《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第十一課 春日謠

juwan emuci tacibure kicen, niyengniyeri inenggi leyecun, 第十一課　春日謠

niyengniyeri abka isinjire de, 春日至
niyengniyeri boco yangsangga, 春色麗
dalan i ergide fulha fodoho niowanggiyan, 隄邊楊柳綠
guilehe i ilha fulgiyan soktoro adali, 杏花紅似醉
šolo inenggi dergi guwali tucifi, 暇日出東郊
dergi guwali sebjelere baita labdu, 東郊多樂事
sargašara antahasa temšeme niyengniyeri tuwabun be baime, 遊客競尋春
tacire urse mujin be ilibure be erehunjeme, 學人期立志
goroki goroki julergi alin be hargašame, 迢迢望南山
jugūn goromime isinara de mangga ocibe, 路遠莫之致
yaburelame dahūme yaburelame oci, 行行重行行
minggan ba inu ja henduci ombi, 千里亦云易
musei jergi urse jing bithe hūlame bisire de, 吾曹方讀書
bithe hūlara de inu erei adali ombi. 讀書亦如是


juwan juweci tacibure kicen, sirarangge, 第十二課　續

niyengniyeri šun golmin, 春日遲
niyengniyeri elden bedereme, 春光歸
giyangnan orho moo luku, 江南草木長
geren gasha ishunde emgi deyeme, 衆鳥相與飛
terei toro foyoro i ilha be tuwaci, 相彼桃李花
giltari niowari giltaršame, 爛然揚光輝
erinde dulembime gururakū ohode, 過時而不采
bolori orho ici layara hamime, 將隨秋草萎
buyerengge agu de jurhun i helmen be hairame, 願君惜寸陰
tacire de erin be amcaci acambi, 為學當及時
se mulan muke dulere adali, 年華如逝水
emgeri geneme maribuci ojorakū, 一去不可回
asihan ciksin kiceme hūsutulerakū oci, 少壯不努力
sakda amba oho manggi untuhuri usame akambikai. 老大徒傷悲

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第八課 叢樹

jakūci tacibure kicen, weji moo, 第八課　叢樹

ayan edun daha amala, 大風之後
ahūn deo juwe nofi, 兄弟二人
guwali tulergide yabure de, 行郊外
jugūn i dalbade emu aniya goidaha jakdan, 見道旁一老松
den ici udu juwan jušuru, 高數十尺
amba tebeliyen isire muwa, 大可合抱
edun de lasihibume tuhefi, 為風所拔
hetu na i ninggude deduhe be sabufi, 橫臥地上
geli udu okson oksofi, 又數武
weji moo ci duleci, 過叢林
kokirarangge dembei komso, 則損傷殊少
weji i dolo ajige moo udu da, 叢中小樹數株
inu kokirarangge akū, 亦無恙
deo ahūn de fonjime, 弟問兄曰
edun amba moo be lasihibume tuheme mutembime, 風能拔大樹
ajige moo be lasihibume tuheme muterakūngge, 而不能拔小樹
ainu, 何也
ahūn hendume, 兄曰
amba moo emhun ilime, 大樹孤立
tuttu lasihibume tuhere de ja, 故易拔
ajige moo fik seme banjihangge, 小樹叢生
tuttu lasihibume bijara de mangga sehebi. 故難摧

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第四課 童汪踦

duici tacibure kicen, buya juse wang ki, 第四課　童汪踦

lu gurun ci gurun i baru lang ni bade afara de, 魯與齊戰於郎
lu gurun i cooha burulame ukaka be, 魯師敗而逃
gung šu ioi žin ucarafi, 公叔禺人見之
usame hendume, 泣曰
dergi bodome muterakū, 上不能謀
hafasi buceme muterakū oci, 士不能死
aibe gurun ombi, 何以為國
bi emgeri gisurehe kai sefi, 我則既言之矣
gelhun akū kicerakūn, 敢不勉乎
uthai adaki buya juse wang ki i emgi, 乃與其鄰童汪踦
ci gurun i cooha de genefi, 入齊師
gemu bucehebi, 皆死焉
lu gurun i niyalma hahardaha niyalmai dorolon i wang ki be icihiyame sindaki sere be, 魯人欲以成人之禮葬汪踦
kungdzi de fonjiha de, 問於孔子
kungdzi hendume, 孔子曰
kalka gejun jafafi boihoju jekuju be dalime mutehe, 能執干戈以衛社稷
uthai aldasi de oburakū seme, 雖欲無殤也
inu ojorakū sere ba akū sehebi. 不亦可乎

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第三課 野馬

ilaci tacibure kicen, bigan i morin, 第三課　野馬

bigan i morin filtahūn kūwangtahūn i bade feksire, 野馬行於空曠之地
ejelefi ongko obume, 據之為牧場
buhū duleme, 鹿過
orho be hūlhame suwangkiyafi, 竊囓其草
morin buhū be fargame, 馬追鹿
isikakū ofi, 不及
ambula korsofi, 恨甚
karulaki seme, 欲報之
uthai niyalma de hebešeme, 乃謀諸人
niyalma hendume, 人曰
si unenggi mini jojin hadala be alime mutere ohode, 汝苟能就吾銜轡
simbe yalume buhū be kiceki sefi, 則將乘汝以圖鹿
morin ekšeme kimun be karu gaiki seme, 馬急復仇
oha, 諾之
enggemu tohobuha manggi, 既鞍
morin ulhime hendume, 而馬悟曰
bi mini kimun be karu gaire be kiceki seme, 吾欲圖復吾仇
elemangga forgošome beye be niyalma de takūršabumbidere sehebi. 乃轉以身為人役也

《滿蒙漢合璧教科書》第五冊第二課 田仲

jai tacibure kicen, tiyan jung, 第二課　田仲

ci gurun de sula saisa tiyan jung serengge bi, 齊有居士田仲者
ci wang jiramin fulun i ujimbime, 齊王養以厚祿
baita be afaburakū, 而不貴以事
tiyan jung elhe ofi, 田仲安之
kioi gu acanambime, 屈穀往見
ini baru hendume, 而謂之曰
bi hoto bi, 吾有匏
fili wehei adali, 堅如石
jiramin bime kumdu akū, 厚而無竅
alibume buki sefi, 願獻之
tiyan jung hendume, 仲曰
hoto be wesihulerengge, 所貴夫匏者
terei jalin tebuci ombikai, 為其可以盛也
te jiramin gojime kumdu akū oci, 今厚而無竅
hūwakiyafi jaka be tebume muterakū be dahame, 則不能剖以盛物
bi baitalarangge akū sehede, 吾無所用之
kioi gu hendume, 屈穀曰
te agu niyalma de hargašame ergen hetumbume, 今君仰人而食
inu niyalmai gurun de tusa akū, 亦無益於人國
ainci fili hoto i duwali ombidere sehebi. 殆堅匏之類也

滿文近義詞辨 索引

- hoton, hecen
- ne, te
- yooni, gubci, yaya
- sirdan, niru
- wajimbi, wacihiyambi
- ubaliyambi, kūbulimbi, halambi, gūwaliyambi
- ala, tala, bigan
- saisa, baksi, bithei niyalma
- golombi, sesulambi, gūwacihiyalambi ; gelembi, olhombi, sengguwembi
- unggimbi, takūrambi, benembi
- mujilen, niyaman
- dulin, dulimba, siden
- na, ba, boihon, olhon

na, ba, boihon, olhon

na（漢譯作「地」）
《增訂清文鑑》：umesi jiramin tumen jaka be alihangge be, na sembi.（極厚、承受萬物者）

ba（漢譯作「地方」）
《增訂清文鑑》：uheri gisurere de na sembi, na be faksalame jorime gisurembihede, ba sembi.（總稱為 na，分指而稱則為 ba）

boihon（漢譯作「土」）
《增訂清文鑑》：
- sunja feten i wajima de bi, boihon de tarimbi, bargiyambi, amtan jancuhūn, boco suwayan.（位於五行之末。土爰稼穡，味甘（稼穡作甘）、色黃。）
- na ci feteme gaihangge be, boihon sembi, boihon de hacingga boco bi.（掘地所取者。土有各種顏色。）

olhon（漢譯作「乾燥」）
《增訂清文鑑》：usihin derbehun akū be, olhon sembi.（無濕潮者）
引申有與「水、濕」相對之「陸、旱」之義，如 olhon jugūn 指陸路、旱路；olhon cooha 指陸軍。

相關詞組
ba na i nirugan 地圖、輿圖
ba na i arbun 地勢
na i gargan 地支
na i gindana 地獄
na i muhaliyan 地球（據《三文合璧教科書》），錫伯語作 nai mumuhu。
boihon usiha 土星