orin nadaci tacibure kicen, tatara kuren, 第二十七課 旅館
te cendeme gemungge hecen amba hoton i sidende sargašame, 今試遊於通都大邑間
terei tatara kuren de dosici, 入其旅館
nantuhūn (usihen)[usihin?] largin suwaliyata, 污溽繁雜
emu yamji teci ojorakū i gesengge, 若不可以一夕居者
ere yargiyan icihiyame dasarangge i sain akū, 此固經營者之不善
inu tatara antahasai siden i erdemu be tuwakiyarakū ci, 亦固旅客之不守公德
isiburengge bi, 而有以致之
an i niyalma boode tere de, 恆人家居
udu emu tetun emu jaka seme, 雖一器一物
gūnin de jebkeleme hairame karmarakūngge akū, 無不加意愛護
tatara kuren de isinaci, 至於旅館
kemuni gūnin i cihai nantuhūrame efuleme, 往往任意污毀
umai amala jiderengge de bodorakūngge, 曾不為後來者計
ainu, 何也
goidame tere ba waka seme, 以非久居之地
tuttu dahūme tuwašame hairarakū dabala, 故不復顧惜耳
seibeni šu sun jo tataha kuren i bade, 昔叔孫婼所館
udu emu inenggi seme, 雖一日
urunakū terei fajiran boo be dasame, 必葺其牆屋
yore nerginde teni isinjime saka i gese, 去之如始至
guwe io doo tatara boo de indehe dari, 郭有道每宿逆旅
uthai beye fusume erimbi, 輒自灑掃
genehe amala, 去後
niyalma isinjifi, 人至
sabuci, 見之
hendume, 曰
ere urunakū guwe io doo sikse indehe ba sembi, 此必郭有道昨宿處也
julgei niyalma i siden i erdemu be ujelerengge uttu, 古人之重公德也如此
musei jergingge i durun kemun wakao. 非吾輩之規範歟
《滿蒙漢合璧教科書》第六冊第三十四課 羣螘
gūsin duici tacibure kicen, geren yerhuwe, 第三十四課 羣螘
geren yerhuwe heliyen sebsehe be emgi jabcame ušafi yabure de, 羣螘共攢螳螂而走
heliyen sebsehe emgeri terei mayan be sidahiyaci, 螳螂一奮其臂
yerhuwe i sarbahūn tuherengge ton akū, 則螘之倒仆者無算
tuttu seme dahanduhai sarbahūn ofi dahanduhai ilifi, 然隨仆隨起
jabcame yaburengge da an i, 攢行如故
dubentele ušame yeru de dosimbuha, 卒曳入穴
lo halai tacikūi jui sabufi ferguwefi, 羅生見而怪之
sefu de fonjime, 問於師曰
heliyen sebsehe i amba bime etuhun i, 以螳螂之大且強
ainu yerhuwe de hafirabuha ni, 胡為見困於螘
sefu hendume, 師曰
emu yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以一螘比螳螂
yerhuwe ajige bime heliyen sebsehe amba, 則螘小而螳螂大
minggan tanggū yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以千百螘比螳螂
heliyen sebsehe komso bime yerhuwe labdu ome, 則螳螂小而螘大
tuttu abkai fejergi i umesi etuhun ningge, 故天下之最強者
geren i hūsun de isirengge akū, 莫如羣力
yala feniyen de ijilame muteci, 果能合羣
ai bakcilara babi sehebi. 何敵之有
geren yerhuwe heliyen sebsehe be emgi jabcame ušafi yabure de, 羣螘共攢螳螂而走
heliyen sebsehe emgeri terei mayan be sidahiyaci, 螳螂一奮其臂
yerhuwe i sarbahūn tuherengge ton akū, 則螘之倒仆者無算
tuttu seme dahanduhai sarbahūn ofi dahanduhai ilifi, 然隨仆隨起
jabcame yaburengge da an i, 攢行如故
dubentele ušame yeru de dosimbuha, 卒曳入穴
lo halai tacikūi jui sabufi ferguwefi, 羅生見而怪之
sefu de fonjime, 問於師曰
heliyen sebsehe i amba bime etuhun i, 以螳螂之大且強
ainu yerhuwe de hafirabuha ni, 胡為見困於螘
sefu hendume, 師曰
emu yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以一螘比螳螂
yerhuwe ajige bime heliyen sebsehe amba, 則螘小而螳螂大
minggan tanggū yerhuwe i heliyen sebsehe deri duibuleci, 以千百螘比螳螂
heliyen sebsehe komso bime yerhuwe labdu ome, 則螳螂小而螘大
tuttu abkai fejergi i umesi etuhun ningge, 故天下之最強者
geren i hūsun de isirengge akū, 莫如羣力
yala feniyen de ijilame muteci, 果能合羣
ai bakcilara babi sehebi. 何敵之有
滿語分類詞彙 大自然
天 abka
日 šun
月 biya
星 usiha
水星 muke usiha
金星 aisin usiha
火星 tuwa usiha
木星 moo usiha
土星 boihon usiha
彗星 eriku usiha
流星 eyere usiha
北辰（北極星） hadaha usiha
雲 tugi
風 edun 【相關】ayan edun 大風 edun dambi 刮風
雨 aga 【相關】agambi 下雨
雷 akjan 【相關】akjambi 雷鳴、打雷
電 talkiyan 【相關】talkiyambi 閃電
雪 nimanggi 【相關】nimarambi 下雪
地 na
土 boihon
野 bigan
山 alin
山谷 holo
水 muke
河 bira
江 ula
溪 birgan
湖 tenggin
海 mederi
島 tun
沙漠 gobi
沙 yonggan
石 wehe
樹 moo【按：錫伯語以 hailan 泛指樹，滿語 hailan 指「榆樹」。】
葉 abdaha
枝 gargan
幹 cikten
林 bujan
草 orho
花 ilha
礦 nemu
金 aisin
銀 menggun
銅（黃銅） teišun
鐵 sele
日 šun
月 biya
星 usiha
水星 muke usiha
金星 aisin usiha
火星 tuwa usiha
木星 moo usiha
土星 boihon usiha
彗星 eriku usiha
流星 eyere usiha
北辰（北極星） hadaha usiha
雲 tugi
風 edun 【相關】ayan edun 大風 edun dambi 刮風
雨 aga 【相關】agambi 下雨
雷 akjan 【相關】akjambi 雷鳴、打雷
電 talkiyan 【相關】talkiyambi 閃電
雪 nimanggi 【相關】nimarambi 下雪
地 na
土 boihon
野 bigan
山 alin
山谷 holo
水 muke
河 bira
江 ula
溪 birgan
湖 tenggin
海 mederi
島 tun
沙漠 gobi
沙 yonggan
石 wehe
樹 moo【按：錫伯語以 hailan 泛指樹，滿語 hailan 指「榆樹」。】
葉 abdaha
枝 gargan
幹 cikten
林 bujan
草 orho
花 ilha
礦 nemu
金 aisin
銀 menggun
銅（黃銅） teišun
鐵 sele
《滿蒙漢合璧教科書》第六冊第十七課 荀灌
juwan nadaci tacibure kicen, hiyūn guwan, 第十七課 荀灌
hiyūn guwan serengge, 荀灌者
hiyūn sung ni sargan jui kai, 荀崧之女也
hiyūn sung hiyang ceng hoton i fu i saraci hafan ofi, 崧為襄城太守
du dzeng de kabufi, 為杜曾所圍
hūsun mohome jeku wacihiyara de, 力竭食盡
takūrsi takūrafi ši lan de aitubure be baiki sere de, 欲遣使求救於石覽
hiyūn guwan tere fonde juwan ilan se, 灌時年十三
uthai baturu haha udu juwan niyalma be turulame gaifi, 乃率勇士數十人
hoton dabame kaha be nushume dobori tucifi, 踰城突圍夜出
hūlhai fargara umesi turgen, 賊追甚急
hiyūn guwan coohai da coohai urse be kadalame ciralame 灌督厲將士
afaralame julesi yabume, 且戰且前
ildun de ši lan i jakade isinafi cooha baireo seme, 因詣覽乞師
geli sung ni funde bithe arafi, 又代崧作書
jeo fang de dara be baime, 求援於周訪
kemuni boljome ahūn deo ofi, 且約為兄弟
jeo fang coohai niyalma ilan minggan be unggifi, 訪遣兵三千人
ši lan i coohai emgi, 與石覽軍
gemu hiyūn sung be aitubume jidere be, 俱救崧
hūlha donjifi, 賊聞之
samsime yabuha. 散走
hiyūn guwan serengge, 荀灌者
hiyūn sung ni sargan jui kai, 荀崧之女也
hiyūn sung hiyang ceng hoton i fu i saraci hafan ofi, 崧為襄城太守
du dzeng de kabufi, 為杜曾所圍
hūsun mohome jeku wacihiyara de, 力竭食盡
takūrsi takūrafi ši lan de aitubure be baiki sere de, 欲遣使求救於石覽
hiyūn guwan tere fonde juwan ilan se, 灌時年十三
uthai baturu haha udu juwan niyalma be turulame gaifi, 乃率勇士數十人
hoton dabame kaha be nushume dobori tucifi, 踰城突圍夜出
hūlhai fargara umesi turgen, 賊追甚急
hiyūn guwan coohai da coohai urse be kadalame ciralame 灌督厲將士
afaralame julesi yabume, 且戰且前
ildun de ši lan i jakade isinafi cooha baireo seme, 因詣覽乞師
geli sung ni funde bithe arafi, 又代崧作書
jeo fang de dara be baime, 求援於周訪
kemuni boljome ahūn deo ofi, 且約為兄弟
jeo fang coohai niyalma ilan minggan be unggifi, 訪遣兵三千人
ši lan i coohai emgi, 與石覽軍
gemu hiyūn sung be aitubume jidere be, 俱救崧
hūlha donjifi, 賊聞之
samsime yabuha. 散走
《滿蒙漢合璧教科書》第六冊第十五課 押忽大珠
tofohoci tacibure kicen, ya hū amba nicuhe, 第十五課 押忽大珠
wargi aiman i hūdai niyalma, 西域賈人
nicuhe be jafafi šang wen de uncame buki serengge bi, 有奉珠求售於尚文者
hūda ninju tumen be gaiki sere de, 索價六十萬
takara niyalma hendume, 識者曰
ere ya hū amba nicuhe sehengge kai, 此所謂押忽大珠也
ninju tumen i karulaci, 六十萬酬之
dabaha seci ojorakū sehede, 不為過矣
teceme ulame tuwame, 一坐傳觀
temšeme ferguwecuke obure de, 爭以為奇
šang wen fonjime, 文問曰
ere boobai be baitalafi ainambi sefi, 此寶作何用
jabume, 曰
ašuci kangkarakū ombi, 含之可不渴
šang wen hendume, 文曰
emu niyalma ašufi, 一人含之
juwan tumen niyalma kangkarakū oci, 十萬人不渴
unenggi boobai kai, 則誠寶也
aika emu nicuhe teile emu niyalma de tusa araci, 若一珠止濟一人
baitalan ojoro de emgeri heni kai, 為用已微矣
mini boobai sehengge, 吾之所謂寶者
bele jeku inu be, 米粟是也
emu inenggi jeterakū oci urumbi, 一日不食則飢
ilan inenggi jeterakū oci nimembi, 三日不食則疾
nadan inenggi oci bucembi, 七日則死
bici tanggū halai irgen elhe ombi, 有則百姓安
akū oci abkai fejergi facuhūn ombi, 無則天下亂
gungge baitalan i duibuleci, 以功用較之
aika tereci fulu akūn. 豈不愈於彼乎
按：尚文為元朝人。《元史》列傳第五十七有其列傳。
wargi aiman i hūdai niyalma, 西域賈人
nicuhe be jafafi šang wen de uncame buki serengge bi, 有奉珠求售於尚文者
hūda ninju tumen be gaiki sere de, 索價六十萬
takara niyalma hendume, 識者曰
ere ya hū amba nicuhe sehengge kai, 此所謂押忽大珠也
ninju tumen i karulaci, 六十萬酬之
dabaha seci ojorakū sehede, 不為過矣
teceme ulame tuwame, 一坐傳觀
temšeme ferguwecuke obure de, 爭以為奇
šang wen fonjime, 文問曰
ere boobai be baitalafi ainambi sefi, 此寶作何用
jabume, 曰
ašuci kangkarakū ombi, 含之可不渴
šang wen hendume, 文曰
emu niyalma ašufi, 一人含之
juwan tumen niyalma kangkarakū oci, 十萬人不渴
unenggi boobai kai, 則誠寶也
aika emu nicuhe teile emu niyalma de tusa araci, 若一珠止濟一人
baitalan ojoro de emgeri heni kai, 為用已微矣
mini boobai sehengge, 吾之所謂寶者
bele jeku inu be, 米粟是也
emu inenggi jeterakū oci urumbi, 一日不食則飢
ilan inenggi jeterakū oci nimembi, 三日不食則疾
nadan inenggi oci bucembi, 七日則死
bici tanggū halai irgen elhe ombi, 有則百姓安
akū oci abkai fejergi facuhūn ombi, 無則天下亂
gungge baitalan i duibuleci, 以功用較之
aika tereci fulu akūn. 豈不愈於彼乎
按：尚文為元朝人。《元史》列傳第五十七有其列傳。
《滿蒙漢合璧教科書》第六冊第十四課 奇異植物
juwan duici tacibure kicen, ferguwecuke aldungga tebure jaka, 第十四課 奇異植物
aššara jaka oci ulhicun bihe gojime, 動物有知覺
tebure jaka oci tuttu waka, 而植物則否
tuttu seme tebure jaka i ulhicun, 然植物之知覺
ememu aššara jaka de adališarangge bi, 或有類於動物者
gala i heteme ikūri orho be cunggūšaci, 以手觸含羞草
terei abdaha uthai ikūfi, 其葉遂縮
gargan inu wasihūn labdahūn, 枝亦下垂
ere musei urse kemuni saburengge kai, 此吾人所常見也
geli umiyaha jafari orho sehengge bi, 又有所謂捕蟲草者
abdahai ninggude funiyehe bi, 葉上有毛
funiyehe i dolo šugi bi, 毛中有液
galman derhuwe i duwali, 蚊蠅之屬
emu erin terei funiyehe de cunggūšaci, 偶觸其毛
heteme jembi, 則卷而食之
goidahai wacihiyame singgefi, 積久盡消
jaka be jefi guwejihe de dosika adali, 如食物之入胃然
ememu ajige gūwaššan ihan i yali be maktaci, 或以小片牛肉投之
terei jeburengge galman derhuwe i adali, 其被食猶蚊蠅也
ai, 噫
inu ferguwecuke kai. 亦奇矣
aššara jaka oci ulhicun bihe gojime, 動物有知覺
tebure jaka oci tuttu waka, 而植物則否
tuttu seme tebure jaka i ulhicun, 然植物之知覺
ememu aššara jaka de adališarangge bi, 或有類於動物者
gala i heteme ikūri orho be cunggūšaci, 以手觸含羞草
terei abdaha uthai ikūfi, 其葉遂縮
gargan inu wasihūn labdahūn, 枝亦下垂
ere musei urse kemuni saburengge kai, 此吾人所常見也
geli umiyaha jafari orho sehengge bi, 又有所謂捕蟲草者
abdahai ninggude funiyehe bi, 葉上有毛
funiyehe i dolo šugi bi, 毛中有液
galman derhuwe i duwali, 蚊蠅之屬
emu erin terei funiyehe de cunggūšaci, 偶觸其毛
heteme jembi, 則卷而食之
goidahai wacihiyame singgefi, 積久盡消
jaka be jefi guwejihe de dosika adali, 如食物之入胃然
ememu ajige gūwaššan ihan i yali be maktaci, 或以小片牛肉投之
terei jeburengge galman derhuwe i adali, 其被食猶蚊蠅也
ai, 噫
inu ferguwecuke kai. 亦奇矣
訂閱：
文章 (Atom)