語鴉好諛田舍愛弟小鳥鴿體操之益競走拔河食果不識字承宮游魚中國禹治水造屋螘與蟬藤與桂刻舟求劍勿謾語華盛頓慈烏夜啼鴉片纏足之害、續、告假狐與鷺貪得之獅羣鼠陳平分肉貿易誠實童子聚食管仲師老馬三牛手足口腹孔子新製布裘鬼神完顏仲德之妻女子宜讀書朋友

【第五冊】
立身田仲野馬童汪踦楚滅陳、叢樹、刺虎、 春日謠、續、子奇、盧氏、陳世恩、 、清明、紙鳶、五德、祀蛇張天師國王子、鳥、鴉食貝、墨、 帳簿、撲滿、瘞金、茅容、秦西巴、 人之一生、音樂物類、豆、 海大魚、死國、京師上海愚公移山曲突徙薪少婦殺賊、詠懷詩、五路財神、 夢蛙、盲跛相助、漆室女、治家、孟母、 劉愚之妻、學堂衛生、溫泉石灰煙草之害、牧者、驢與騾、假書

【第六冊】
地球大勢我國疆域、續、徐偃王、孔子順、 牡鹿、螺與小魚、凌霄花、露、續、 雹、爭影山鼠報德奇異植物押忽大珠周幽王荀灌、慎疾、戒惰、汽機、 續、舟車指南針、樵夫、舟人、 跳繩、雞雀、、狐欺山羊、二蟹、 愛兄、薄葬、梟鳴、羣螘、高瓊、 金錯刀行、回聲、捉迷藏、廢物、油、 醬、織布、共織、遇熊、天津漢口、猴、虎、戒妄、村人、 畫鬼、漆、煤、室梅、寬待僮僕、 齊景公、物質、冰、孔子高、魯寡母

【第七冊】
空氣、續、走馬燈、勤勉、時辰鐘、 續、黔之驢、臨江之麋、永某氏之鼠、飛鳥、 家禽、牛馬、牡丹芍藥、杏園中棗樹、少慧、 鮑氏子、寒暖五帶之生物、續、四行、 緹縈太湖、石鐘山、虎邱、陸運水運旅館、戒惰、陶侃、誠實學生、 李園童子、論葬、續、譏堪輿、爭毬、 同類相殘、麻、蔬菜、異寶、趙奢、 緜羊、傳書鴿、尚勇、趙武靈王、魏乳母、 家用、續、郵政電報電話嵩山洞庭湖、傳染病、續、 雷電、續、製糕、續、投報

【第八冊】
獨立自尊一、獨立自尊二、獨立自尊三、萬里長城海底星命、擇日、水汽循環之理、續、勸孝、 續、燕詩、顯微鏡、種痘、續、 貓與狐、賑饑、泰山、重九約友人登高書、藝菊、 鸚鵡、豹、先學後遊、塙保己一、堅忍、 兵役、續、女將、動物自衛之具、樹藝、 清潔、毋側聽、毋窺私書、游歷之樂、沙漠、 續、讓金、戒爭、魚、蜘蛛、 力學、續、采珠、金屬錢幣、 續、續、吹竹、不欺死友、雪人、 白雪歌、基督教、續、義和團、續、 無鬼、農、租稅、續、合同

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第四課 童汪踦

duici tacibure kicen, buya juse wang ki, 第四課 童汪踦

lu gurun ci gurun i baru lang ni bade afara de, 魯與齊戰於郎
lu gurun i cooha burulame ukaka be, 魯師敗而逃
gung šu ioi žin ucarafi, 公叔禺人見之
usame hendume, 泣曰
dergi bodome muterakū, 上不能謀
hafasi buceme muterakū oci, 士不能死
aibe gurun ombi, 何以為國
bi emgeri gisurehe kai sefi, 我則既言之矣
gelhun akū kicerakūn, 敢不勉乎
uthai adaki buya juse wang ki i emgi, 乃與其鄰童汪踦
ci gurun i cooha de genefi, 入齊師
gemu bucehebi, 皆死焉
lu gurun i niyalma hahardaha niyalmai dorolon i wang ki be icihiyame sindaki sere be, 魯人欲以成人之禮葬汪踦
kungdzi de fonjiha de, 問於孔子
kungdzi hendume, 孔子曰
kalka gejun jafafi boihoju jekuju be dalime mutehe, 能執干戈以衛社稷
uthai aldasi de oburakū seme, 雖欲無殤也
inu ojorakū sere ba akū sehebi. 不亦可乎

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第三課 野馬

ilaci tacibure kicen, bigan i morin, 第三課 野馬

bigan i morin filtahūn kūwangtahūn i bade feksire, 野馬行於空曠之地
ejelefi ongko obume, 據之為牧場
buhū duleme, 鹿過
orho be hūlhame suwangkiyafi, 竊囓其草
morin buhū be fargame, 馬追鹿
isikakū ofi, 不及
ambula korsofi, 恨甚
karulaki seme, 欲報之
uthai niyalma de hebešeme, 乃謀諸人
niyalma hendume, 人曰
si unenggi mini jojin hadala be alime mutere ohode, 汝苟能就吾銜轡
simbe yalume buhū be kiceki sefi, 則將乘汝以圖鹿
morin ekšeme kimun be karu gaiki seme, 馬急復仇
oha, 諾之
enggemu tohobuha manggi, 既鞍
morin ulhime hendume, 而馬悟曰
bi mini kimun be karu gaire be kiceki seme, 吾欲圖復吾仇
elemangga forgošome beye be niyalma de takūršabumbidere sehebi. 乃轉以身為人役也

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第二課 田仲

jai tacibure kicen, tiyan jung, 第二課 田仲

ci gurun de sula saisa tiyan jung serengge bi, 齊有居士田仲者
ci wang jiramin fulun i ujimbime, 齊王養以厚祿
baita be afaburakū, 而不貴以事
tiyan jung elhe ofi, 田仲安之
kioi gu acanambime, 屈穀往見
ini baru hendume, 而謂之曰
bi hoto bi, 吾有匏
fili wehei adali, 堅如石
jiramin bime kumdu akū, 厚而無竅
alibume buki sefi, 願獻之
tiyan jung hendume, 仲曰
hoto be wesihulerengge, 所貴夫匏者
terei jalin tebuci ombikai, 為其可以盛也
te jiramin gojime kumdu akū oci, 今厚而無竅
hūwakiyafi jaka be tebume muterakū be dahame, 則不能剖以盛物
bi baitalarangge akū sehede, 吾無所用之
kioi gu hendume, 屈穀曰
te agu niyalma de hargašame ergen hetumbume, 今君仰人而食
inu niyalmai gurun de tusa akū, 亦無益於人國
ainci fili hoto i duwali ombidere sehebi. 殆堅匏之類也

滿文近義詞辨 索引

- hoton, hecen
- ne, te
- yooni, gubci, yaya
- sirdan, niru
- wajimbi, wacihiyambi
- ubaliyambi, kūbulimbi, halambi, gūwaliyambi
- ala, tala, bigan
- saisa, baksi, bithei niyalma
- golombi, sesulambi, gūwacihiyalambi ; gelembi, olhombi, sengguwembi
- unggimbi, takūrambi, benembi
- mujilen, niyaman
- dulin, dulimba, siden
- na, ba, boihon, olhon

na, ba, boihon, olhon

na(漢譯作「地」)
《增訂清文鑑》:umesi jiramin tumen jaka be alihangge be, na sembi.(極厚、承受萬物者)

ba(漢譯作「地方」)
《增訂清文鑑》:uheri gisurere de na sembi, na be faksalame jorime gisurembihede, ba sembi.(總稱為 na,分指而稱則為 ba)

boihon(漢譯作「土」)
《增訂清文鑑》:
- sunja feten i wajima de bi, boihon de tarimbi, bargiyambi, amtan jancuhūn, boco suwayan.(位於五行之末。土爰稼穡,味甘(稼穡作甘)、色黃。)
- na ci feteme gaihangge be, boihon sembi, boihon de hacingga boco bi.(掘地所取者。土有各種顏色。)

olhon(漢譯作「乾燥」)
《增訂清文鑑》:usihin derbehun akū be, olhon sembi.(無濕潮者)
引申有與「水、濕」相對之「陸、旱」之義,如 olhon jugūn 指陸路、旱路;olhon cooha 指陸軍。

相關詞組
ba na i nirugan 地圖、輿圖
ba na i arbun 地勢
na i gargan 地支
na i gindana 地獄
na i muhaliyan 地球(據《三文合璧教科書》),錫伯語作 nai mumuhu。
boihon usiha 土星

dulin, dulimba, siden

dulin(漢譯作「一半」)
《增訂清文鑑》:yaya jaka i emu hontoho be, emu dulin sembi.(凡事物之一半)

dulimba(漢譯作「中」)
《增訂清文鑑》:yaya urhu akū, waiku akū, tob sere niyamašan be, dulimba sembi.(凡不偏不歪、正中間者)

siden(漢譯作「中間」)
《增訂清文鑑》:abka i fejile, na i dele be, siden sembi, geli yaya juwe jaka i dulimba be, inu siden sembi.(天之下、地之上者;又凡兩物之中間者)



總結

dulin 指一半。故 inenggi dulin 指中午。

dulimba 為 dulin(一半) + ba(地方),即一半之處,亦即中央。故 dulimbai gurun 指中國。

siden 指兩者之間,可用指空間,亦可用指時間。故 amba gurun i siden de 即「在大國之間」,abka na i siden de 指「在天地之間」,ere sidende 指「在此期間」。

mujilen, niyaman

mujilen(漢譯作「心」)
《增訂清文鑑》:eiten baita be sara ulhirengge be, mujilen sembi.(知曉諸事者)

niyaman(漢譯作「心」)
《增訂清文鑑》:yaya ergengge jaka i sunja baktakū i ujulaha gūnin mujilen be tebure ufuhu i fejile šu ilhai bongko i adali sukiyame banjihangge be, niyaman sembi.(凡生物五臟之首,藏心思,在肺之下,如未開蓮苞倒垂而生者)



總結

niyaman 指實體心臟。又引指中心。

mujilen 指心思、心神、心意等。故 coohai mujilen 指軍心,irgen i mujilen 指民心,niyalmai mujilen 指人心,gūnin mujilen 指心地。

滿文版聖經 索引

〈路加福音〉
、 五、

滿文版聖經 路加福音 第四章

(1b19)

duici fiyelen.
第四章

isus enduringge enduri de jalumpi, iordang bira ci marifi, ineku enduri de bigan de gamabuha, tubade dehi inenggi sidende diyabol imbe yarkiyame cendekušehe, ere dehi inenggi sidende umai jekekū, dehi inenggi (tuleke)[duleke?] manggi, uthai yadahūšaha.

1耶穌充於聖神,歸自約但,聖神導之適野,
2四旬見試於魔,未嘗進食,卒期乃飢。

diyabol tede hendume, si yala abkai ejen i jui oci, uthai ere wehe de, efen oso seme hendu, isus jabume hendume, nomun bithe de henduhengge, niyalma i weihun ojorongge efen de (deile)[teile?] akū, elemangga abkai ejen i hese de kai sehebi. diyabol imbe yarume, den alin i ninggude benefi, abkai fejergi geren gurun be yasa habtašara sidende tede tuwabuha, ede diyabol tede hendume, ere geren gurun i toose, derengge wesihun be yooni sinde bumbi, ere toose minde bi, bi mini cihai terebe bumbi, tuttu ofi, si aika minde hengkilere oci, ere gemu siningge ombi sehede, isus jabume, satana minci jaila, nomun bithe de henduhengge, damu sini ejen abkai ejen de hengkile, tere emhun be uile sehebi.

3魔謂之曰:爾若上帝子,可命此石為餅。
4耶穌曰:記有之,人之生,不第恃食。
5魔引之上升,瞬息間,以世上諸國示之。
6曰:此諸權及榮,我將予爾,蓋此已付我,所欲予者則予之。
7爾若拜我,悉為爾有。
8耶穌曰:記有之,當拜主爾之上帝,而獨事之。

diyabol isus be iyerusalim hecen de yarume gamafi, tanggin i oyo de ilibufi, hendume, si yala abkai ejen i jui oci, uthai wasihūn fekucina, nomun bithe de henduhengge, sini jalin geren anggil de hese wasimbufi, simbe karmabuha, sini bethe wehe be tunggalarahū seme, simbe gala de tukiyembi sehebi. isus jabume, nomun bithe de henduhengge, ume sini ejen abkai ejen be cendekušere sehebi. diyabol cendekušere hacin be wajifi, taka isus ci aljafi genehe.

9又導至耶路撒冷,置諸殿頂,曰:爾若上帝子,可自茲投下,
10蓋記有之,彼將命其使護爾。
11又云:其使必以手扶爾,免足觸石。
12耶穌曰:有云,勿試主爾之上帝。
13魔畢諸試,乃暫去之。

isus colgoroko erdemu de jalumpi galiliyeya (kolo)[golo] de bederehe manggi, ini amba algin tere ba i duin hošo de badaraka. tubai sinagoga de geren be tacihiyara de, geren de maktabuha. ajigen ci tehe nasaret hoton de isinjifi, sabbata inenggi de an i songkoi sinagoga de dosifi, bithe be hūlaki seme ilifi gajibuha, tede isaiya porofiyeta i bithe be alibuha, i, bithe be neifi, emu meyen i gisun (ba)[be?] baha, ere meyen i gisun, abkai ejen i enduringge enduri mini ninggude bi, tere cohotoi minde (1b20) afabufi, yadahūn de kesi selgiyeme, mujilen usame akarangge be aitubume, oljilaha urse de guwebure gese be selgiyeme, dogo ningge be sabume mutere de isibume, suilame mohoro de isibuhangge be guwebufi sindame, geren gubci de kei seme acara ejen i aniya isinaha seme ulhibume takūraha sehebe hūlame wajifi,

14耶穌以聖神之能,歸加利利,其聲聞徧於四方。
15在諸會堂訓誨,人皆榮之。
16至拿撒勒,即其長育之區,於安息日,循其規入會堂,立而誦讀。
17或以先知以賽亞書予之,開卷見所載云:
18主之神偕我矣,蓋彼膏我,以宣福音於貧者,遣我宣告,虜者得釋,瞽者得明,受挫折者得自由,
19宣揚主悅納之年也。

bithe be dasifi, takūrsi de amasi bufi, tehe manggi, sinagoga de bihe geren yasa hadahai imbe tuwaha, isus ceni baru gisureme deribufi, suweni jakan donjiha ere emu meyen i gisun enenggi gemu wacihiyaha seme sehede, geren gemu inu sefi, kemuni terei angga ci tucike ten i gisun be ferguweme henduhengge, ere oci, iosib i jui geli wakao sembihede, isus cende hendume, suwe urunakū minde, daifu beyebe beye daifurame dasa sere dekdeni gisun, jai donjiha bade, sini kaparnaum hoton de yabubuha babe ubade sini da susu de yabubu seme hendumbi dere, bi suwende yargiyan be alara, geren porofiyeta i dorgi emke seme da susu de ujeleburengge akū. iliya bihe fonde abka ilan aniya ninggun biyai sidende yaksifi agahakū ofi, abkai fejergi ambula yuyure de isinaha de, isarail gurun de anggasi hehe labdu bihe, damu iliya umai tesei jakade takūraha ba akū, nememe sidong aiman i sarebta hoton i emu anggasi hehe i jakade takūraha bihe, geli elisei porofiyeta bihe fonde isarail gurun de eifunehe nimeku de hūsibuha niyalma inu labdu bihe, damu siriya gurun i niyalma neyemang ci tulgiyen tesei dorgi emke seme tere nimeku ci sain ohongge akū, mini sehe gisun yargiyan sehebi.

20耶穌掩卷,反於役者而坐。會堂衆人注目視之。
21耶穌謂之曰:是經今日應於爾耳矣。
22衆證之,且奇其口出恩言,曰:此非約瑟子乎?
23耶穌曰:爾必引斯諺語我云,醫當自醫。我聞爾行之於迦百農者,亦當行之於故土。
24又曰:我誠語汝,未有先知見重於故土者。
25我誠語汝,當以利亞時,天閉塞三年有六月,徧地大饑,以色列中多嫠,
26以利亞未奉遣往見一人,惟往見西頓撒勒法之一嫠。
27先知以利沙時,以色列中多癩者,無一得潔,惟敍利亞之乃幔而已。

sinagoga de bihe geren erebe donjifi, gemu faksa jili banjifi leksei ilifi, imbe hoton ci bašame tucibufi, kemuni jafafi, ceni hoton ilibuha alin de ušame gamafi, imbe tubaci wasihūn tuhebuki sembihe, damu i ceni dolo sulfakan i yabume jailaha.

28在會堂者聞之,皆怒甚,
29起而逐之邑外,其邑建於山,曳之至崖,欲投之下,
30耶穌經行衆中而去。

galiliyeya goloi harangga kaparnaum hoton de isinjifi, sabbata inenggi de tubai niyalma be tacihiyaha de, geren gemu ini tacihiyan be ferguwembihe, ini gisun toosengge bihe turgun. sinagoga i dolo hutusai miosihon enduri bisire emu niyalma bifi, gaitai den jilgan i surefi henduhengge, ai, nasaret hoton i isus, joo bai, be sinde ai dalji, si membe gukubume jihengge wakao, bi simbe sambi, si serengge, abkai ejen i (1b21) enduringge kai. isus imbe esukiyefi hendume, ekisaka oso, niyalma ci tuci sehede, hutu uthai tere niyalma be sinagoga i dulimbade tuhebufi, inci tucike, heni majige terebe kokirahakū. geren gemu bekterefi, ishunde seoleme, ere absi, tere kemuni miosihon endurisa be tooselame kadalame, tesebe tuci seci, uthai tucimbi seme hendumbihe. isus i algin tubai šurdeme bisire geren bade badaraka.

31至加利利之迦百農邑,於安息日訓衆。
32衆奇其訓,以其言有權也。
33會堂中有為邪鬼所祟者,大聲呼曰:
34噫!拿撒勒耶穌,我儕與爾何涉,爾來滅我乎?我識爾為誰,乃上帝之聖者。
35耶穌斥之曰:緘爾口,出之!鬼仆其人於衆中而出,然未傷之。
36衆駭異,相語曰:此何言耶?蓋彼以權以能命邪鬼,而鬼出矣。
37於是聲聞徧於四方,

isus sinagoga ci tucifi, simong ni boode dosika, simong ni emhe harkasi de nimeme ujelehe, gūwa terei jalin imbe bairede, i terei jakade ibefi, nimere be (job)[joo?] sefi, harkasi nimeku uthai duleke, tere ne je ilifi, isus sebe eršeme deribuhe. šun dabsire erinde geren niyalma, ceni halai hacin i nimekungge be gaifi, ini jakade gajiha, isus meni meni beyei ninggude gala sindame gemu sain obuha. hutusa inu utala niyalma ci tucire de, tede, si serengge heristos abkai ejen i jui kai seme surembihe, isus cende, ini beyei heristos ojoro be sambi seme gisurere be fafulaha.

38耶穌出會堂,入西門家。西門妻母熱疾甚重,或為之求耶穌。
39耶穌近立,斥熱,熱即退。婦遂起而供事之。
40日入時,凡有患病者,皆攜就之,耶穌均按手而醫焉。
41有鬼自多人出,呼曰:爾乃上帝子。耶穌斥之,不許其言,以鬼識其為基督也。

gereke manggi, isus tucifi niyalma akū bade genehe, geren gemu imbe babade baime, ini bisire bade isinjifi, ini cembe waliyafi genere be iliburede, i cende, bi kemuni gūwa hoton de abkai ejen i gurun i hese be selgiyeme donjibuci acambi, mini isinjihangge, cohome erei jalin seme sehebi. tereci ubabe galiliyeya golo de bisire geren sinagoga de selgiyeme deribuhe.

42平旦,耶穌出,適野。衆尋而就之,欲止之俾勿去。
43耶穌曰:我亦必於他邑,宣上帝國之福音,蓋我奉遣,乃為是也。
44於是宣教於加利利諸會堂。

《滿蒙漢合璧教科書》第八冊第六課 星命

ningguci tacibure kicen, feten usiha hesebun, 第六課 星命

niowanggiyan niohon fulgiyan fulahūn suwayan sohon šanyan šahūn sahaliyan sahahūn, 甲乙丙丁戊己庚辛壬癸
erebe abkai cikten sembi, 是謂天干
singgeri ihan tasha gūlmahūn muduri meihe morin honin bonio coko indahūn ulgiyan, 子丑寅卯辰巳午未申酉戌亥
erebe na i gargan sembi, 是謂地支

julgei niyalma cikten gargan i gebu be banjibufi, 古人制干支之名
aniya biya inenggi erin i temgetu be ejehe dabala, 以記年月日時之號耳
šumin gūnin bifi terei dolo baktambuhangge waka kai, 非有深意寓其中也
amaga jalan i fangga niyalma i feten usiha hesebun be gisurerengge, 後世術士之言星命者
uthai niyalmai wesihun fusihūn yadahūn bayan aldasi jalgan be, 輒謂人之貴賤貧富夭壽
gemu hesebun de bi, 皆主於命
terei banjiha erin i cikten gargan be tuwame, 視其生時之干支
emu jalan i jobolon hūturi be aname bodoci ombi sehede, 可推終身之禍福
jalan i niyalma hūlimbuci, 世人惑之
ten i mentuhun seci ojoro dabala, 可謂至愚也已

musei gurun i niyalmai anggala be duin tumen tumen seme tukiyehebi, 我國人口號稱四萬萬
hanciki erin i uherileme bodoro urse henduhe songkoi, 依近時統計家言
emu erin i banjiha ton, 一時生產之數
acangge juwe minggan nadan tanggū fulu niyalma bahambi seme, 當得二千七百餘人
terei aniya biya inenggi erin i cikten gargan, 其年月日時之干支
yargiyan i encu akū kai, 固無以異也
yala fangga niyalma i gisun i adali oci, 果若術士言
ere juwe minggan fulu niyalmaningge, 則此二千餘人者
terei wesihun fusihūn yadahūn bayan aldasi jalgan, 其貴賤貧富夭壽
emu adali akūngge akū hamimbikai, 將無一而不同矣
abkai fejergi de aika ere giyan bio. 天下甯有是理耶

《滿蒙漢合璧教科書》第八冊第五課 海底

sunjaci tacibure kicen, mederi fere, 第五課 海底

mederi muke boljon akū de, 海水不波
terei necin buleku i adali, 其平如鏡
den de tafafi goro karaci, 登高遠望
hūwai seme jecen dalin akū, 茫無際涯
mederi fere oci nuhaliyan huru kekte kakta, 海底則凹凸高下
olhon ba i alin holo i adali, 如陸地之山谷

gasha gurgu orho moo, 禽獸草木
gemu olhon ba de banjimbi, 皆產於陸地
tuttu seme mederi doloi aššara tebure jaka, 然海中動植物
duwali hacin inu umesi largin, 種類亦甚繁
mederi jakarame tehe irgen, 濱海居民
mukei banin de dubifi, 習於水性
ajige jahūdai be selbime, 能駕小舟
julesi amasi gelecuke colkon gūwacihiyalacuka boljon i dolo yabume mutembi, 往來驚濤駭浪中
geli futa i dara be hūwaitafi, 又能以繩繫腰閒
mederi fere de šuseme wasibume mutembi, 縋入海底
banjire jakai baitalan bisirengge be ucaraha dari, 每遇生物之有用者
uthai gaifi, 輒取之
goro bade juweme tuweleme, 販運遠方
jiramin aisi be gaimbi, 以博厚利
ainci mederi dalin i niyalma, 蓋海濱之人
terei mederi be tuwarangge, 其視海也
usisi i usin be tuwara ci encu akū kai, 無異農夫之視田

mederi doloi aššara tebure jaka, 海中動植物
arbun durun banin giru, 形狀性質
olhon bade banjiha ci encu, 與產於陸地者異
ainci mederi muke de acanambidere, 蓋適於海水也
aika olhon bade guribume sindaci, 若移置陸地
banjime muterakū, 則不能生活
olhon ba de banjihangge, 猶產於陸地者
mederi dolo buribuci, 淹沒海中
bucerakūngge akū i adali kai, 則無有不死也

giyang yoo jū 江瑤柱 mederi sokji 海藻 hai du sung jakdan 海杜松
mederi i niyamala 海苔 mederi jakdan 海松 sengguji 水母
tarhūn 蛤 jin hai šu singgeri 金海鼠 gin we buren 錦渦
ajige tarhūn 蚶 kijimi 海參 šuru 珊瑚 tarhūn 蚌
fulgiyan buren 紅螺 gioi miyan ši wehe 菊面石 mederi yohan 海緜
mu li tarhūn 牡蠣 mederi sampa 龍蝦 malta 海馬 kalfini 比目魚
o nimaha [鱷?鱸?] ši giowei ming tarhūn 石決明 mederi gūlmahūn 烏賊
šeng tarhūn 蟶 mederi ujirhi 海貍 mederi hailun 海獺
dulan nimaha 鯊 hurugan 玳瑁 ajin nimaha 鱘 ging nimaha 鯨



滿文版聖經 路加福音 第三章

ilaci fiyelen.
第三章

tiberi kesar han i tofohoci aniya, iodeya golo be kadalara amban pongti pilat, galiliyeya goloi hošoi ejen irot, ituriya, tarahonit ba i hošoi ejen irot i deo filib, abiliniya goloi hošoi ejen lisani, ujulaha lamasa angna, [kai]yafa bisire fonde sahariya i jui iowang abkai ejen i hese be bigan de alifi, iordang bira i šurdeme bisire geren bade, weile guwebure jalin aliyacun be yendebume, oboro doro be selgiyeme yabuha,

1提庇留該撒在位之十五年,本丟彼拉多為猶太方伯,希律為加利利分封之君,其弟腓力為以土利亞及特拉可尼地分封之君,呂撒聶為亞比利尼分封之君,
2亞那與該亞法為大祭司時,上帝之言臨撒迦利亞之子約翰於野,
3遂至約但四境,宣改悔之洗禮,俾罪得赦。

ere gemu isaiya porofiyeta i gisun i bithede arame tucibuhe songkoi oho, terei henduhengge, bigan de hūlarangge i jilgan, ejen i jalin jugūn be dasata, talu jugūn be necin obu. geren holo jukibumbi, geren alin munggan fangkala de isinambi, mudalire jugūn tondo ombi, hailashūn jugūn necin ombi. yaya senggi sukdun bisirelengge, abkai ejen i aituburengge be bahafi sabumbi sehebi.

4如先知以賽亞之書所載云,有呼於野者,其聲曰:備主路,直其徑。
5諸谷填之,山阜卑之,屈曲直之,崎嶇之路平之。
6凡有血氣者,將見上帝之拯救也。

iowang, ini oboro be alime jidere geren niyalma de hendume, ai, meihe i duwali we suwende haminjire jobolon be jailame ukcara be ulhibume alaha, tuttu ofi, weile be aliyara de, tede acara baita yabu, geli ume suweni dolo, musei ama abargam seme gisurere, bi hono suwende alara, abkai ejen ere udu wehe ci abaragam de juse be fusembuci ombi sembi, suhe moo i fulehe i jakade emgeri sindafi bikai, sain tubihe banjirakū yaya moo be sacifi, tuwa de maktambi, sehebi.

7衆出受洗,約翰謂之曰:蝮類乎,誰示爾避將來之怒乎?
8故當結果,以副改悔,勿自謂我有亞伯拉罕為父也。我語汝,上帝能由此石,興起亞伯拉罕之子孫焉。
9今斧置樹根,凡不結善果者,則斫之,委於火。

tereci geren niyalma tede, muse adarame yabuci acambi seme, fonjimbihe, jabume, juwe hacin i etuku bisire niyalma etuku akūngge de bukini, jeku bisire niyalma inu tuttu yabukini sehebi. cifun bargiyara niyalma, inu terei oboro be alime jifi, (dede)[tede?], sefu, be adarame yabuci acambi seme fonjihade, jabume, ume gaici acara ton ci tulgiyen fulu gaijara, coohai niyalma inu tede, muse adarame yabuci acambi seme fonjiha de, jabume, ume weri niyalma be gidašara, ume balai laidara, bahara caliyan de akdafi ekisaka banji sehebi.

10衆問曰:然則我當何為?
11曰:有二衣者,則分與無者。有食者亦然。
12稅吏亦來受洗,問曰:夫子,我當何為?
13曰:定賦之外毋索。
14有軍士問曰:我當何為?曰:毋強暴,毋誣詐,惟安爾餉。

geren niyalma aliyame, meni meni mujilen i dolo iowang be, tere ainci heristos dere seme, gūnime bisirede, iowang geren de jabume hendume, bi suwembe muke de oboro dabala, minci lakcafi mangga jiderengge bi, bi gelhun akū terei hūwaitame sabu i uše be suci ojorakū, tere suwembe enduringge enduri jai tuwa de obombi kai. uldefun terei gala de bi, tere ini je falan de maise be edunggiyefi, maise i belge be ini calu de bargiyafi, wekji be mukiyerakū tuwa de deijimbi sehebi.

15民方冀望,人皆心議約翰或即基督。
16約翰謂衆曰:我洗爾以水,有勝於我者來。即解其履帶,我亦弗堪。彼將洗爾以聖神及火。
17其手執箕,簸淨厥場,斂麥入倉,而燒穅以不滅之火。

iowang geren niyalma be sain de huwekiyebume, hacin hacin i ten i gisun be yarume cembe tacihiyaha. damu hošoi ejen irot, ini deo filib i sargan irodiyada, jai ini yabuha geren ehe i turgunde iowang de wakašabure de, umai halahakū, elemangga ehe de ehe nememe, iowang be gindana de horiha.

18約翰又多端勸之,宣福音於民。
19分封之君希律,因其弟腓力妻希羅底事,及所行諸惡,見責於約翰,
20乃益其惡,囚約翰於獄。

geren niyalma oboro be alire, isus oboro be alifi jalbarirede, gaitai abka neifi, enduringge enduri kuwecihe i banin giru de terei ninggude wasinjiha, kemuni abkai dorgici, si serengge, mini buyecuke jui kai, mini kesi doshon sinde yongkiyahabi seme hendure jilgan donjibuha bihe.

21當衆民受洗時,耶穌亦受洗。祈禱間,天開,
22聖神降臨其上,狀如鴿,自天有聲云:爾乃我之愛子,我所欣悅者。

ere isus tere erinde gūsin se otolo bifi, iosib i jui, iliya i jui, mattat i jui, lebi i jui, melha i jui, yangna i jui, iosib i jui, mattati i jui, amos i jui, naom i jui, eselim i jui, nakge i jui, mawat i jui, mattati i jui, semei i jui, iosib i jui, ioda i jui,

23耶穌始宣道時,年約三十。人以其為約瑟之子,約瑟之上為希里,
24其上為瑪塔,其上為利未,其上為麥基,其上為雅拿,其上為約瑟,
25其上為瑪他提亞,其上為亞摩斯,其上為拿鴻,其上為以斯利,其上為拿該,
26其上為瑪押,其上為瑪他提亞,其上為西美,其上為約瑟,其上為猶大,

yowangna i jui, resa i jui, sorobabel i jui, salatail i jui, ner i jui, melha i jui, atda i jui, kusam i jui, elmodam i jui, ir i jui, iosiya i jui, yeliyeser i jui, iorim i jui, mattat i jui, lebi i jui,

27其上為約亞拿,其上為利撒,其上為所羅巴伯,其上為撒拉鐵,其上為尼利,
28其上為麥基,其上為亞底,其上為哥桑,其上為以摩當,其上為珥,
29其上為約細,其上為以利以謝,其上為約令,其上為瑪塔,其上為利未,

simeyiong ni jui, ioda i jui, iosib i jui, yonang ni jui, eliyakim i jui, meliya i jui, mangnang ni jui, mattata i jui, natang ni jui, dabit i jui, yessei i jui, obet i jui, boos i jui, salmong ni jui, nassong ni jui,

30其上為西緬,其上為猶大,其上為約瑟,其上為約南,其上為以利亞敬,
31其上為米利亞,其上為買南,其上為瑪達他,其上為拿單,其上為大衛,
32其上為耶西,其上為俄備得,其上為波阿斯,其上為撒門,其上為拿順,

aminadab i jui, aram i jui, eserom i jui, fares i jui, ioda i jui, yakob i jui, isak i jui, abargam i jui, tara i jui, nahor i jui, seruha i jui, ragab i jui, faliyek i jui, eber i jui, sala i jui,

33其上為亞米拿達,其上為亞蘭,其上為希斯崙,其上為法勒斯,其上為猶大,
34其上為雅各,其上為以撒,其上為亞伯拉罕,其上為他拉,其上為拿鶴,
35其上為西鹿,其上為拉吳,其上為法勒,其上為希伯,其上為沙拉,

kainang ni jui, arwaksat i jui, sim i jui, noye i jui, lameha i jui, matusal i jui enoha i jui, yaret i jui, maliyeliyeil i jui, kainang ni jui, enos i jui, set i jui, adam i jui, abkai ejen i jui sembihe.

36其上為該南,其上為亞法撒,其上為閃,其上為挪亞,其上為拉麥,
37其上為瑪土撒拉,其上為以諾,其上為雅列,其上為瑪勒列,其上為該南,
38其上為以挪士,其上為塞特,其上為亞當,其上為上帝。

《滿蒙漢合璧教科書》第七冊第五十三課 腦

susai ilaci tacibure kicen, fehi, 第五十三課 腦

julgei fonde niyalmai ulhicun be, 古者以人之知覺
gemu niyaman be da obumbi sembi, 皆本於心
yargiyan oci niyaman senggi tucibure tetun ome, 實則心為發血之器
ulhicun i sekiyen, 而知覺之源
ainci fehi de holbombidere, 蓋屬於腦

fehi i dursun uju hoto i dergi meyen de jalupi, 腦體充塞頭顱上部
ton akū simen i sudala bifi, 有無數之神經
beyei gubci de hafurengge, 達於全體
talkiyan tonggo i gurun i gubci dendeme sindaha gese, 猶電線之分布全國
terei mejige be ishunde hafumbumbi, 以互通其消息
musei niyalma aššame arbušarangge bici, 吾人有所動作
fehi ci simen i sudala de selgiyefi, 則自腦傳令於神經
tanggū dursun be jorirengge, 以指揮百體
uheri kūwaran ci talkiyan be dendere kūwaran de ulara adali kai, 猶總局傳電於分局也
fintara gosiholoro nimere yocara, 痛楚疴癢
sukū yali de cunggūšara, 觸於肌膚
jilgan boco wa amtan, 聲色臭味
šan yasa angga oforo de siraci, 接於耳目口鼻
simen i sudala terei acinggiyame serebure be ulame, 則神經傳其感覺
fehi de hafurengge, 以達於腦
dendere kūwaran ci talkiyan be uheri kūwaran de ulara adali kai, 猶分局傳電於總局也

inenggi i sidende baita araci, 日間作事
fehi i hūsun ebereme ekiyeniyefi, 則腦力消耗
dobori urunakū amgame dedure be niyecembi, 夜必睡眠以補之
ajige jui i fehi i dursun jalure unde ofi, 童子腦體未充
amgara erin labdu oci acambi, 眠時宜多
se mutuha niyalma, 年長之人
dobori amgara de jakūn ajige erin i kemun obuhabi. 夜眠以八小時為度

《滿蒙漢合璧教科書》第七冊第五十二課 洞庭湖

susai juweci tacibure kicen, dung ting hū tenggin, 第五十二課 洞庭湖

cang giyang ula han šui muke i julergi, 江漢之南
siyang giyang ula yuwan šui i amargi de, 湘沅之北
geren muke i toktonohangge, 衆水所匯
uthai amba tenggin banjinahabi, 遂成巨湖
seibeni ci dung ting seme tukiyembihebi, 自昔稱曰洞庭
juwari bolori muke debeci, 夏秋水漲
geren tenggin holbome acara de, 諸湖聯合
abka be buliyame na be acinggiyara arbun bi, 有吞天撼地之勢
amasi eyeme amba ula de hafufi, 北流通大江
ba ling ni ba i emu hošo, 巴陵一角
niruha nirugan adali, 儼然圖畫
sargašarangge gemu yo yang leo taktu de tafafi, 遊者皆登岳陽樓
terei saikan de sartabumbi, 以賞其勝
tenggin i dolo giyūn šan alin bi, 湖中有君山
geren hada buren i adali, 諸峯如螺
mukei ninggude cokcohon, 屹立水上
tuwabun arbun ferguwecuke lakcahabi, 景狀奇絕

tenggin i muke debere fonde, 湖水漲時
šurdeme jakūn tanggū fulu ba hamime, 周幾八百餘里
edun dekdeme boljon jolhofi, 風起浪湧
mederi i dolo bisire adali, 如在海中
tuweri niyengniyeri muke gocici, 冬春水落
micihiyan ningge yooni jubki birgan ome, 則淺者悉為洲渚
terei ilhi inu ulan onggolo gese, 其次亦若溝港
tenggin i dulimba i filtahūn ningge, 湖心之空曠者
damu udu juwan ba dabala, 僅數十里耳

badarangga doro i orin duici aniya, 自光緒二十四年
yo jeo be hūdai darun obume neihe ci, 岳州闢為商埠
teni sukdun i jahūdai bifi tenggin dolo hahilame yabufi, 始有汽船駛行湖中
cang ša ba de hafume, 以達長沙
yaburengge ildun obuhabi. 行者便之

《滿蒙漢合璧教科書》第七冊第五十一課 嵩山

susai emuci tacibure kicen, sung šan alin, 第五十一課 嵩山

suwayan bira ci julesi, 自河以南
hūwai šui muke ci amasi, 淮以北
alin i den bime yebcungge, 山之高且秀者
sung šan alin ci dabarangge akū, 無過嵩
sung šan alin de tafara de juwe jugūn bi, 登嵩有二道
emu ningge wargi jugūn i wan sui feng hada ci, 一自西路萬歲峯
emu ningge dergi jugūn i lu yan' hada ci, 一自東路盧巖
lu yan' hada i jugūn duibuleci necin ja, 而盧巖之道較平易
sargašara niyalma labdu yabumbi, 游人多從之
juwe jugūn ishunde acaha manggi, 兩道交會後
amba ajige tiye liyang hiya hada be darici, 過大小鐵梁峽
fiyeleku minggan jakūru, 削壁千尋
wasihūn enggeleci fere akū, 下臨無地
wehe be šusileme doohan arame dulere de, 鑿石駕橋以過
mehume yohoron i dolo be tuwaci, 俯視壑中
[da]bkūri wehe dabkūri (golakū)[gūlakū?] i šumin, 疊石嶙峋
akjan kunggur seme talkiyan kūwar sere gese, 雷轟電劈
bonio monio i amcatame šuseme wasime muterakūngge kai, 猨猱所不能攀縋也
geli amasi tiyan' men duka be duleci, 又北過天門
juru hada dulimba ci lakcaha, 雙峯中斷
edun tugi terei sidenderi tucime dosimbi, 風雲出入其間
mudakiyame wargi amargi i baru oci, 折而西北
uthai dulimba hada i cokcihiyan de wesimbi, 乃上中峯之頂
ere tai ši sehengge kai, 此所謂太室也
yasa i hūsun be wacihiyame duin i baru tuwaci, 極目四顧
geren hada bombonome faidafi, 羣峯羅列
amasi bira eyen be karaci, 北望河流
hayame umiyesun i adali, 蜿蜒如帶
wasihūn šoo ši be hargašaci, 西瞻少室
yashangga hafuka ferguwecuke aldungga, 玲瓏瓌異
julgei niyalma kemuni tai ši šoo ši seme tukiyehengge, 古人嘗稱太室少室
turgun bikai. 有以也

《滿蒙漢合璧教科書》第七冊第二十七課 旅館

orin nadaci tacibure kicen, tatara kuren, 第二十七課 旅館

te cendeme gemungge hecen amba hoton i sidende sargašame, 今試遊於通都大邑間
terei tatara kuren de dosici, 入其旅館
nantuhūn (usihen)[usihin?] largin suwaliyata, 污溽繁雜
emu yamji teci ojorakū i gesengge, 若不可以一夕居者
ere yargiyan icihiyame dasarangge i sain akū, 此固經營者之不善
inu tatara antahasai siden i erdemu be tuwakiyarakū ci, 亦固旅客之不守公德
isiburengge bi, 而有以致之
an i niyalma boode tere de, 恆人家居
udu emu tetun emu jaka seme, 雖一器一物
gūnin de jebkeleme hairame karmarakūngge akū, 無不加意愛護
tatara kuren de isinaci, 至於旅館
kemuni gūnin i cihai nantuhūrame efuleme, 往往任意污毀
umai amala jiderengge de bodorakūngge, 曾不為後來者計
ainu, 何也
goidame tere ba waka seme, 以非久居之地
tuttu dahūme tuwašame hairarakū dabala, 故不復顧惜耳

seibeni šu sun jo tataha kuren i bade, 昔叔孫婼所館
udu emu inenggi seme, 雖一日
urunakū terei fajiran boo be dasame, 必葺其牆屋
yore nerginde teni isinjime saka i gese, 去之如始至
guwe io doo tatara boo de indehe dari, 郭有道每宿逆旅
uthai beye fusume erimbi, 輒自灑掃
genehe amala, 去後
niyalma isinjifi, 人至
sabuci, 見之
hendume, 曰
ere urunakū guwe io doo sikse indehe ba sembi, 此必郭有道昨宿處也
julgei niyalma i siden i erdemu be ujelerengge uttu, 古人之重公德也如此
musei jergingge i durun kemun wakao. 非吾輩之規範歟

《滿蒙漢合璧教科書》第六冊第三十四課 羣螘

gūsin duici tacibure kicen, geren yerhuwe, 第三十四課 羣螘

geren yerhuwe heliyen sebsehe be emgi jabcame ušafi yabure de, 羣螘共攢螳螂而走
heliyen sebsehe emgeri terei mayan be sidahiyaci, 螳螂一奮其臂
yerhuwe i sarbahūn tuherengge ton akū, 則螘之倒仆者無算
tuttu seme dahanduhai sarbahūn ofi dahanduhai ilifi, 然隨仆隨起
jabcame yaburengge da an i, 攢行如故
dubentele ušame yeru de dosimbuha, 卒曳入穴
lo halai tacikūi jui sabufi ferguwefi, 羅生見而怪之
sefu de fonjime, 問於師曰
heliyen sebsehe i amba bime etuhun i, 以螳螂之大且強
ainu yerhuwe de hafirabuha ni, 胡為見困於螘
sefu hendume, 師曰
emu yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以一螘比螳螂
yerhuwe ajige bime heliyen sebsehe amba, 則螘小而螳螂大
minggan tanggū yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以千百螘比螳螂
heliyen sebsehe komso bime yerhuwe labdu ome, 則螳螂小而螘大
tuttu abkai fejergi i umesi etuhun ningge, 故天下之最強者
geren i hūsun de isirengge akū, 莫如羣力
yala feniyen de ijilame muteci, 果能合羣
ai bakcilara babi sehebi. 何敵之有

滿語分類詞彙 索引

滿語分類詞彙 大自然

天 abka
 日 šun
 月 biya
 星 usiha
  水星 muke usiha
  金星 aisin usiha
  火星 tuwa usiha
  木星 moo usiha
  土星 boihon usiha
  彗星 eriku usiha
  流星 eyere usiha
  北辰(北極星) hadaha usiha
 雲 tugi
 風 edun 【相關】ayan edun 大風 edun dambi 刮風
 雨 aga 【相關】agambi 下雨
 雷 akjan 【相關】akjambi 雷鳴、打雷
 電 talkiyan 【相關】talkiyambi 閃電
 雪 nimanggi 【相關】nimarambi 下雪

地 na
 土 boihon
 野 bigan
 山 alin
 山谷 holo
 水 muke
 河 bira
 江 ula
 溪 birgan
 湖 tenggin
 海 mederi
 島 tun
 沙漠 gobi
 沙 yonggan
 石 wehe
 樹 moo【按:錫伯語以 hailan 泛指樹,滿語 hailan 指「榆樹」。】
  葉 abdaha
  枝 gargan
  幹 cikten
 林 bujan
 草 orho
 花 ilha
 礦 nemu
  金 aisin
  銀 menggun
  銅(黃銅) teišun
  鐵 sele